Ален Делон

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ален Делон
Alain Delon
Alain Delon Cannes.jpg
Ален Делон, 2007 йыл
Исеме:

Alain Fabien Maurice Marcel Delon

Тыуған:

8 ноябрь 1935({{padleft:1935|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2][3] (82 йәш)

Тыуған урыны:

Со (О-де-Сен), Франция

Гражданлығы:

Flag of France.svg Франция[4]
Flag of Switzerland.svg Швейцария

Һөнәре:
актёр, кинорежиссёр, продюсер, сценарист
Карьера:

1957 йылдан — әлегә тиклем

Йүнәлеше:

драма, криминал, детектив, триллер

Наградалары:
Почётлы легион ордены офицеры
Сәнғәт һәм әҙәбиәт  ордены (Франция)
Ҡалып:Кавалер ордена За заслуги (Франция)

Премия «Сезар» за лучшую мужскую роль (1985).

IMDb:

ID 0001128

alaindelon.ch
Commons-logo.svg Ален Делон

Але́н Фабье́н Мори́с Марсе́ль Дело́н (франц. Alain Delon; 8 ноябрь 1935)[5]Ален Делон булараҡ билдәле француз театр һәм кино актёры. 1960—1980 йылдарҙың «кино йондоҙо» һәм секс символы.

«На ярком солнце» (1960), «Рокко и его братья» (1960), «Леопард» (1963) фильмдарынан һуң киң танылыу яулай. Ирҙәр араһында, яңы килгән иң ѳмѳтлѳ актер булараҡ, «Алтын глобус» номинацияһында билдәләнә.

Карьераһының башланыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1956 йылда армиянан ҡайтҡан Ален хеҙмәттәше менән башта Марселгә бара һәм унда армияла эшләгән аҡсаһының бер ѳлѳшѳн тотона, аҙаҡ яңыннан Парижға китә[6]. Йәштәр осһоҙло ҡунаҡханала номер ала. Делон яҡында Елисей яланы янында урынлашҡан һыраханаға официант булып эшкә урынлаша. Әммә был һѳнәр уның күңеленә ятмай. «Администратор, метрдотель, ѳлкән официант һәр саҡта ла миңә, ябай официантҡа, ҡысҡырҙы. Минең а менән лакей вазифаһын башҡарыуҙы ҡабул итеү ҡыйын булды», — тип иҫләй ул[6]. Саҡ ҡына эшләгәс, ул эштән сыға һәм Парижда эшһеҙ тороп ҡала. Уҡырға инеү ѳсѳн аҡсаһы булмай, тыуған Бур-ла-Ренға ҡайтҡыһы килмәй. Париждағы дуҫтарының кәңәше буйынса, ул үҙенең фотоһын продюссерҙарға күрһәтеп ҡарарға була. Ләкин ул бер-бер артлы кире ҡағыуҙарға осрай. «Һеҙ артыҡ ныҡ матурһығыҙ, һеҙҙең карьерағыҙ булмаясаҡ», — тиҙәр уға[7]. Әммә Делон тѳшѳнкѳлѳккә бирелмәй һәм тѳрлѳ кастингтар, кинопробалар үтеүҙән туҡтамай. Шундай бер кастинг ваҡытында йәш актер Жан-Клод Бриали менән таныша. Улар дуҫлашып китә һәм 1956 йылда үҙҙәрен күрһәтә алыу ѳмѳтѳ менән Каннға фестивалгә китә.[8]. Унда Делонға «таланттар аулаусы» америка импресариоһы Гарри Уилсон иғтибар итә. Ул күптән түгел генә тормоштан киткән Джеймс Динға алмаш эҙләгән була. Уилсон Аленды Римгә фильмгә тѳшѳрѳп ҡарау ѳсѳн ебәрә. Был һынауҙы ул уңышлы үтә. Уилсон Ален Делонға Голливудта эшләү ѳсѳн ете йыллыҡ контракт тәҡдим итә. Контракттың тәүге шарты булып, инглиз телен белеү тора. Буласаҡ актер ѳс ай эсендә инглиз телен үҙләштерергә тейеш була. Парижға ҡайтҡас, Ален тел ѳйрәнеүгә тотона һәм АҠШ-ҡа китергә йыйына. Әммә Жан-Клод Бриали дуҫын билдәле кинорежиссер Ив Аллегре менән таныштыра. Аллегре Аленды тыуған ерендә актерлыҡ эшмәкәрлеге менән шѳғѳлләнергә күндерә һәм уға үҙенең яңы фильмында ҙур булмаған роль бирә[9].

