Ҡыҙыл диңгеҙ

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡыҙыл диңгеҙ
Карта Красного моря
Карта Красного моря
Майҙаны 438 000 км²
Күләме 233 000 км³
Иң ҙур тәрәнлек 2211 м
Уртаса тәрәнлек 490 м
Ҡыҙыл диңгеҙ (Яҡын һәм Урта Көнсығыш)
Blue pog.svg
Red Sea topographic map-de.svg
Commons-logo.svg Ҡыҙыл диңгеҙ Викимилектә

Ҡыҙыл диңгеҙ (ғәр. البحر الأحمرBahr el-Ahmar, йәһ. ים סוףYam Suf, франц. mer Rouge) — Ғәрәбстан ярымутрауы һәм Африка араһындағы тектоник уйпатта урынлашҡан Һинд океанының эске диңгеҙе. Төньяҡта Суэц каналы аша Урта диңгеҙ, ә көньяҡта Баб-әл-Мәндәб боғаҙы һәм Аден ҡултығы аша Ғәрәбстан диңгеҙе менән тоташа.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡыҙыл диңгеҙ һыуҙары Мысыр, Судан, Джибути, Эритрея, Сәғүд Ғәрәбстаны, Йәмән, Израиль һәм Иордания илдәре яр буйҙарын йыуа.

Майҙаны — 450 мең км². Һыу күләме — 251 мең км³.

Төрлө баһаламалар буйынса диңгеҙҙең төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай оҙонлоғо 1932 километрҙан[1] 2350 километрға барып етә, ә киңлеге 305—360 км. Максималь тәрәнлеге 2604 метрҙан алып 3040 метрға тиклем барып етә[2]. Уртаса тәрәнлеге 437 м.

Диңгеҙҙәге мәрйен рифы

Утрауҙары: Дахлак архипелагы, Фарасан архипелагы, Суакин архипелагы, Тиран, Ханиш, Камаран.

Диңгеҙҙең төньяғында ике ҡултыҡ — Суэц һәм Акаба ҡултыҡтары урынлашҡан.

Ҡыҙыл диңгеҙенә Донъя океанының иң тоҙло диңгеҙе булып тора. Диңгеҙҙең 1 литр һыуында 41 г тоҙ бар.

Диңгеҙҙә күп төрлө мәрйендәр һәм балыҡтар, мәреналар, йәшел гөбөргәйелдәр, афалин һәм буйлы дельфиндәр, косаткалар һәм башҡа диңгеҙ флора һәм фаунаһы вәкилдәре тереклек итә.

Яр буйы ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Flag of Jordan.svg Акаба (العقبة)
  • Flag of Eritrea.svg Аркико (ሕርጊጎ)
  • Flag of Eritrea.svg Асэб (ዓሳብ)
  • Flag of Egypt.svg Дахаб (دهب)
  • Flag of Israel.svg Эйлат (אילת)
  • Flag of Egypt.svg Халаиб (حلايب)
  • Flag of Yemen.svg Ходейда (الحديدة)
  • Flag of Egypt.svg Хургада (الغردقة)
  • Flag of Saudi Arabia.svg Джиддә (جدة)
  • Flag of Egypt.svg Марса-эль-Алам (مرسى علم)
  • Flag of Eritrea.svg Массауа (ምጽዋ)
  • Flag of Egypt.svg Нувейба (نويبع)
  • Flag of Egypt.svg Бур-Сафага (ميناء سفاجا)
  • Flag of Sudan.svg Порт-Судан (بورت سودان)
  • Flag of Egypt.svg Шарм-әш-Шәйех (شرم الشيخ)
  • Flag of Egypt.svg Сома-Бей (سوما باي)
  • Flag of Sudan.svg Суакин (سواكن)
  • Flag of Egypt.svg Суэц (السويس)
  • Flag of Egypt.svg Таба (طابا)
  • Flag of Egypt.svg Әл-Күсейр (القصير)
  • Flag of Saudi Arabia.svg Янбу-әл-Бахр (ينبع)
  • Flag of Saudi Arabia.svg Рәйес (الرايس)
Ҡыҙыл диңгеҙ яр буйының панорамаһы (алғы планда — Израиль, артҡы планда Иордания яр буйы)
Ҡыҙыл диңгеҙ яр буйының панорамаһы (алғы планда — Израиль, артҡы планда Иордания яр буйы)

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Литература[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Бухарин М. Д. Происхождение понятия «Красное море» // Вестник древней истории, 2009, № 3, стр. 46-63.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]