Талси

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Талси
латыш. Talsi
ФлагГерб
Flag of Talsi.svgCoat of Arms of Talsi.svg
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1917
Рәсми атамаһы Talsi
Дәүләт Flag of Latvia.svg Латвия
Административ үҙәге Талсинский край[d] һәм Талсинский район[d]
Административ-территориаль берәмек Талсинский край[d] һәм Талсинский район[d]
Халыҡ һаны 9264 кеше (1 ғинуар 2017)[1]
Сәғәт бүлкәте UTC+02:00[d] һәм UTC+03:00[d]
Майҙан 7,83 км²,
7,847099 км²[2]
Почта индексы LV-3201[3]
Беренсе яҙма телгә алыу 1231
Commons-logo.svg Талси Викимилектә

Талси[4][5][6], шулай уҡ Талсы (лат. Talsi) — Латвияла ҡала, Стенде тимер юлы станцияһынан 12 км алыҫлыҡта ята. XIII быуаттан билдәле. 1917 йылға тиклем Тальсен (нем. Talsen) тип аталған[7].

Халҡы 2008 йылға 11 395 кеше тәшкил иткән. Ҡалала аҙыҡ-түлек, текстиль, металл эшкәртеү сәнәғәте үҫешкән. Тыуған яҡты өйрәнеү һәм художество музейы бар.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Немец рыцарҙарының ябырылыуына тиклем Талси һәм уның тирә-яҡтарында ливалар йәшәй, һуңынан бында куршиндар төпләнә. Яҙма сығанаҡтарҙа ҡаланың исеме тәүге тапҡыр 1231 йылда осрай. Яҡшы нығытылған Талси замогы тураһында шулай уҡ йылъяҙмаларҙа телгә алына. Боронғо заманда Талси Курш округының мөһим үҙәге булған.

Талси ҡаласығы Талси күленең көнсығыш ярында урынлашҡан. Убаның бейеклеге диңгеҙ кимәленән 32 метр. Был иң ҙур һәм иң нығытылған ҡаласыҡтарҙың береһе булған. Ҡаҙыу мәғлүмәттәре бында X быуаттан алып XIII быуатҡа тиклем иртә феодал дәүеренең ҙур үҙәге булыуы тураһында һөйләй. XIII быуат аҙағында йәки XIV быуат башында Дзирнавкалнс ҡалҡыулығында орден һарайын төҙөү Талсиның үҫешенә булышлыҡ итмәй.

Һуңынан Талси округаһының ерҙәрен поляктар, шведтар һәм урыҫтар яулап ала.

1657 һәм 1709 йылдарҙа чума эпидимияһынан күп халҡы вафат була.

Талсила латыш яҙыусы Упит Эрнест-Бирзниек һәм рус яҙыусыһы Сергей Сергеев-Ценский уҡыта. XIX быуат аҙағында Талсиның халҡы 4000 кешегә арта; 1897 йылдағы иҫәп алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ҡалала 4200 кеше, шул иҫәптән латыштар (2 088), йәһүдтәр (1 402), немецтар (623) һәм башҡа милләт вәкилдәре йәшәй[8]. Талси ҡала хоҡуғын 1917 йылда ала.

1918 йылдың 18 ноябрендә Латвияла Латвия Республикаһы иғлан ителә. Талси крайы территорияһы, аҙаҡ өйәҙе, ә 1949 йылдан һуң районы күп тапҡыр үҙенең сиктәрен һәм күләмен үҙгәртә, әммә биләмәнең үҙәге булып һәр ваҡыт Талси ҡала.

Туғандаш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]