Олёкминск

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Олёкминск
саха Өлүөхүмэ
Герб
Olyokminsk city coa.gif
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1635
Рәсми атамаһы Өлүөхүмэ
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ үҙәге Олёкминск улусы һәм Городское поселение город Олёкминск[d][1]
Административ-территориаль берәмек Городское поселение город Олёкминск[d][1], Олёкминск улусы һәм Олёкминский округ[d]
Халыҡ һаны 9213 кеше (1 ғинуар 2018)[2]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 150 метр
Майҙаны 12 км²
Почта индексы 678100
Урындағы телефон коды 41138
Commons-logo.svg Олёкминск Викимилектә

Олёкминск (саха Өлүөхүмэ) — (1783 йылдан) булыу Рәсәйҙәге ҡала, Саха Республикаһы (Яҡутстан) Олёкминск районы ҡала биләмәһенең административ үҙәге.

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фараз ителеүенсә, Олёкма йылғаһы гидронимынан алынған. Был исем эвенк телендәге Олооһунай һүҙенә барып тоташа - «тейенле, тейенгә бай» тигәнде аңлата. Е.М. Поспелов фекеренсә иһә, был 1400 километрҙан ашыу оҙонлоҡтағы йылғаға бәйләнгәнгә оҡшамаған[3]..

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала Лена йылғаһының һул ярында урынлашҡан , Якутск ҡалаһынан 630 км алыҫлыҡта төйәкләнгән.

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Климаты - ҡырҡа континенталь. Иң күп ямғырҙар июль-август айҙарына тура килә, ул ваҡытта Тымыҡ океан яғынан бер аҙ яуым-төшөм килеп етә.

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек
Абсолют максимум, °C 2,8 1,0 11,2 18,8 31,1 35,4 36,5 37,7 26,6 18,2 6,1 −0,7
Уртаса максимум, °C −26,6 −20,4 −8,1 3,3 13,3 22,2 24,8 21,1 11,5 −0,8 −16,6 −26,1
Уртаса температура, °C −30,7 −25,9 −15,1 −2,9 7,1 15,3 18,4 14,6 6,1 −5 −20,8 −29,9
Уртаса минимум, °C −34,6 −30,7 −21,8 −9,2 1,0 8,5 12,0 8,8 1,4 −9 −24,9 −33,6
Абсолют минимум, °C −60,1 −57,6 −47,4 −35,1 −16,1 −4,7 0,2 −4,4 −14,5 −32,1 −49,1 −57,2
Яуым-төшөм нормаһы, мм 17 11 9 10 32 39 56 49 41 21 21 18
Сығанаҡ: Пойыла и климат
Һуңғы йылдарҙа уртаса айлыҡ температура[4]
Ай Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
2001 йыл, °C −34,6 −30,0 −17,3 −5,5 8,3 17,4 21,8 15,2 3,9 −4,4 −14,1 −29,3 −5,7
2002 йыл, °C −28,3 −21,1 −11,8 −3,7 9,4 16,9 20,1 16,6 6,3 −8,0 −21,1 −33,0 −4,8
2003 йыл, °C −31,7 −22,9 −10,7 −1,4 4,8 15,1 19,6 14,6 7,0 −5,3 −25,0 −22,2 −4,8
2004 йыл, °C −31,4 −31,7 −15,8 −4,0 6,0 13,5 16,6 13,1 6,8 −6,2 −13,8 −36,7 −7,0
2005 йыл, °C −29,9 −26,9 −15,0 −0,8 9,2 16,1 18,1 13,0 8,0 −3,9 −21,7 −32,1 −5,5
2006 йыл, °C −37,7 −27,2 −17,4 −3,1 6,1 15,1 17,7 13,5 7,2 −7,4 −23,1 −25,8 −6,8
2007 йыл, °C −20,1 −29,7 −17,2 0,6 7,9 14,9 16,2 15,0 7,0 −2,9 −16,7 −25,9 −4,2
2008 йыл, °C −28,1 −19,6 −8,3 −4,9 7,9 18,6 17,8 14,4 4,3 −2,3 −23,7 −35,4 −4,9
2009 йыл, °C −30,3 −35,0 −18,5 −1,0 5,3 17,1 18,4 14,3 7,2 −4,3 −23,8 −34,0 −7,1
2010 йыл, °C −32,9 −29,0 −17,5 −4,5 8,8 15,1 19,3 14,3 4,5 −5,4 −14,4 −36,4 −6,5
2011 йыл, °C −28,0 −26,7 −10,8 −0,3 9,1 16,7 19,6 15,0 3,7 −1,9 −19,2 −29,1 −4,3
2012 йыл, °C −34,1 −25,7 −21,3 −4,6 7,8 16,1 19,6 12,5 8,1 −7,8 −23,0 −32,3 −7,1
2013 йыл, °C −36,1 −26,4 −18,3 −3,5 9,3 16,2 15,9 14,8 6,1 −3,8 −16,7 −26,2 −5,7
2014 йыл, °C −37,9 −31,5 −11,5 1,7 10,5 16,0 19,1 14,4 5,0 −6,4 −19,7 −30,6 −5,9
2015 йыл, °C −27,8 −22,7 −12,8 −3,8 7,9 14,5 19,3 16,9 5,8 −4,1 −19,3 −23,6 −4,1
2016 йыл, °C −26,0 −25,9 −10,7 −1,1 5,5 14,5 16,1 13,0 7,7 −8,4 −25,5 −29,8 −5,8
2017 йыл, °C −26,3 −23,7 −9,5 −0,8 6,2 17,8 17,3 15,4 5,4 −5,0 −20,9 −33,8 −4,8
2018 йыл, °C −29,5 −26,7 -9,7 3,4 13,7 23,5 25,2 21,7 12,5 2,7 -9,6 -19,5 0,6
Ҡояшлы ваҡыт, бер айҙағы сәғәттәр[5].
Ай Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек йыл
Ҡояшлы ваҡыт, с 37 116 211 249 267 294 307 242 153 93 60 16 2045

Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • урман сәнәғәте
  • ит комбинаты
  • икмәк заводы
  • электр станцияһы
  • геологик партия
  • һөт продукцияһы
  • алтын сығарыу
  • ВСТО нефть үткәргесе

Олёкминск районы территорияһынан «Көнсығыш Себер - Тымыҡ океан» нефть үткәргесе, "Себер көсө" газ торбаһы үтә.

Авиация[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Олёкминскиҙа аэропорт эшләй

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Поспелов Е. М. Географические названия России. Топонимический словарь. — М.: Астрель, АСТ, 2008. — 523 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-17-054966-5.

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]