Киҫегән (йылға)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Киҫегән
Характеристика
Оҙонлоғо 11 км
Һыу ағымы
Тамағы Әй
 · Урынлашыуы һул ярына тамағынан 397 км өҫтәрәк
Урынлашыуы
Һыу бассейны

Илдәр Рәсәй Рәсәй
Регион Силәбе өлкәһе
Киҫегән
Ҡайҙа ҡоя Әй
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Оҙонлоҡ 11 километр

Киҫегән — рус. Кисеганка - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡуҫа районында баш алған йылға.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Киҫегән йылғаһы Ҡуҫа районында баш алып, Силәбе өлкәһе биләмәһендә аға һәм өлкәнең Златоуст ҡала округында Әй йылғаһына барып ҡоя. Тамағы Әй йылғаһының 397-се километрында, уның һул ярында. Киҫегәндең оҙонлоғо 11 км[1].

Һыу реестры мәғлүмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһыӘй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама[2] Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса[1]:

  • Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100021580
  • Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102158
  • Бассейн коды — 10.01.02.010
  • ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
  • ГӨ буйынса сығарылыш — 1

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йылғаның атамаһы башҡорт телендәге киҫеү йәки кисеү һүҙенән ингән булыуы ихтимал. Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Шувалов Николай Иванович был йылға атамаһы буйынса мәғлүмәт бирмәгән, мәгәр үҙенең «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь» тигән һүҙлегендә, мәҫәлән, Киҫегәс күле атамаһына ошондай аңлатма бирә:На ландкарте Исетской провинции 1742 г. озеро называется Кисега, где киде (кизе, кисе, кисек) — «резко, неожиданно, обрублено, обрезано».[3][4].

Киҫегән йылғаһы менән Киҫегәс күле - тамырҙаш атама булғанға оҡшаған. Йылға ярҙары Киҫегәс күленеке кеүек ҡапыл боролоштар яһауы, киртләс булыуы шундай атама килеп сығыуға сәбәп булғандыр.

Шул уҡ ваҡытта гидроним башҡорт телендәге "кисеү" (брод, переправа) тигәндән килеп сыҡҡан булыуы ла ихтимал[5].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Государственный водный реестр РФ: Кисеганка. Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 июль 2012.
  2. Кисеганка
  3. Шувалов Н. И. // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
  4. От Парижа до Берлина по карте Челябинской области [1]
  5. Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 507, 509 биттәр /Кисеү, киҫеү

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 507, 509 биттәр /Кисеү, киҫеү