Сәғиҙуллин Ғабдулла Ғәйфулла улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Сәғиҙуллин Ғабдулла Ғәйфулла улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тыуған көнө 30 июнь 1938({{padleft:1938|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})
Тыуған урыны Түбәнге Ләкәнде, Нуғаҙаҡ ауыл Советы (Ауырғазы районы), Ауырғазы районы, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, СССР
Вафат булған көнө 5 декабрь 1999({{padleft:1999|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (61 йәш)
Вафат булған урыны Өфө, Рәсәй
Һөнәр төрө химик-технолог
Эш биреүсе Мәскәү дәүләт инженерлыҡ экологияһы университеты[d]
Уҡыу йорто Санкт-Петербург дәүләт технология институты[d]
Ғилми исеме профессор[d]
Ғилми дәрәжә техник фәндәр докторы[d]

Сәғиҙуллин Ғабдулла Ғәйфулла улы (30 июнь 1938 йыл5 декабрь 1999 йыл) — химик‑технолог. Шартлау физикаһы өлкәһендә СССР һәм Рәсәй ғалимы, техник фәндәре докторы (1978), профессор (1980)[1].

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ғабдулла Ғәйфулла улы Сәғиҙуллин 1938 йылдың 30 июнендә Башҡорт АССР-ының Ауырғазы районы Түбәнге Ләкәнде ауылында тыуа.

1965 йылда Ленинград технология институтын тамамлай. Шул уҡ йылда Мәскәүҙә «Союзмашпроект» проект институтында эшләй башлай. 1968 йылдан алып (өҙөклөк менән) Мәскәү инженерлыҡ экологияһы университетында (1994 йылдан башлап лаборатория мөдире)[2].

1968 йылдан 1998 йылға тиклем Мәскәү химия машинаһы төҙөү институтында эшләй. 1978 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, 1980 йылда профессор итеп һайлана[3].

1987 йылда Магистраль үткәргес торбалар төҙөү буйынса Бөтә Союз ғилми-тикшеренеү институтында шартлау технологияһы һәм аппаратура лабораторияһын ойоштороусы һәм етәксеһе итеп тәғәйенләнә. 1994 йылда Шартлау технологиялары үҙәген ойоштора һәм етәкләй.

1998 йылда Өфө ҡалаһына күсә, бында Энергия ресурстарын транспортлау проблемалары институтында шартлау технологиялары бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә.

Фәнни тикшеренеүҙәре шартлау энергияһы менән технологик маҡсаттарҙа идара итеүгә арналған. Сәғиҙуллин етәкселегендә төрлө материалдарҙы ҡырҡыу өсөн ярсыҡһыҙ зарядтар, шартлау техникаһы өлгөләре һәм “Эдилин” инициирлау системаһы, өр-яңы юғары ышаныслы шартлатыу саралары сифатында файҙаланылған принципиаль яңы детонация шнурҙары конструкцияларын иҫәпләүҙең фәнни нигеҙҙәрен һәм инженер ысулдарын уйлап таба. Шартлау физикаһы һәм детонация процестары буйынса фәнни эштәр яҙа

Көпшә тиресәһе емерелмәйенсә ҙур араларға детонация импульсын тапшырыусы тулҡынлы үткәргес ярҙамында электрһыҙ шартлау системаларын булдыра.

Шулай уҡ металл конструкцияларын, бетонды, тимер-бетонды, ташты, ағасты ҡырҡыу өсөн яңы зарядтар типтарын уйлап тапҡан; ғәмәлдәге үткәргес торбаларҙы ремонтлау-тергеҙеү эштәре өсөн зарядтар эшләнгән. Сәғиҙуллин тарафынан эшләнгән технологиялар сәнәғәттең төрлө тармаҡтарында авария‑ҡотҡарыу, ремонтлау‑тергеҙеү һ.б. эштәрҙе башҡарғанда файҙаланыла[2]. 150 фәнни хеҙмәт баҫтырып сығарған. Уның 70 уйлап табыуға авторлыҡ таныҡлығы һәм патенты бар.

Сәғиҙуллин Ғ.Ғ. 1999 йылдың 5 декабрендә Өфөлә вафат була[4].

Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Теория взрывчатых веществ и взрыва. 1999, Уфа

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Специалисты по взрывчатым материалам, пиротехнике и боеприпасам: Биогр. энцикл. М., 2006.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]