Нелли Закс

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Нелли Закс
Рәсем
Заты ҡатын-ҡыҙ[1][2]
Гражданлығы Flag of Germany.svg Германия
Flag of Sweden.svg Швеция[3]
Тыуған ваҡыттағы исеме нем. Leonie Sachs
Фамилия Сакс[d]
Тыуған көнө 10 декабрь 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7]
Тыуған урыны Герман империяһы[d], Берлин, Темпельхоф-Шёнеберг[d], Шёнеберг[d]
Вафат булыу көнө 12 май 1970({{padleft:1970|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})[1][2][3][4][6][7] (78 йәш)
Вафат булған урыны Швеция, Стокгольм[d], Стокгольм[d], Högalid Parish[d][3]
Үлем төрө stabbing as a terrorist tactic[d]
Причина смерти Stabbed in Back[d]
Ерләнгән урыны Jewish cemetery[d][8][9]
Изображение могилы
Хәләл ефете [3]
Һөнәр төрө шағир, драматург, тәржемәсе, яҙыусы
Эшмәкәрлек төрө шиғриәт
Ойошма йәки клуб ағзаһы Немецкая академия языка и поэзии[d] һәм Баварская академия изящных искусств[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Ҡултамға
Commons-logo.svg Нелли Закс Викимилектә

Нелли Закс (нем. Nelly Sachs; 1891, 10 декабрь, Шёнеберг — 1970, 12 май, Стокгольм) — немец шағирәһе, әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаты (Шмуэль Йосеф Агнон менән берлектә, 1966).

Биографияһы һәм ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1891 йылдың 10 декабрендә Берлинда йәһүд ғаиләһендә тыуа. Закстың тәүге әҫәрҙәре иҫәбендә — неоромантик рухтағы шиғырҙар, ҡурсаҡ театры өсөн пьесалар, ул шулай уҡ легендалар һәм хикәйәләр йыйынтығы ла баҫтыра, был осорҙа артабанғы ижадының ниндәй юлдан китеренә бер ниндәй ҙә ишара булмай. Әммә 1933 йылдан һуң ул иудаизм менән христианлыҡтың уртаҡ тамырҙары мәсьәләһе менән ҡыҙыҡһына башлай.

1940 йылда Швецияға эмиграциялай. Уның тәүге шиғыр йыйынтығы 1947 йылда Көнсығыш Берлинда сыға, китап Үлем торлаҡтарында (In den Wohnungen des Todes) тип атала. Был шиғырҙарҙа, Эли (Eli, 1943) пьесаһындағы кеүек үк, артабан Йондоҙҙоң ҡараңғыланыуы(Sternverdunkelung, 1949), Һәм артабанғыны бер кем дә белмәй (Und niemand weiss weiter, 1957), Ҡасыу һәм үҙгәреү (Flucht und Verwandlung, 1957) тигән йыйынтыҡтарҙа үҫтереләсәк төп темаларға башланғыс һалынған. Һуңғы осор шиғыр йыйынтығында (1965) Янар йомаҡтар (Glühende Rätsel) тигән шиғыр циклы айырылып тора.

Закстың күрәҙәсел шиғриәте экстатик көсөргәнеш һәм мистика менән һуғарылған. Уның шиғри фекеренең нигеҙендә — эҙәрләү һәм ҡасыу мотивы, һунарсы һәм уның табышы символдары, язалаусылар менән уларҙың ҡорбандары араһындағы мәңгелек драма.

Закс яҡын дуҫы Пауль Целанды ерләгән көндө вафат була. Стокгольмдың төньяғындағы Норра бегравнингсплатсен зыяратында ерләнгән.

Танылыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Закс күп һанлы әҙәби наградаларға һәм премияларға, әҙәбиәт буйынса 1966 йылғы Нобель премияһына (Ш. Й. Агнон менән берлектә) лайыҡ була.

Германияла (Дортмунд) 1961 йылдан Нелли Закстың әҙәби премияһы тапшырыла. Францияла 1988 йылдан тәржемә буйынса Нелли Закс премияһы тапшырыла.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118604627 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 data.bnf.fr: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых дадзеных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq data platforma, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Leonie (Nelly) Sachs — 1917.
  4. 4,0 4,1 SNAC
  5. Nationalencyklopedin — 1999.
  6. 6,0 6,1 Find a Grave — 1995.
  7. 7,0 7,1 Discogs — 2000.
  8. Norra begravningsplatsen: Berömdapersoner på s
  9. https://books.google.ca/books?id=ENbZAAAAIAAJ&q=%22Nelly+Sachs%22+begravningsplatsen&dq=%22Nelly+Sachs%22+begravningsplatsen&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiv_sWgmNzWAhVj6YMKHfnlAYgQ6AEIKDAA

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Fritsch-Vivié G. Nelly Sachs: mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt, 1993

рус телендәге баҫмалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Звездное затмение: Сборник стихов/ Пер. Владимира Микушевича. — Ереван: Ной; М.: Физкультура и спорт, 1993

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]