Ыйыҡ (Әй ҡушылдығы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ыйыҡ
урыҫ Ик
Характеристика
Оҙонлоғо 102 км
Бассейн 2390 км²
Һыу сығымы 8,1 м³/с (тамағы)
Һыу ағымы
Инеше
 · Урынлашыуы Һандалаш ауылынан 11 км төньяҡ-көнбайышҡа
 · Координаталар 56°00′15″ с. ш. 59°05′44″ в. д.HGЯO
Тамағы Әй
 · Урынлашыуы тамағынан 92 км
 · Бейеклеге 187 м
 · Координаталар 55°57′08″ с. ш. 58°14′26″ в. д.HGЯO
Урынлашыуы
Һыу бассейны Әй → Өфө → Ағиҙел → Кама → Волга → Каспий диңгеҙе

Ил Рәсәй Рәсәй
Регион Башҡортостан
Район Балаҡатай районы , Мәсетле районы
Ыйыҡ (Әй ҡушылдығы) (Башҡортостан Республикаһы)
Blue 0080ff pog.svg
Blue pog.svg
Blue 0080ff pog.svg — инеше, Blue pog.svg — тамағы

Ыйыҡ, Түбәнге Ыҡ — Башҡортостандағы йылға, Әй йылғаһының уң ҡушылдығы.  Башҡортостан Республикаһының Балаҡатай һәм Мәсетле райондары биләмәһендә аға.

Географик мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йылға оҙонлоғо 102 км тәшкил итә, 102 км — 2390 км²[1][2], дөйөм төшөү — 230 м. Ағым тиҙлеге секундына 0,5 метрға етә, киңлеге йылғаның түбәнге өлөшөндә 20-25 метрға тиклем арта[3]. Тамағында йылғаның һыу сығышы секундына 8 кубометрға етә. Башлыса ҡар һыуынан тулылына.

Ыйыҡ инеше Балаҡатай районы Һандалаш ауылынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 11 км алыҫлыҡта ята. Балаҡатай һәм Мәсетле райондары буйынса ағып, Әй йылғаһының тамағынан 92 км өҫтәрәк, Оло Ыҡтамаҡ ауылы янында ҡоя.

Ыйыҡ йылғаһы бассейны рельефы Пермь системаһы Әртә ярусы эзбистары, доломиттары, конгламераттары, аргилиттары, алевролиттары, мергелиттары һәм ҡоматаштарынан торған убалы тигеҙлектә урынлашҡан[4].

Бассейн урмандар өлөшө 50 %, һөрөнтө ерҙәр — 35 % тәшкил итә. Һыу ағымын көйләү өсөн Ыҡтамаҡ ауылында һыуһаҡлағыс төҙөлгән.

Ҡушылдыҡтары: уңдан — Нөгөш, Һуя, Аҡа, Васйылға һ. б.; һулдан — Күләк, Буръя һ. б.

Йылға буйындағы ауылдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Балаҡатай районында: Һандалаш, Айҙаҡай, Ҡурғаш, Ҡарлыхан, Нөгөш, Ямаш, Шығай ауылдары урынлашҡан.
Мәсетле районында: Яңы Мөслим, Түбәнге Бобин, Кесе Ыҡтамаҡ, Оло Ыҡтамаҡ ауылдары урынлашҡан. Яңы Мөслим, Түбәнге Бобин, Кесе Ыҡтамаҡ, Оло Ыҡтамаҡ ауылдарында Ыйыҡ йылғаһы аша күпер һалынған.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әй ҡушылдыҡтары

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. «Ик» — информация об объекте в Государственном водном реестре
  2. РФ Һыу ресустарында Аҡа йылғаһы тип хаталы күрһәтелгән.
  3. Рундквист Н. А., Задорина О. В. Урал. Краеведческая энциклопедия. Екатеринбург: «Квист», 2013. — 592 с.
  4. Мечетлинский район Республики Башкортостан: энциклопедия / Редкол.: Ю. Ю. Султанов (гл.ред.), Н. Ф. Ахкамова (сост.), Г. К. Бикташева (отв.ред.) и др. — Уфа: Мир печати, 2010. — 284 с.:илл. ISBN 978-5-9613-0148-9

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]