Үлмәҫова Светлана Викторовна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Лёгкая атлетика
Үлмәҫова Светлана Викторовна
Дөйөм мәғлүмәт
Тулы исеме

Үлмәҫова Светлана Викторовна

Тыуған ере һәм ваҡыты

4 февраль 1953({{padleft:1953|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1]
Яңы Балыҡлы, Баҡалы районы, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, СССР

Үлгән ере һәм ваҡыты

6 апрель 2009({{padleft:2009|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[2] (56 йәш)
Башҡортостан Республикаhы, Рәсәй

Гражданлығы

Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй

Тренеры

Сәйфулин Радик Хәйҙәр улы; РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры Н. И. Глухарёв; СССР-ҙың атҡаҙанған тренеры Кялле Уно Ясович

IAAF

68509

Шәхси ҡаҙаныштар
1500 м

3.58,76 (1982)

3000 м

8.26,78 Ҡалып:Бывший WR (1982)

5000 м

15.05,50 (1986)

10 000 м

32.14,83 (1986)

Личные рекорды в помещении
3000 м

8.54,19 (1982)

Международные медали
Чемпионаты Европы
Золото Прага 1978 3000 м
Золото Афины 1982 3000 м
Чемпионаты мира по кроссу
Серебро Лимерик 1979 5400 м
(командный зачёт)[3]
Золото Париж 1980 4550 м
(командный зачёт)[4]
Золото Мадрид 1981 4410 м
(командный зачёт)[5]
Серебро Гейтсхед 1983 4072 м
(командный зачёт)[6]
Универсиада
Бронза Рим 1975 3000 м[en]
Игры доброй воли
Серебро Москва 1986 3000 м
Серебро Москва 1986 5000 м

Светлана Викторовна Үлмәҫова- Глухарёва Глухарев (4 февраль 1953({{padleft:1953|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1], Яңы Балыҡлы, Башҡорт АССР-ы6 апрель 2009({{padleft:2009|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[2] (56 йәш), Башҡортостан Республикаhы) — совет еңел атлеты, ике тапҡыр Европа чемпионы. СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1978).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1953 йылда Башҡорт АССР-ы, Баҡалы районы Яңы Балыҡлы ауылында тыуған. Атаһы — төҙөлөш бригадаһы бригадиры була, әсәһе дауаханала эшләй. Ғаиләләрендә тағы ике ҡыҙҙары була.

Светлана йәштән хеҙмәт яратып үҫә. Район үҙәге Баҡалы мәктәбенә 7 километр йөрөп уҡый. Был уның физик сынығыуына килтергән[7]. Мәктәптә ул физкультура дәрестәрендә әүҙем ҡатнаша, еңел атлетика йәки йүгереү һәм саңғыла ярышыу буйынса төрлө ярыштарҙа ҡатнаша.

Өфө ҡалаһында финанс техникумында уҡый һәм 1973 йылда Андижан ҡалаһындағы таксомотор паркы диспетчер-иҡтисадсыһы эшенә йүнәлтмә ала. Бында ул Радик Хәйҙәр улы Сәйфулин етәкселегендә тағы еңел атлетика менән шөғөлләнеүен дауам итә.

Тиҙҙән үҙенең шәхси тренеры РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры Николай Иванович Глухарёвҡа кейәүгә сыға. Бер үк ваҡытта Андижан педагогия институтында уҡый.

1974 йылда Харьков ҡалаһында «Спартак» Үҙәк Стадионы беренселеге ярыштарында 3000 метрға йүгереү буйынса еңеп сығып, спорт мастеры нормативын үтәй. 1975 йылда Үлмәҫова тәүге тапҡыр СССР чемпионы исеменә лайыҡ була. Ул СССР йыйылма командаһы составына эләгә, 1974 йылғы еңел атлетика буйынса СССР — АҠШ матчында шул уҡ дистанцияла икенсе урын яулай. Ошо уңышы өсөн Үлмәҫоваға халыҡ-ара класлы спорт мастеры исеме бирелә.

1500 һәм 3000 метр дистанцияларында төрлө ярыштарҙа даими сығыш яһап, Светлана Үлмәҫова еңел атлетика буйынса Европа Чемпионатына һайлап алына. Был ярыштарҙа уның төп көнәркәштәре норвежка Грете Вайтц, румын йүгереүселәре Наталия Марашеску (Natalia Mărășescu) һәм Маричика Пуйкэ, шулай уҡ Гиана Романова һәм Раиса Белоусова кеүек совет еңел атлеттары була. 3000 метр дистанцияла оҙайлы ваҡыт лидерҙарҙан ҡалыша, әммә 400 метрға финишта үҙене көнәркәштәрен уҙып, алға сыға.

1978 йылғы СССР — АҠШ еңел атлетика матчы еңеүсеһе.