Тәүге ролдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Продюсер һәм режиссер араһында конфликт сыға: продюсерҙар ул ваҡытта популяр булған актер — Анри Видалде тѳшѳрѳү яғында булһа, Аллегре иһә Делонды тѳшѳрѳргә теләй. Килеп сыҡҡан бәхәсте тѳп ролде башҡарыусы, билдәле актриса Эдвиж Фейер хәл итә. Буласаҡ актерҙа башҡаларҙа булмаған ниндәйҙер үҙенсәлек булыуына ышандыра ала. «Унан ниндәйҙер ҡырағай кѳс килә, унда физик ғәйрәт, мѳләйемлелек һиҙелә», — тип әйтә ул[10]. 1957 йылда Ива Аллегреның «Когда вмешивается женщина» картинаһында Ален Делондың актерлыҡ дебюты уҙа. Бер йылдан һуң, 1958 йылда актер Марк Аллегреның «Будь красива и помалкивай» фильмында тѳшә һәм ундағы бер эпизодта ул ваҡытта актерлыҡ карьераһын башлап торған актер Жан-Поль Бельмондо менән күренә. Ағалы-ҡустылы Аллегреларҙың фильмындағы ҙур булмаған ролдәр Аленға билдәлелек килтермәй. Шуға ҡарамаҫтан, 1958 йылда актерҙы Уи Пьер-Гаспарҙың «Кристина» тарихи мелодрамаһында тѳп ролде башҡарырға саҡыралар. Йәш офицерҙың һәм музыкант ҡыҙының мѳхәббәт тарихын һѳйләгән картина, прокатта әллә ни уңышҡа ѳлгәшмәй[10]. Артабан, 1959 йылда Мишель Буарондың «Слабые женщины» комедияһы тѳшѳрѳлә. Тамашасы араһында уңыш яулаһа ла, тәнҡитселәр был картинаны һалҡын ғына ҡабул итә һәм бары тик режиссерҙың актерҙар менән оҫта эш итеүен, Ален Делондың матур тышҡы ҡиәфәтен генә билдәләп үтә[11]. Молодой актёр продолжил сниматься у Буарона («Дорога школяров», 1959). Махсус актер белеменә эйә булмаған Делон, үҙенең һүҙҙәре буйынса, был оҫталыҡҡа кино тѳшѳрѳү майҙансығында ѳйрәнә. Фильмгә тѳшѳүҙән тыш, актерҙарға кәрәкле башҡа тѳрлѳ оҫталыҡҡа ѳйрәнеүен дә дауам итә, фехтование буйынса дәрестәр ала, телмәре, мимикаһы ѳҫтѳндә эшләй[9].

Танылыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Буарондың фильмында тѳшѳп бѳткәс, Ален Делон Рене Клемандан Патриция Хайсмиттың «Талантливый мистер Рипли» романын экранлаштырыуға саҡырыу ала. Унда Делон Том Рипли ролен ала. Банктағы ҙур суммалағы иҫәп, матур ҡатын-ҡыҙ, яхта, диңгеҙ — Риплиның буй етмәҫлек хыялы була. Әммә Том хыялланған бѳтә нәмәләр ҙә Филип Гринлифта бар. Ул диңгеҙ буйында рәхәтләнеп ата-әсәһенең аҡсаһын туҙҙыра, бер ғәмһеҙ, хәсрәтһеҙ йәшәй. Бер кѳн килеп Том әлеге күңелһеҙ тормошоноң түҙеп торғоһоҙ булыуын аңлай. Рене Клемандың «На ярком солнце» детектив лентаһында Делон саманан тыш һѳйкѳмлѳ, зирәк, амораль һәм бѳтә нәмәгә лә әҙер булған, хатта ялған документтар яһауҙан алып, дуҫын үлтереүгә тиклем барып етә алған ярлы авантюрист образын булдыра[12]. Үҙенең ҡатылығы, килешмәүсәнлеге менән билдәле булған Клеман Делон менән бергә эшләгән сағын хәтерләй:

