Абдуллин Айтмөхәмәт Абдулла улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Айтмухамед Абдуллаевич Абдулин
ҡаҙ. Айытмұхамед Абдуллаұлы Абдулин
Тыуған көнө:

29 ноябрь 1924({{padleft:1924|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})

Тыуған урыны:

Петропавловск өйәҙе, Ҡырғыҙ АССРы, РСФСР

Вафат булыу көнө:

12 июнь 2010({{padleft:2010|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:12|2|0}}) (85 йәш)

Вафат булған урыны:

Ҡаҙағстан, Алматы

Гражданлығы:

Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Kazakhstan.svg Ҡаҙағстан

Ғилми өлкәһе:

геология

Ғилми дәрәжәһе:

геология-минералогия фәндәре докторы

Ғилми исеме:

профессор;
Ҡаҙаҡ АССР-ы ФА академигы;
Ҡаҙағстан МФА академигы

Уҡыу йорто:

С. М. Киров ис. Ҡаҙаҡ дәүләт университеты

Награда һәм премиялары


OrdenOtan.png
Курмет ордены
Октябрь Революцияһы ордены1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены
Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденыҠыҙыл Йондоҙ орденыҠыҙыл Йондоҙ ордены
Медаль «За оборону Сталинграда»
Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»20 years of victory rib.png30 years of victory rib.png
«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңәүгә 40 йыл» юбилей миҙалы
«Кенигсбергты алған өсөн» миҙалы
«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңәүгә 50 йыл» юбилей миҙалы
60 victory rib.png
«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңәүгә 65 йыл» юбилей миҙалы
Почётный разведчик недр.png СССР Дәүләт премияһы — 1978СССР Дәүләт премияһы — 1985

Абдуллин Айтмөхәмәт (Айтжан) Абдулла улы (ҡаҙ. Айытмұхамед Абдуллаұлы Абдулин; 29 ноябрь 1924, Олотау ҡасабаһы, Петропавловск өйәҙ, Акмола губернаһы, Ҡырғыҙ АССР-ы, РСФСР — 12 июнь 2010, Алматы, Ҡаҙағстан) — геолог-эҙләүсе, геология-минералогия фәндәре докторы, профессор (1973), Ҡаҙағстан милли фәндәр академияһы академигы (1979).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Айтмөхәмәт Абдуллин Бөйөк Ватан һәм Совет-япон һуғыштарында ҡатнаша, запастағы полковник дәрәжәһенә лайыҡ була.

1953 йылда Алматы ҡалаһында С. М. Киров исемендәге Ҡаҙаҡ дәүләт университетында геология факультетын тамамлай.

Шул уҡ йылда К. И. Сатпаев исемендәге геология фәндәре институтында инженер булараҡ эш хеҙмәткәрлеген башлай. Ошонда Айтмөхәмәт Абдуллин кесе ғилми хеҙмәткәренән алып Институт директоры (1971—1995) һәм Ҡаҙағстан фәндәр академияһы вице-президентына (1988—1995) тиклем ғилми хеҙмәткәрлектең бөтә баҫҡыстарын үтә.

«Мугоджар комплекс тикшеренеүҙәре һәм Урал, Тянь-Шань менән Үҙәк Ҡаҙағстан тектоник структураларының бәйләнеше мәсьәләләре» темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.

1979 йылда Ҡаҙағстан Республикаһы милли фәндәр академияһының академигы исеменә лайыҡ була.

1951 йылдан алып 1991 йылға тиклем КПСС ағзаһы.

300‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 10 монография авторы.

Башҡортостан Фәндәр Академияһының почётлы академигы (1995). Ҡаҙаҡ ССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1979).

Айтмөхәмәт Абдулла улының фәнни тикшеренеүҙәре Ҡаҙағстан һәм уның менән сиктәш территорияларҙың геолологик төҙөлөшө проблемаларына арналған. Ҡомкүл нефть һәм газ ятҡылығын асыуҙа ҡатнаша.

Ҡаҙағстан Республикаһы юғары советының 12‑се саҡырылыш депутаты.

Көньяҡ Каролина (АҠШ) һәм К. И. Сатпаев ис. Ҡаҙаҡ милли техник университеттарының профессоры, бер нисә сит ил ғилми ойошмаларының ағзаһы, Тараз, Ҡыҙылурҙа, Көньяҡ Ҡаҙағстан дәүләт университеттарының почетлы профессоры.

Ғилми хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Мугоджар комплекс тикшеренеүҙәре һәм Урал, Тянь-Шань һәм Үҙәк Ҡаҙағстан тектоник структураларының бәйләнеше мәсьәләләре» рус. «Комплексные исследования земной коры Мугоджар и проблемы связи тектонических структур Урала, Тянь-Шаня и Центрального Казахстана»), Алмата, 1978.

Наградалары һәм почётлы билдәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]