1979 йылда СССР халыҡтары Спартакиадаһында еңел атлетика буйынса үҙенең дистанцияһында еңә һәм олимпия йыйылма командаһына төп претендент була. Әммә 1980 йылда алған имгәнеүе арҡаһында йүгереүсе Светлана Виктор ҡыҙы Олимпиадала сығыш яһай алмай.

1981 йылда 1982 йылда үтәсәк еңел атлетика буйынса сираттағы Европа чемпионатына әҙерлек сиктәрендә ярыштарҙа ҡатнашыуын дауам итә. Спортсының хеҙмәте һәм тырышлығы яңы уңыш килтерә — румын спортсыһы Маричика Пуйкэ менән киҫкен ҡаршы тороуҙа Үлмәҫова 3000 метр дистанцияһында үҙенең икенсе европа алтынына лайыҡ була. 1994 йылдан башлап 3000 метрлыҡ дистанция Европа чемпионаттары программаһына инмәй, һәм Светлана 1982 йылда күрһәткән һөҙөмтә бөгөнгө көнгә тиклем Европа чемпионаттарының иң яҡшы ваҡыты булып ҡала. Шулай уҡ Үлмәҫова 1982 йылда, 2 йылдан был күрһәткестән артығыраҡ рекорд ҡуйылһа ла, шул уҡ дистанцияла донъя рекорды ҡуйғайны.

1983 йылда еңел атлетика буйынса донъя чемпионатында Үлмәҫова 4-се урында була.

1986 йылда Мәскәүҙә үткән Изгелек ихтыяры уйындары (Игры доброй воли) спортсы өсөн һуңғы ҙур ярыш була.

Һөҙөмтәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ярыштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Төп халыҡ-ара ярыштар
Йыл Ярыштар Ҡала Дата Дистанция Һөҙөмтә Урын Видео
1978 Кросс буйынса дрнъя чемпионаты Ҡалып:Флагификация/SCO Глазго 25 марта 4728 м
(шәхси зачёт)
18.28,0 56
4728 м
(команда зачёты)
185[note 1] 11
1979 Кросс буйынса донъя чемпионаты Ҡалып:Флагификация/IRL Лимерик 25 марта 5400 м
(шәхси зачёт)
17.25,0 5
5400 м
(команда зачёты)
48[3] II
1980 Кросс буйынса донъя чемпионаты Ҡалып:Флагификация/FRA Париж 9 марта 4550 м
(шәхси зачёт)
15.57,0 6
4550 м
(команда зачёты)
48[4] I
1981 Кросс буйынса донъя чемпионаты Ҡалып:Флагификация/ESP Мадрид 28 марта 4410 м]]
(шәхси зачёт)
14.28,0 7
4410 м]]
(команда зачёты)
24[5] I
1983 Кросс буйынса донъя чемпионаты Ҡалып:Флагификация/ENG Гейтсхед 28 марта 4072 м
(шәхси зачёт)
14.01,0 6
4072 м
(команда зачёты)
41[6] II
  1. Команда составы: Татьяна Казанкина — 19, Нина Шнырикова — 40, Светлана Үлмәҫова — 56, Раиса Садрейдинова[de] — 70

СССР чемпионаттары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1975, 1978, 1979 һәм 1982 йылдарҙа 3000 метрға йүгереүҙә һәм 3 километрға кроста биш тапҡыр СССР чемпионы, шулай уҡ бер нисә тапҡыр беренселек призёры[8].

Спортты ҡалдырғандан һуң[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Карьераһы тамамланғандан һуң, Башҡортостанға ҡайта.

2009 йылдың 6 апрелендә вафат була. Екатеринбург ҡалаһының Окружной зыяратында ерләнгән.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Svetlana Ulmasova // Мировая лёгкая атлетика — 1912.
  2. 2,0 2,1 http://www.iaaf.org/aboutiaaf/news/newsid=50168.html
  3. 3,0 3,1 Состав команды: Раиса Смехнова — 2, Светлана Ульмасова — 5, Гиана Романова — 12, Раиса Белоусова — 29
  4. 4,0 4,1 Состав команды: Ирина Бондарчук — 2, Елена Сипатова — 3, Гиана Романова — 4, Светлана Ульмасова — 6
  5. 5,0 5,1 Состав команды: Елена Сипатова — 3, Татьяна Сычёва — 5, Светлана Ульмасова — 7, Татьяна Позднякова — 9
  6. 6,0 6,1 Состав команды: Татьяна Позднякова — 3, Светлана Ульмасова — 6, Алла Юшина — 11, Елена Сипатова — 21
  7. Светлана Ульмасова. Биография. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 сентябрь 2018. 1 сентябрь 2018 тикшерелгән.
  8. Ушла из жизни Светлана Ульмасова  (рус.). Газета.uz. 22 ноябрь 2014 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]