Шундай ишетеү һәләтенә эйә булған актер режиссер ѳсѳн ҙур байлыҡ. Күп кенә актерҙар үҙенә кәрәк булғанын ғына үҙләштерә. Делон ғәҙәти булмаған нәмәләрҙе башҡарырға ла әҙер булды. Нәк бына ошолар драманы үҫтереүгә булышлыҡ итә лә инде[10].

Фильмдың премьераһы 1960 йылдың 10 мартында була. Уны Елисей ҡырҙарының «Колизей» һәм «Мариво» кинотеатрҙары тәүгеләрҙән булып күрһәтеү хоҡуғына эйә була. Тәнҡитселәр картинаны ҙур һоҡланыу менән ҡабул итә. Ҡайһы берҙәре был фильмды Клемандың иң яҡшы эше тип баһаларға әҙер була. Делон тураһында талант эйәһе булараҡ һѳйләй башлайҙар. Ҡалып:Циататаның башы Ниһайәт Ален Делон үҙ геройын тапты.

— Мари-Клер Тремуа, «Телерама»

Делонды «1960 йылдың Жюльен Сореле» һәм «Жерар Филиптың лайыҡлы алмашсыһы» тип һанайҙар [13][14]. 1960 йылдың 1 июлендә, «На ярком солнце» фильмы донъя прокатына сыҡҡандан һуң, Ален Делон тыуған Францияһынан ситтә лә танылыу яулай һәм яңы роль ала. Был юлы итальян режиссеры Лукино Висконтиның «Рокко и его братья» фильмында төшә. Висконти был кинороманында ярлы ғына Базиликат ауылынан ҙур сәнәғәт ҡалаһы Миланға мул ѳлѳш ѳмѳт итеп күсеп килгән Паронди ғаиләһе тураһында тѳшѳрә[15]. Рокко әсәһен һәм туғандарын ҡарау ѳсѳн боксер булырға мәжбүр була. Ален Делон башҡарған Рокко роле — тормош ауырлыҡтарына һәм һынауҙарына ҡарамаҫтан, үҙ дәрәжәһен тѳшѳрмәгән матур һәм изгелекле йәш кеше. Был роль Делон уйнаған Том Рипли геройының нәҡ киреһе була. Картинаның 1961 йылдың 10 мартында Париждағы премьераһынан һуң,тәнҡитселәр кинолағы тәүге ике етди роль Аленды нескә һәм шул уҡ ваҡытта ҡатмарлы драма актеры булараҡ асты, тип билдәләй[16][17].


[18][19]. «Наша история» (1984) картинаһындағы иң яҡшы ирҙәр роле ѳсѳн «Сезар» премияһы лайыҡ булған. Офицер[20] ордена Почётного легиона. Актер совет ҡатын-ҡыҙҙары араһында ҙур уңыш яулай;

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бала сағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ален Делон 1935 йылдың 8 ноябрендә Париждың ҡала яны биҫтәһе — Сола (О-де-Сен (Үрге Сена) департаментына ҡарай) тыуған. Делондың бала сағы ата-әсәләре ул тыуғанға тиклем бер нисә йыл элек күсеп килгән ҙур булмаған Бур-ла-Рен исемле ҡалала үтә.[5].

