Әхийәров Камил Шәйехмырҙа улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Әхийәров Камил Шәйехмырҙа улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 19 февраль 1930({{padleft:1930|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:19|2|0}}) (90 йәш)
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, Бөрө кантоны, Үрге Маншыр
Һөнәр төрө Уҡытыусы
Эш биреүсе Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты
Уҡыу йорто К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты
Ғилми дәрәжә педагогия фәндәре докторы[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены «Почёт Билдәһе» ордены В. И. Лениндың тыуыуына 100 тулыу айҡанлы юбилей миҙалы

Әхийәров Камил Шәйехмырҙа улы (19 февраль 1930 йыл) — совет һәм рәсәй ғалим-педагогы, юғары мәктәп эшмәкәре. педагогия фәндәре докторы (1974), профессор (1976), Белем биреүҙе гуманлаштырыу халыҡ-ара академияһының ғәмәлдәге ағзаһы (1995), Рәсәй Мәғариф академияһының мөхбир ағзаһы.

Авторҙың 600-ҙән ашыу ғилми һәм уҡытыу-методик эштәрҙе авторы, уларҙың бер өлөшө сит илдәрҙә баҫылып сыҡҡан;[1] Әхийәровтың ғилми тикшеренеүҙәре уҡыусыларҙы этнопедагогика, хеҙмәт, уҡытыу проблемаларына арналған.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әхийәров Камил Шәйехмырҙа улы 1930 йылдың 19 февралендә Башҡорт АССР-ы Бөрө кантоны Үрге Маншыр ауылында (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Илеш районы) күп балалы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы — Шәйехмырҙа Әхийәров колхоз рәйесе, Йәркәй МТС-ында директор була; әсәһе Гөлзифа Шәкир ҡыҙы колхозда эшләй.

1951 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын отличие менән тамамлай (БДПИ, хәҙер М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты), институттан һуң БАССР Борай районының Салҡаҡ урта мәктәбендә уҡытыусы һәм директор булып эшләй (1951—1963). Кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлағандан һуң Әхийәров Бөрө дәүләт педагогия институтының фәнни һәм уҡытыу эштәре буйынса проректоры Әхимов булыуын булып раҫлана, артабан 1963 йылдан алып 1989 йылға тиклем был юғары уҡыу йортоноң ректоры була. 1974 йылда «Трудовое воспитание в сельской общеобразовательной школе на современном этапе» темаһына диссертация яҡлап, педагогия фәндәре докторы булып китә;[2] 1976 йылда профессор итеп һайлана. 1989 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының кафедра мөдире була, мәктәптәр менән идара итеүҙең фәнни нигеҙҙәрен эшләй, 2007 йылға тиклем был вазифаны биләй. Әлеге ваҡытта был юғары уҡыу йортонда педагогика кафедраһында эшләй.[3]

Әхийәров инициативаһы менән республикала педагогика буйынса кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертацияларын яҡлау буйынса беренсе махсуслаштырылған совет асыла. Уның етәкселегендә 150-нән ашыу фән докторы һәм кандидаты әҙерләнә. Күп йылдар педагогик тикшеренеүҙәр методологияһы буйынса фәнни мәктәпте уңышлы етәкләй, Халыҡ мәғарифы хеҙмәткәрҙәренең Бөтә Союз съезында хупланған педагогик белемдең концепцияһын әҙерләүҙә ҡатнаша.

Фәнни-педагогик эшмәкәрлек менән бер рәттән ижтимағи эш менән дә шөғөлләнә — РФ Педагогия йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе президиумы рәйесе, Башҡорт АССР-ының 6-сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты, халыҡ депуттарының Бөрө ҡала Советы депутаты (1963—1989), 1988 йылда СССР Халыҡ мәғарифы хеҙмәткәрҙәренең Бөтә Союз съезына делегат итеп һайлана.

Ҡаҙаныштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1960), Башҡорт АССР-ының (1980) һәм РСФСР-ҙың (1982) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының юғары профессиональ белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре (2001).
  • СССР-ҙың (1977), РСФСР-ҙың (1974) һәм Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2000), СССР юғары мәктәбе отличнигы.
  • Башҡортостан комсомолы премияһы лауреаты (1985).
  • Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары, «В. И. Лениндың тыуыуына 100- йыллыҡ айҡанлы маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы, ВДНХ СССР, шулай уҡ К. Д. Ушинский, Н. К. Крупская, А С. Макаренко, В. А. Сухомлинский, М. А. Шолохов һәм Т. С. Мальцев миҙалдары[4]
  • Тыуыуына 80 йәш тулыуы уңайынан ғалимдың биографияһы «Рәсәйҙең күренекле ғалимдары» Интернет-энциклопедияһына индерелә.[1]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]