Рәүҙәк

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Рәүҙәк
Рәсем
Ҡайҙа ҡоя Егән
Ҡушылдыҡ Оло Әрмет (Рәүҙәк ҡушылдығы), Малая Арметка[d] һәм Кесе Рәүҙәк
Водосборный бассейн Волга бассейны[d]
Бассейн майҙаны 501 км²
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй[1]
Оҙонлоҡ 33 километр
Commons-logo.svg Рәүҙәк Викимилектә

Рәүҙәк — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районында аҡҡан йылға. Оло һәм Кесе Рәүҙәк ҡушылыуынан килеп сыға. Оҙонлоғо 51 километр. Рәүҙәк буйында Һарғай, Иҫәкәй, Ибрай ауылдары урынлашҡан.

Оҙонлоғо — 52 км, һыу йыйыу бассейны майҙаны — 501 км²[2]. Йылға (Оло Рәүҙәк) [[Биктәр] (629 м) тауы итәгене урмандар араһында баш ала[3].

Атаманың килеп сығышы тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йылғаның атамаһы башҡ. Рәүҙәк башҡ. Урау үҙәк «бормаланып аҡҡан, йүнәлешен үҙгәретеүсән йылға» . Филология фәндәре докторы Г.Х Бухарова фекеренсә Рәүҙәк — башҡорт гидрономияһындағы иран компоненты[4]. Ул «Рә» менән үҙәк( «ложбина») географик терминдарҙан тора ти. Рэ = РƏ(РЯ) — Йёрмёкёй районындағы йылға, Ыҡ йылғаһының ҡушылдығы. РƏТҮШ (РЯТУШ) — Нуриман районындағы ауыл ( Рəтүш тауы исеменән (Рэ — гидроним, түш «тау битләүе»), Рəтүш йылғаһы -Нуриман районындағы йылға. Уларҙы санскрит телендәге ramh ‘течь’, raya ‘поток’, rasa ‘жидкость, влага’ һүҙҙәре менән дә бәйләргә тырышыусылар бар[5]. Волганың боронғо яҙмаларҙа тәүге осраған атамаһы— Ра. Ул Клавдий Птолемейҙың «География»һында (б.э.т.II) осрай[6]

Ҡушылдыҡтары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йылғаға Утарйорт менән Өҫкөйорттан ағып сыҡҡан бихисап шишмәләр һәм йылғалар ҡоя.

Туризм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йылға буйлап һалда ағып төшөргә була. Йылға буйындағы тауҙарҙа бер нисә урында мәмерйә бар. Ташөй мәмерйәһе ташҡын ваҡытында һыу менән тула, унда кәмә менән барып етеп була [7].

Тәбиғәтте ҡурсалау саралары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәүҙәк йылғаһы (шулай уҡ Кесе Рәүҙәк тә) буйҙары һәм яҡын тирәләге урмандар дәүләт тарафынан һаҡлана. Киң япраҡлы урмандарҙы һаҡлап ҡалыу өсөн был тирәләргә Тәбиғәт ҡомартҡыһы статусы бирелгән [8].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. GEOnet Names Server — 2018.
  2. «Ряузяк (Большой Ряузяк)» — информация об объекте в Государственном водном реестре
  3. Лист карты N-40-78 Ташла. Масштаб: 1 : 100 000. Издание 1979 г.
  4. Бухарова Г. Х. Индоиранский субстрат в башкирской гидронимии//Профессор Джалиль Гиниятович Киекбаев и его вклад в развитие урало-алтайской и тюркской филологии: материалы Международной научно-практической конференции. Уфа: ООО "Издательство «Диалог», 2011. — 524 с. Стр. 22-24
  5. Кочергина, 1987, 534, 539, 540
  6. Бухарова, стр. 24
  7. По тропам Южного Урала: Ряузяк, река  (рус.). 21 апрель 2019 тикшерелгән.
  8. Управление Росприроднадзора по Республике Башкортостан  (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 сентябрь 2012. 21 апрель 2019 тикшерелгән.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалып:Белая от Стерлитамака до в/п Охлебина