Арамиль

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Город
Арамиль
Собор в Арамиле.JPG
Флаг Герб
Флаг Герб
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Свердловская область

Городской округ

Арамильский

Координаталар

56°42′00″ с. ш. 60°50′00″ в. д.HGЯO

Башлыҡ

Никитенко Виталий Юрьевич

Нигеҙләнгән

[[в 1675 году]]

Город с

[[1966 года]]

Майҙаны

21,82 км²

Бейеклеге

220 м

Халҡы

14 781[1] кеше (2015)

Тығыҙлығы

677,41 кеше/км²

Этнохороним

арами́лец, арамильча́нка, арами́льцы

Сәғәт бүлкәте

UTC+6

Телефон коды

+7 34374

Почта индексы

624000,624002,624003

Һанлы танытмалар
Автомобиль коды

-

Код ОКАТО

65 241 503

Код ОКТМО

65 729 000 001

Рәсми сайт

aramilgo.ru

Картаны күрһәтергә/йәшерергә
Арамиль (Рәсәй)
Арамиль
Арамиль

АрамильСвердловск өлкәһендә ҡала. Арамиль ҡала округы үҙәге.

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әрәмәле йылғаһы Иҫәт йылғаһына ҡоя

Арамиль ҡалаһы — Урал тауҙарының көнсығыш битендә, Әрәмәле йылғаһы Иҫәт йылғаһына ҡушылған урында, Екатиринбург — Курган тимер юлының Арамиль станцияһынан 5 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Арамиль ҡала округының үҙәге. Екатеринбург трассаһынан 26 км ситтә, 5 км төньяҡ-көнбайышҡараҡ Уктус аэропорты бар.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Исеме "Әрәмәле" гидронимынан килеп сыҡҡан, башҡорт телендәге Әрәмә һәм ил һүҙҙәренән, йәғни урман-ҡыуаҡтар, камыштар үҫкән яр буйы.[2]


1675 йылдың йәйендә Иҫәт һәм Әрәмәле йылғалары ҡушылған ерҙә, башҡорт ерҙәре сигендә Рәсәй дәүләтенең көньяҡ форпосты Әрәмәле слободаһына нигеҙ һалына. Слободаға нигеҙ һалыусы Кама буйынан килгән Михаил Сарапульцев башҡорт биләмәләренә иң яҡын булған[3].

Күсеп ултырыусылар 1680 йылдан крица мейестәрендә тимер рудаһын яндырғандар һәм алынған крицаны (руданан алынған тимер менән күмер ҡатнашмаһы) Верхотурье ҡалаһына оҙатҡандар. 1711 йылда ике башнялы нығытма (остог), ат һарайы һәм сикәү төҙөлө.[4]. 1711 йылда остог арсеналында Мәскәү байрағы, 18 тимер тубы булған тимер пушка, 663 тубы булған 9 суйын пушка; 41 фузеф, 7 самопал мылтыҡ, 38 мушкет, 19 бот дары була. Нығытма эсендә сиркәү, хөрөм йорто (судная изба), дин әһеләдәре биләмәләре, ат һарыйы һәм икмәк амбары була.


1707 йылдың слобода 24 тораҡ пункттарын берләштерә. Нигеҙҙә, ошо ерҙә 1707-1725 йылдарҙа Уктусск, Елизаветинский, Верхисетский, Екатеринбург һәм Сысертский заводтары төҙөлө. Был зафодтар Каменский-Урал, Ревда, Сысерть, Березовский, Первоуральск, Екатеринбург кеүек башҡа заводтар ү:ешенә йоғонто яһай. Ауыл халҡының төп эшсәнлеге булып кустарь металлургия һәм игенселек тора. Йылғаларҙа тирмәндәр актив төҙөлә.[4].

Ҡала статусы — 1966 йылдың 15 сентябрендә бирелә[5].

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Халыҡ иҫәбе
1959[6]1967[7]1970[8]1979[9]1989[10]1992[7]1996[7]
11 47215 00012 99313 38213 58413 80014 000
1998[7]2000[7]2001[7]2002[11]2003[7]2005[7]2006[7]
14 10014 10014 10015 07615 10015 10014 900
2007[7]2008[7]2009[12]2010[13]2011[7]2012[14]2013[15]
14 80015 00015 11214 22414 20014 32114 544
2014[16]2015[1]
14 74214 781

Введите название объекта АТД2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халҡы буйынса ҡала 791 Рәсәй Федерацияһының 1112[17] ҡалаһы араһында [18] 375-се урында була

Билдәле кешеләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бирюков Борис Николаевич (1927-2013) — совет һәм украин ғалимы.

Галереяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Здание администрации г. Арамиль.JPG
Арамильский пруд.JPG
ДК Арамиль.JPG
Город Арамиль.JPG
Суконная фабрика г. Арамиль.JPG
Арамиль ҡала хакимиәте бинаһы Әрәмәл быуаһы Мәҙәниәт Йорто Бородулинский горка ҡалаһы яғынан Арамиль күренеше Буҫтау фабрикаһы төп корпусы (XIX быуат)
  1. 1,0 1,1 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 6 август 2015. 6 август 2015 тикшерелгән.
  2. Матвеев А.К. Географичкские названия Урала: Топонимический словарь. -Екатеренбург: ИД «Сократ», -2008, -252 стр. ISBN 978-5-88664-299-5
  3. Приходы и церкви Екатеринбургской епархии — Екатеринбург: Братство Св. Праведного Симеона Верхотурского Чудотворца, 1902. — Б. 647.
  4. 4,0 4,1 Рундквист Н., Задорина О. Свердловская область. От А до Я: Иллюстрированная краеведческая энциклопедия — Екатеринбург: Квист, 2009. — Б. 456. — ISBN 978-5-85383-392-0.
  5. О преобразовании рабочих поселков Арамиль и Верхний Тагил Свердловской области в города районного подчинения  (рус.). lawru.info. Тәүге сығанаҡтан архивланған 20 май 2018. 20 май 2018 тикшерелгән. 2018 йылдың 20 май көнөндә архивланған.
  6. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 Народная энциклопедия «Мой город». Арамиль
  8. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  9. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.  (рус.). Демоскоп Weekly. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 25 сентябрь 2013 тикшерелгән.
  10. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 август 2011.
  11. Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Тәүге сығанаҡтан архивланған 3 февраль 2012.
  12. Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 ғинуар 2014. 2 ғинуар 2014 тикшерелгән.
  13. Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность и размещение населения Свердловской области. Тәүге сығанаҡтан архивланған 1 июнь 2014. 1 июнь 2014 тикшерелгән.
  14. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 31 май 2014. 31 май 2014 тикшерелгән.
  15. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 ноябрь 2013. 16 ноябрь 2013 тикшерелгән.
  16. Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 август 2014. 2 август 2014 тикшерелгән.
  17. с учётом городов Крыма
  18. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года. Таблица «31. Численность населения городов и пгт по федеральным округам и субъектам Российской Федерации на 1 января 2016 года». RAR-архив (1,0 Mб)