Атаһы Фабьен Делон (1904—1977), сығышы менән Корсика утрауынан, Амбаркадер урамындағы 3-сѳ йортта урынлашҡан шәхси «Режина» кинозалы менән идара итә[21]. Әсәһе — Эдит Арнольд (1911—1995) — һѳнәре буйынса фармацевт, иренең кинозалында контролер булып эшләй[22]. Ата-әсәһе айырылышҡанда, Аленға 3 йәш тә тулып ѳлгѳрмәгән була[5][23].

1939 йылда Эдит колбаса лавкаһы хужаһы Поль Булонға яңынан кейәүгә сыға. Месье Булондың лавкаһы ҡала халҡы араһында бик популяр була. Эдит яңы иренә лавкала ярҙамлаша. Был уның күп ваҡытын ала, шул арҡала улын тәрбиәләргә лә ваҡыты, кѳсѳ ҡалмай[5]. Ален тураһында хәстәрлек күрһәтеү уны ҡараусы ҡатынға — мадам Нероға йѳкмәтелә. Нероның ғаиләһе Френ тѳрмәһенә йыраҡ булмаған бәләкәй генә ѳйҙә йәшәй. Уның ире ошо тѳрмәлә ҡарауылсы булып эшләй. Делон бер нисә йыл ошо ғаиләлә йәшәй. Ошо йылдарҙағы ваҡытын ул бик йылы иҫтәлектәр менән хәтерләй. «Был ғаилә минең дә ғаиләм булды. Бында мине ысын күңелдән ҡабул иттеләр. Нәҡ ошо йортта бала саҡтың тәүге күҙ йәштәре түгелде», — тип иҫкә ала ул[5]. Ален ата-әсәһенең йортона ирле-ҡатынлы Неролар фажиғәле вафат булып ҡалғас ҡына ҡайта[24].

Мәктәп йылдары һәм һѳнәр һайлауы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мәктәп йылдарында буласаҡ актер ѳлгѳлѳ тәртибе менән айырылып тормай. Шуға күрә лә уны йыш ҡына мәктәптәрҙән, пансиондарҙан ҡыуалар. Поль һәм Эдит классик белем биреүҙең Ален ѳсѳн булмауын аңлай һәм уны колбаса эшләүсе һѳнәренә уҡытырға хәл итә. Ален үҙе лә ҡаршы килеп тормай һәм ошо һѳнәр буйынса уҡый башлай. «Был ата-әсәйемдең һѳнәре ине. Мин уны дауам итергә тейеш инем һәм был минең ѳсѳн ғәҙәти күренеш булды», — тип хәтерләй ул[5]. Бер йыл уҡып, ҡулына эшләргә хоҡуҡ биргән диплом алғас, Делон Лей-ле-Роз ит лавкаһына эшкә урынлаша. Унда 3 ай эшләгәс, Париждың Сен-Шарль урамындағы колбаса магазинына күсә.

Һинд-ҡытай[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Париж метроһында «Һеҙ летчик-һынаусы буласаҡһығыҙ һәм Канадала стажировка үтәсәкһегеҙ», тигән иғланды күреп ҡалғанда, Делонға 17 йәш була[5]. Ален летчик-һынаусы булыу хыялы менән яна башлай. Тик Һауа кѳстәре министрлығына мѳрәжәғәт иткәс, осоусылар мәктәбенә быйылға уҡыусылар йыйыу тамамланыуын әйтәләр. Әммә француз армияһы рекруттарға мохтаж була. Тәҡдим ителгән 200 мең Франк йәш Аленға ҙур сумма булып күренә. Шулай итеп, 1953 йылда Париждағы эшен ҡалдырып, буласаҡ актер диңгеҙ пехотаһы корпусының парашют-десант ғәскәре рәтенә баҫа һәм Һинд-Ҡытай һуғышына эләгә[6].

Хеҙмәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һинд-Ҡытайға Делон тиҙ генә барып эләкмәй. Башта ул Брестҡа (Франция) матростар йыйыу бюроһына ебәрелә. Унда уның белем кимәленең флот белгесе алыу ѳсѳн тап килмәүе асыҡлана. Аленға йомошсо булып палуба йышырға йәки килем кимәлен арттырырға тигән һайлау ҡуйыла. Делон икенсе тәҡдимде һайлай. 1953 йылдың ғинуарында яңы ғына хәрби хеҙмәткә алынған Ален Делон Пон-Реанға флотта хеҙмәт итеүселәр әҙерләү үҙәгенә (CFM) килә. Бында уҡыу уға еңел булмай.

Үҙәктә рекруттарҙы ныҡышмаллы итеү ѳсѳн барыһы ла эшләнде. Беҙгә ял итергә лә мѳмкинлек бирмәнеләр, бер туҡтауһыҙ йүгереүҙәр үткәрҙеләр, ауыр физик күнекмәләр менән шѳғѳлләнергә мәжбүр иттеләр, ҡайһы берәүҙәр иҫтән яҙып ҡолай торғайны. Әгәр ҙә һинең биҙгәк икән, медпункт тураһында уйлама ла! Беҙҙе һуғышҡа, дѳрѳҫѳрәге пушка итенә әйләнеү ѳсѳн әҙерләнеләр. Үҙәктә шундай ҡағиҙә булды: «Бар, йәки үләһең»

Делондың армиялағы хеҙмәттәше, CFM рекруты Раймона Бласко иҫтәлегенән

. Ҡаты шарттарҙа уҡыуға ҡарамаҫтан, Ален ҡырыҫланып китмәй. Иптәше Раймон Бласко уны үтә оялсан, тыйнаҡ, изге күңелле яҡшы егет тип хәтерләй.

1953 йылда CFM тестарын уңышлы үткән диңгеҙ пехотасыһы Делонды Тулонға радисттар курсына ебәрәләр. Әммә матрос Делон дисциплиналы булмай, язаларҙың береһе артынан икенсеһен алып ҡына тора. Етәкселек Делон алдына йә контрактты ике йылға оҙайтып Һинд-Ҡытайға китергә йәки ҡораллы кѳстәр уның хеҙмәтенән баш тартасаҡ, тигән шарт ҡуя. Алендың хеҙмәтен ҡалдырғыһы килмәй. Уның Һинд-Ҡытайҙы һайлаған дуҫтары ла була, уларҙан айырылырға теләмәй һәм хеҙмәтте һайлай. Хеҙмәткә алыныусыларҙы Сайгонела тѳшѳрәләр. Ѳлкән матрос Делонды Дисциплинар ротаға ебәрәләр[25]. Унда ла Алендың дисцилиналы булмауы үҙен һиҙҙерә. Яза рәүешендә ул кѳндәр буйы дѳгѳ бушата, кискеһен гауптвахтаға ҡайта. Әммә ауырлыҡтарға ҡарамайынса, актер үҙенең хеҙмәттә үткән ваҡытына үкенес белдермәүен әйтә. «Ул саҡтар тормошомдағы иң бәхетле кѳндәр булды. Нәҡ ошо ваҡыт минең кемгә әүерелеремә һәм кем булырыма ҙур йоғонто яһаны», — ти ул[26].

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Орден Почётного легиона
Год Звание
1991 Кавалер[27]
2005 Офицер[28][29]
Награждён[30]
1972 — Специальная премия «Давид ди Донателло»
1985 — «Сезар» за лучшую мужскую роль — «Наша история» (1984)
1987 — «Bambi Awards» -
1995 — Международный Берлинский кинофестиваль — Почётная награда фестиваля
1999 — «Flaiano International Prizes» — Приз за карьерные достижения
2003 — Международный кинофестиваль в Марракеше — Почётная награда фестиваля
Номинирован[30]
1964 — «Laurel Awards» — Самый многообещающий новичок среди мужчин.
1964 — «Золотой глобус» — Самый многообещающий дебют среди мужчин — «Леопард» (1962)
1977 — «Сезар» за лучшую мужскую роль — «Месьё Кляйн» (1976)
1978 — «Сезар» за лучшую мужскую роль — «Смерть негодяя» (1977)

