Вангари Маатаи

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Вангари Маатаи
Рәсем
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of Kenya.svg Кения
Тыуған көнө 1 апрель 1940({{padleft:1940|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})[1]
Тыуған урыны Британия империяһы, Британская Кения[d],Tetu[d]
Вафат булыу көнө 25 сентябрь 2011({{padleft:2011|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1] (71 йәш)
Вафат булған урыны Кения, Найроби[d], Найроби[d], Найроби
Үлем төрө тәбиғи үлем[d]
Үлем сәбәбе рак яичника[d]
Һөнәр төрө биолог, Уҡытыусы, ветеринар, сәйәсмән, защитник окружающей среды, политический активист
Эш биреүсе Йель университеты[d]
Биләгән вазифаһы член Национальной ассамблеи Кении[d] һәм minister of environment of Kenya[d]
Ойошма йәки клуб ағзаһы Alpha Kappa Alpha[d] һәм Nobel Women's Initiative[d][2]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Уҡыу йорто Benedictine College[d]
Питтсбургский университет[d]
Университет Найроби[d]
Мюнхендың Людвиг-Максимилиан университеты
Ғилми дәрәжә фән докторы[d][3]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Mazingira Green Party of Kenya[d]
Commons-logo.svg Вангари Маатаи Викимилектә

Вангари Маатаи (ингл. Wangari Maathai; 1 апрель 1940 йыл, Британия империяһы, Кения колонияһы һәм протектораты, Үҙәк провинция — 25 сентябрь 2011 йыл, Кения, Найроби) — Кенияның йәмәғәт эшмәкәре, «тотороҡло үҫешкә, демократия һәм тыныслыҡҡа индергән өлөшө өсөн» 2004 йылғы Нобель премияһы лауреаты[4].

Кенияла демократия урынлаштырыу өсөн әүҙем көрәшә, экология өлкәһендәге эшмәкәрлеген сәйәсәт менән бергә алып бара.

Маатаи 1977 йылда «Йәшел билбау» тигән ижтимағи хәрәкәтте ойоштороу инициаторы һәм төп илһамландырыусыһы була. Ойошма Африкалағы юҡ ителгән урмандарҙы тергеҙеү менән шөғөлләнә. Уның эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә Африка урмандарының ҡырылыуы туҡтатыла. «Йәшел билбау» хәрәкәтенең 25 йыллыҡ йәшәү осоронда Африка континентында 30 миллиондан ашыу төп ағас ултыртыла.

Идара итеүсе Кения Африка милли союзы менән оппозицияның берләшеүе өсөн көрәшә. 2002 йылғы һайлауҙа ниһайәт быға өлгәшә. 2003 йылдан 2005 йылға тиклем Кенияның тирә-яҡ мөхит һәм тәбиғәт ресурстары министры урынбаҫары. «Мазингира» тигән Кения йәшелдәре партияһын ойоштора.

2009 йылдың 14 декабрендә БМО-ның генераль секретары Пан Ги Мун Вангари Маатаиҙы БМО-ның тыныслыҡ илсеһе итеп билдәләй. Уға климат үҙгәреү мәсьәләләре менән шөғөлләнеү йөкмәтелә[5].

Күкәйлек яман шешенән вафат була.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]