Айытов Нариман Абдрахман улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Айытов Нариман Абдрахман улы
татар. Нариман Габдрахман улы Гаетов
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 28 ғинуар 1925({{padleft:1925|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Ҡазан ҡалаһы
Вафат булған көнө 17 август 1999({{padleft:1999|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:17|2|0}}) (74 йәш)
Вафат булған урыны Ҡаҙағстан, Алматы
Һөнәр төрө ғалим
Эш биреүсе Ҡазан (Волга буйы) федераль университеты
Уҡыу йорто Ҡазан (Волга буйы) федераль университеты
Ғилми дәрәжә философия фәндәре докторы[d]
Аспиранттар Фәйзуллин Фәнил Сәйет улы һәм Камаев Рәшит Борхан улы
Уҡыусылар Камаев Рәшит Борхан улы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Айытов Нариман Абдрахман улы (28 декабрь 1925 йыл — 17 август 1999 йыл) — ғалим-социолог. 1964—1988 йылдарҙа Өфө авиация институтының фәнни коммунизм кафедраһы мөдире. Башҡортостан Фәндәр академияһының почётлы академигы (1995), философия фәндәре докторы (1967), профессор (1970). РСФСР-ҙың (1988) һәм Башҡорт АССР-ының (1975) атҡаҙанған фән эшмәкәре.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нариман Абдрахман улы Айытов 1925 йылдың 28 декабрендә Татар АССР-ының баш ҡалаһы Ҡазанда тыуған. 19431950 йылдарҙа СССР Хәрби-диңгеҙ флотында хеҙмәт итә[1].

19511955 йылдарҙа Ҡазан дәүләт университетында уҡый.

1955 йылдан 1958 йылға ҡәҙәр Татар АССР-ында комсомол, журналистика һәм партия эшендә була.

19621964 йылдарҙа КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Ижтимағи фәндәр академияһының философия кафедраһы аспирантураһында уҡый.

1958—1961 йылдарҙа Ҡазан дәүләт университетының философия кафедраһында уҡыта[1].

1960-сы йылдарҙа Өфөлә ҙур социология лабораторияһы булдыра.

1964—1988 йылда — Ленин орденлы Серго Орджоникидзе исемендәге Өфө авиация институтының профессоры һәм фәнни коммунизм кафедраһы мөдире.

1967 йылда философия фәндәре буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлай[1].

1970 йылда профессор дәрәжәһе бирелә.

1988—1999 йылдарҙа — Әл-Фараби исемендәге Ҡаҙаҡ милли университеты профессоры һәм кафедра мөдире.

300-ҙән артыҡ ғилми эштәр авторы.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1988)
  • Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1975)
  • Башҡортостан Республикаһы ФА-ның Почетлы академигы (1995)

Ғилми эштәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Монографиялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Аитов Н. А. Технический прогресс и движение рабочих кадров — М.: Экономика, 1972. — 112 б.
  • Аитов Н. А. Научно-техническая революция и социальное планирование — М.: Профиздат, 1978. — 152 б.
  • Аитов Н. А. Социальное развитие городов; сущность иперспективы — М.: Знание, 1979. — 64 б.
  • Аитов Н. А. Советский рабочий — М.: Политиздат, 1981. — 158 б.
  • Аитов Н. А., Говако Б. И., Игебаева Ф. А. Город. Население. Трудовые ресурсы — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1982. — 144 б.
  • Аитов Н. А. Проблемы социально-классовой структуры советского общества — Саратов: Изд-во Саратовского ун-та, 1982. — 136 б.
  • Аитов Н. А., Камаев Р. Б. Новый промышленный центр и село — М.: Экономика, 1983. — 104 б.
  • Аитов Н. А., Александров Г. Н., Мавлютов Р. Р. Высшее техническое образование в условиях НТР — М.: Высшая школа, 1983. — 256 б.
  • Аитов Н. А. Социальное развитие регионов — М.: Мысль, 1985. — 220 б.
  • Аитов Н. А. Социальные проблемы ускорения научно-технического прогресса в СССР — М.: Советская Россия, 1987. — 174 б.
  • Аитов Н. А., Филиппов Ф. Р. Управление развитием социальной структуры советского общества — М.: Наука, 1988. — 169 б.
  • § 2 гл. 1, § 2 гл. 6. // Советский город: социальная структура / Н. А. Аитов, В. Г. Мордкович, М. Х. Титма и др.; Редкол.: Н. А. Аитов и др. — М.: Мысль, 1988. — 286 б.
  • Аитов Н. А. Социальная структура населения стран СНГ — Уфа: изд. БГУ, 1995. — 183 б.

Мәҡәләләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Аитов Н. А. Социальное развитие городов // Научные доклады высшей школы. Научный коммунизм. — 1977. — № 3. — С. 35—40.
  • Аитов Н. А., Камаев Р. Б. О методологии изучения социальных различий города и деревни // Социологические исследования. — 1983. — № 2. — С. 136—140.
  • Аитов Н. А. К вопросу о научном управлении развитием социально-классовой структуры социалистического общества // Научные доклады высшей школы. Научный коммунизм. — 1983. — № 3. — С. 53—60.
  • Аитов Н. А. История с историей социологии // Социологические исследования. — 1997. — № 3. — С. 139—142.
  • Аитов Н. А. Можно ли управлять социальными процессами? // Социологические исследования. — 1998. — № 3. — С. 24—30.
  • Аитов Н. А. Размышления дилетанта о том, где взять денег на зарплату // Социологические исследования. — 1998. — № 1. — С. 91—100.
  • Аитов Н. А. Штрихи истории // Социологические исследования. — 1997. — № 8. — С. 107—108.
  • Аитов Н. А. О субъективизме и субъективности // Социологические исследования. — 1999. — № 9. — С. 110—113.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Филимонов М. А. Основатель социологической научной школы Башкортостана // Башкортостан в ХХ столетии. Исторические портреты. Вып. III. — Уфа: ИИЯЛ УНЦ РАН, 2010.