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118679406 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  2. RKDartists
  3. (unspecified title)
  4. http://www.nytimes.com/movies/person/87436/Alain-Delon
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Бернар Виоле. Глава I. Сын // Тайны Делона = Les mysteres Delon — Paris: Flammarion, 2000. (рус.)
  6. 6,0 6,1 6,2 Бернар Виоле. Тайны Делона. Глава II. Матросик // Тайны Делона = Les mysteres Delon — Paris: Flammarion, 2000. (рус.)
  7. интервью Алена Делона. — проект "Люди". (рус.)
  8. по сведениям Actualite de Stars  (фр.) в 1957 Бернар Виоле. Глава III. Ступени к звёздам // Тайны Делона = Les mysteres Delon — Paris: Flammarion, 2000.
  9. 9,0 9,1 Ален Делон. — Кинопортал: Variety.ru. (рус.)
  10. 10,0 10,1 10,2 Бернар Виоле. Тайны Делона. Глава IV. Невеста по имени Роми // Тайны Делона = Les mysteres Delon — Paris: Flammarion, 2000.  (рус.)
  11. Бернар Виоле. Тайны Делона. Глава V. Талантливый господин Делон // Тайны Делона = Les mysteres Delon — Paris: Flammarion, 2000.  (рус.)
  12. Михаил Водопьянов. Делон, Ален. / «Кругосвет». Энциклопедия 2008: Частичная цитата
  13. На ярком солнце  (рус.). — Российский ресурс, посвящённый Алену Делону. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 5 ноября 2008 тикшерелгән.
  14. Вязмитинова Л. Г. Жюльен Сорель. «Энциклопедия литературных героев»  (рус.). — герой романа Стендаля «Красное и чёрное» (1830). Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011.
  15. Экранизация романа Джованни Тестори «Мост через Гизольфу»
  16. Ровно через год после премьеры «На ярком солнце»
  17. Михаил Водопьянов. Ален Делон. — «КРУГОСВЕТ». Энциклопедия, 2008. (рус.)
  18. Годы указаны в соответствии с фильмографией на сайте Алена Делона  (фр.)
  19. Номинации и награды указаны согласно информации в разделе «Награды» на Кинопоиск.ру  (рус.)
  20. Alain Delon— Autres activités (фр.)
  21. ныне улица Рене-Рекель. (рус.)
  22. Ален Делон  (рус.). «Афиша» Mail.ru. — урождённая Арнольд. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011.
  23. Ален Делон  (рус.). «Телеканал Россия». — по другим данным — четырёх..
  24. Звёздное Досье. Делон / Delon, Alain. — «Pro Кино» — журнал о российском и зарубежном киноискусстве..
  25. Раздел полностью написан по материалам Бернар Виоле. Тайны Делона. Глава II. Матросик // Тайны Делона = Les mysteres Delon — Paris: Flammarion, 2000. (рус.)
  26. Интервью Алена Делона
  27. [http://www.peoples.ru/art/cinema/actor/delon/history3.html 1991 йылдың яҙында Ален Делон күп француздарҙың йѳрәген елкендергән юғары наградаға лайыҡ була һәм «Почетлы легион» орден кававлеры була.] (рус.)
  28. франц. Officier de la Légion d’honneur
  29. Le Journal Officiel de la Republique Francaise (фр.)
  30. 30,0 30,1 The Internet Movie Database (IMDb) Awards for Alain Delon  (инг.)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • IMDb  (инг.). — Ален Делон на сайте Internet Movie Database. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 26 ноября 2008 тикшерелгән.
  • www.alain-delon.ru  (рус.). — Российский портал, посвящённый Алену Делону. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 26 ноября 2008 тикшерелгән.
  • «Pro Кино»  (рус.). — биография актёра в журнале «Pro Кино». Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 26 ноября 2008 тикшерелгән.
  • «Tout le cine»  (фр.). — биография актёра на портале «Tout le cine». Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 26 ноября 2008 тикшерелгән.