Айытов Нариман Абдрахман улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Айытов Нариман Абдрахман улы
татар. نارىمان غابدراحمان ئوغلىٰ غەيتف
татар. Nariman Ƣabdraxman ulь Ƣəjetef
татар. Нариман Габдрахман улы Гаетов
Тыуған көнө:

28 декабрь 1925({{padleft:1925|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})

Тыуған урыны:

Ҡазан, Татар АССР-ы, СССР

Вафат булыу көнө:

17 август 1999({{padleft:1999|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:17|2|0}}) (73 йәш)

Вафат булған урыны:

Алматы, Ҡаҙағстан

Гражданлығы:

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССРҠаҙағстан Ҡаҙағстан

Ғилми өлкәһе:

социология системы расселения

Эшләгән урыны:

Өфө авиация институты
Әл-Фараби исемендәге ҡаҙаҡ милли университеты

Ғилми дәрәжәһе:

философия фәндәре докторы (1967)

Ғилми исеме:

профессор

Уҡыу йорто:

Ҡазан университеты

Билдәле уҡыусылары:

Камаев Рәшит Борхан улы
Р. Т. Насибуллин

Билдәләлек алған:

Основатель уфимской социологической школы

Награда һәм премиялары


РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре

Заслуженный деятель науки БАССР

Айытов Нариман Абдрахман улы (28 декабрь 1925 йыл, Ҡазан, Татар АССР-Ы, СССР — 17 август 1999 йыл, Алма-Ата, Ҡаҙағстан) — совет һәм ҡаҙағстан социология һәм философия фәндәре докторы, профессор. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре, РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡортостан Фәндәр академияһының почетлы академигы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

19431950 йылда Хәрби-диңгеҙ флотына СССР Хәрби-диңгеҙ флотында хеҙмәт итә[1].

19511955 йылда Ҡазан дәүләт университетында уҡый.

1955 йылдан 1958 йылға ҡәҙәр Татарстанда комсомол, журналистар һәм партия эшендә була.

19621964 йылда КПСС үҙәк комитеты ҡарамағындағы ижтимағи фәндәр академияһының философия кафедраһының аспирантураһында уҡый.

В 19581961 йыл Ҡазан университетында философия кафедраһында уҡыта[1].

60-сы йылдарҙа Өфөлә ҙур социология лабораторияһы булдыра.

19641988 йылда — Ленин орденлы Серго Орджоникидзе исемендәге Өфө авиация институтының профессоры һәм фәнни коммунизм кафедраһы мөдире.

1967 йылда философия фәндәре буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлай[1].

1970 йылда профессор дәрәжәһе бирелә.

1988—1999 йылдарҙа — Әл-Фараби исемендәге ҡаҙаҡ милли университеты профессоры һәм кафедра мөдире.

300-ҙән артыҡ ғилми эштәр авторы.

Иҫтәлек[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2000 йылда Башҡортостан Республикаһы фәндәр академияһы Н. А. Айытов исемендәге премия булдыра (социаль фәндәр өлкәһендә күренекле эштәр өсөн)[2].

2011 йылдың октябре башында Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарары нигеҙендә (2011 йылдың 21 сентябре)[3] Н. А. Айытовҡа арналған Өфө дәүләт авиация техник университеты 8-се корпусына мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[4][5].

Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1988)
  • Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1975)
  • Башҡортостан Республикаһы ФА-ның Почетлы академигы (1995)

Ғилми эштәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Монографиялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Аитов Н. А. Технический прогресс и движение рабочих кадров — М.: Экономика, 1972. — 112 б.
  • Аитов Н. А. Научно-техническая революция и социальное планирование — М.: Профиздат, 1978. — 152 б.
  • Аитов Н. А. Социальное развитие городов; сущность иперспективы — М.: Знание, 1979. — 64 б.
  • Аитов Н. А. Советский рабочий — М.: Политиздат, 1981. — 158 б.
  • Аитов Н. А., Говако Б. И., Игебаева Ф. А. Город. Население. Трудовые ресурсы — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1982. — 144 б.
  • Аитов Н. А. Проблемы социально-классовой структуры советского общества — Саратов: Изд-во Саратовского ун-та, 1982. — 136 б.
  • Аитов Н. А., Камаев Р. Б. Новый промышленный центр и село — М.: Экономика, 1983. — 104 б.
  • Аитов Н. А., Александров Г. Н., Мавлютов Р. Р. Высшее техническое образование в условиях НТР — М.: Высшая школа, 1983. — 256 б.
  • Аитов Н. А. Социальное развитие регионов — М.: Мысль, 1985. — 220 б.
  • Аитов Н. А. Социальные проблемы ускорения научно-технического прогресса в СССР — М.: Советская Россия, 1987. — 174 б.
  • Аитов Н. А., Филиппов Ф. Р. Управление развитием социальной структуры советского общества — М.: Наука, 1988. — 169 б.
  • § 2 гл. 1, § 2 гл. 6. // Советский город: социальная структура / Н. А. Аитов, В. Г. Мордкович, М. Х. Титма и др.; Редкол.: Н. А. Аитов и др. — М.: Мысль, 1988. — 286 б.
  • Аитов Н. А. Социальная структура населения стран СНГ — Уфа: изд. БГУ, 1995. — 183 б.

Мәҡәләләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Аитов Н. А. Социальное развитие городов // Научные доклады высшей школы. Научный коммунизм. — 1977. — № 3. — С. 35—40.
  • Аитов Н. А., Камаев Р. Б. О методологии изучения социальных различий города и деревни // Социологические исследования. — 1983. — № 2. — С. 136—140.
  • Аитов Н. А. К вопросу о научном управлении развитием социально-классовой структуры социалистического общества // Научные доклады высшей школы. Научный коммунизм. — 1983. — № 3. — С. 53—60.
  • Аитов Н. А. История с историей социологии // Социологические исследования. — 1997. — № 3. — С. 139—142.
  • Аитов Н. А. Можно ли управлять социальными процессами? // Социологические исследования. — 1998. — № 3. — С. 24—30.
  • Аитов Н. А. Размышления дилетанта о том, где взять денег на зарплату // Социологические исследования. — 1998. — № 1. — С. 91—100.
  • Аитов Н. А. Штрихи истории // Социологические исследования. — 1997. — № 8. — С. 107—108.
  • Аитов Н. А. О субъективизме и субъективности // Социологические исследования. — 1999. — № 9. — С. 110—113.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Филимонов М. А. Основатель социологической научной школы Башкортостана // Башкортостан в ХХ столетии. Исторические портреты. Вып. III. — Уфа: ИИЯЛ УНЦ РАН, 2010.