Арнем

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Арнем
Флаг[d]Герб[d]
VlagArnhem.svgCoat of arms of Arnhem.svg
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1223
Рәсми атамаһы Arnhem
Этнохороним Arnhemmer[1] һәм arnhemano
Дәүләт Нидерландтар[2]
Административ үҙәге Верхний Эйссел[d]
Административ үҙәк Arnhem[d]
Административ-территориаль берәмек Гелдерланд[d][3]
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Недеррейн[d], Q2229833?, Sint-Jansbeek[d], Рейн, Эйссел[d] һәм Lower Rhine[d]
Хөкүмәт башлығы Ahmed Marcouch[d]
Халыҡ һаны 153 864 кеше (1 ғинуар 2016),
149 272 кеше (2012)
Ауыл биләмәһен үҙ эсенә ала Malburgen[d], Schaarsbergen[d], Elden[d], De Praets[d], 't Vlot[d], Terlet[d] һәм Arnhem[d]
Процент водной поверхности 3,33 Процент
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 13 метр
Сәғәт бүлкәте UTC+01:00[d]
Туғандаш ҡала Ухань[d], Кройдон[d], Гера һәм Градец-Кралове[d]
Сиктәш Апелдорн[d], Реден[d], Розендал[d], Овербетюве[d], Вестерворт[d], Эде[d] һәм Лингевард[d]
Майҙан 101,53 км²
Почта индексы 6800–6846
Рәсми сайт arnhem.nl
Урынлашыу картаһы
Һәйкәлдәр исемлеге Q2291983?, Q14637007? һәм Q4858384?
Число домохозяйств 75 856[4]
Беренсе яҙма телгә алыу 893
Категория с картами на Викискладе Maps of Arnhem
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы Категория:Похороненные в Арнеме[d]
Урындағы телефон коды 026
Commons-logo.svg Арнем Викимилектә

Арнем (нидерл. Arnhem, МФА: [ˈɑrnɛm]) — Нидерландтың общинаһы һәм ҡалаһы, илдең көнбайышында, Рейн йылғаһы ярында урынлашҡан Гелдерланд провинцияның административ үҙәге.

Ойошманың структураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Арнем общинаһы Арнем ҡалаһынан, уның түбәндәге биҫтәләренән һәм ҡасабаларынан тора:

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Арнем, 1840 йыл

Арнем 893 йылда беренсе тапҡыр Arnoldi Oppidium Villa исеме аҫтында телгә алына. 1233 йылда II Оттон, Зютфендан Гелдерн графы, Арнем ҡалаһына ҡала хоҡуҡтары бирә һәм ошо йыл ҡаланың нигеҙләнеү йылы тип иҫәпләнә.

1443 йылда Арнем Ганза союзына инә. 1473 йылда уны Бургундия герцогы Карл I Лысый баҫып ала.

1514 йылда Карл Эгмонтский, Гелдерн герцогы, ҡаланы Бургундиянан янынан ҡайтара; 1543 йылда Арнем ҡалаһы император Карл V ҡулына күсә.

1579 йылда Арнем Утрехт унияһына инә һәм 1585 йылда Нидерландтың ете берләшкән провинциялары республикаһының бер өлөшөнә әйләнә.

Франция 1672—1674 һәм 1795—1813 йылдарҙа Арнем ҡалаһын баҫып ала. XIX быуат башында ҡаланы киңәйтеү маҡсатында уның элекке нығытмалары тулыһынса тиерлек емертелә, ҡаланан өсөн киңәйтергә мөмкин.

XIX быуатта ҡала матур тәбиғәтле модалы курорт ҡалаһына әүерелә. Бында, Гаагалағы кеүек үк, океан артынан бай «шәкәр барондары» йәки плантаторҙары килә.

1944 йылдың сентябрендәге «Market Garden» хәрби операцияһы ваҡытында ҡалаға эре инглиз-америка десанты төшөрөлә һәм Голланд операцияһы барышында ҡала ҡаты һуғыш барған урынға әйләнә.

Спорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалала профессиональ футбол клубы «Витесс» урынлашҡан, ул үҙ уйындарын «Гелред» стадионында үткәрә, стадион 32,5 мең тамашасыны һыйҙыра.

1980 йылда ҡалала Паралимпия уйындары уҙҙы.

Туғанлашҡан ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Билдәле кешеләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нидерландтар картаһында общинаның торған урыны.
  • Арнемда Нобель лауреаты Хендрик Лоренц тыуған;
  • Америка актрисаһы Одри Хепберн Арнем консерваторияһында уҡый (19391945);
  • Рәссам-график Мауриц Эшер Арнемға 5 йәшендә күсә һәм үҙенең йәш сағының күп өлөшөн бында үткәрә;
  • Ян Янсон (тыуған) — билдәле Голландия картографы (XVI—XVII быуаттар);
  • Карин Абма — голланд спортсыһы, ишкәксе. 1977, 1978 йылдарҙаң академик ишеү буйынса Донъя чемпионатының призеры.

Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Бында йыл һайын Qlimax электрон музыка фестивале үткәрелә.
  • 1983 йылда халыҡ-ара Loesje ойошмаһы нигеҙләнгән;.
  • Арнем — Нидерландтың троллейбус йөрөгән берҙән-бер ҡалаһы (ҡара Троллейбусы в Арнеме[nl]). 1949 йылдан алып троллейбус системаһы эшләй.

Һүрәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • arnhem.nl — Арнема рәсми сайты  (нид.)