Үрге күл

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Үрге күл
ингл. Lake Superior, франц. lac Supérieur
47°46′03″ с. ш. 87°22′16″ з. д.HGЯO
Үрге күл Бөйөк күлдәр системаһында
Үрге күл Бөйөк күлдәр системаһында
Илдәр Америка Ҡушма Штаттары АҠШ
Канада Канада
Диңгеҙ кимәленән бейеклеге 183 м
Оҙонлоғо 563 км
Киңлеге 257 км
Майҙаны 82 700 км²
Күләме 12 000 км³
Яр һыҙығы оҙонлоғо 4385 км
Иң ҙур тәрәнлек 406 м
Уртаса тәрәнлек 147 м
Минерализация тибы сөсө
Һыу йыйыу майҙаны 127 700 км²
Ҡойоусы йылға Нипигон
Ағып сығыусы йылға Сент-Мэрис
Үрге күл (Канада Онтарио)
Blue pog.svg
Үрге күл
Commons-logo.svg Үрге күл Викимилектә

Үрге күл (ингл. Lake Superior, франц. lac Supérieur) — Канада һәм АҠШ сигендәге күл, Бөйөк күлдәрҙең береһе.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Майҙаны — 82,7 мең км². Майҙаны буйынса донъялағы иң ҙур сөсө күл[1] Диңгеҙ кимәленән бейеклеге 183 м. Максималь тәрәнлеге — 406 м, күләме — 11,6 мең км³. Яр буйы ныҡ йырғыланған, иң ҙур ҡултыҡтары — Кивино, Уайтфиш. Иң ҙур утрауҙары: Айл-Ройал, Мадлен, Мишипикотен һәм Апосл утрауҙары. Төньяҡта ярҙары бейек (400 метрға тиклем) һәм ҡаялы, ә көньяҡта — башлыса уйһыулы һәм ҡомло[1].

Күл майҙаны менән бергә бассейнының майҙаны 207,2 мең км² тәшкил итә. Күлдең ҙур ҡушылдыҡтары юҡ. Күлдән сыҡҡан Сент-Мэрис йылғаһы аша Гурон менән тоташа. Күлдәге һыу һалҡын һәм үтә күренмәле. Яр буйы зонаһы уртаса декабрь башынан апрель аҙағына ҡәҙәр боҙ менән ҡапланған[2].

Үрге күл АҠШ-тың Миннесота, Висконсин һәм Мичиган штаттарының һәм Канаданың Онтарио провинцияһының яр буйҙарын йыуа.

Төп порттары: Дулут, Сьюпириор, Ашленд (барыһы ла — АҠШ), Тандер-Бей (Канада)[2].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Верхнее озеро — Хәҙерге заман географик атамалар һүҙлеге / Акад. В. М. Котляков редакцияһы. — Электрон баҫма. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006  (рус.)
  2. 2,0 2,1 Верхнее озеро — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]