Гайдым Иван Яковлевич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Гайдым Иван Яковлевич
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Хеҙмәт итеүе СССР
Тыуған көнө 11 ноябрь 1916({{padleft:1916|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй, Әлшәй районы
Вафат булған көнө 24 июнь 1944({{padleft:1944|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (27 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Белорус Совет Социалистик Республикаһы, Витебская область[d], Шумилинский район[d]
Ерләнгән урыны Бешенковичский район[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Ленин ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены Советтар Союзы Геройы I дәрәжә Ватан һуғышы ордены
Һуғыш/алыш Советско-финляндская война[d] һәм Бөйөк Ватан һуғышы
Ғәскәр төрө пехота[d]
Юғалтыуҙың хәрби классификацияһы яуҙа һәләк була[d]

Гайдым Иван Яковлевич (19161944) — Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы капитаны, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, Советтар Союзы Геройы (1944).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иван Гайдым 1916 йылдың 11 ноябрендә Писаревка ауылында (хәҙер — Башҡортостандың Әлшәй районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урта мәктәптең ете класын тамамлай, колхозда тракторист булып эшләй. 1936 йылда Гайдым Ҡыҙыл Армияға хеҙмәткә алына. Совет-фин һуғышында ҡатнаша. Демобилизацияланғас, Минск ҡалаһында милиция органдарында эшләй. 1942 йылдың 12 ғинуарында ул Һарытау өлкәһенең Марксштадт районы хәрби комиссариаты тарафынан ҡабаттан армияға алына. Шул уҡ йылдың февраленән — Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. 1942 йылда Гайдым политсостав курсын, 1943 йылда — рота командирҙары курсын тамамлай. 1944 йылдың июненә гвардия капитаны Иван Гайдым 1-се Балтик буйы фронты 6-сы гвардия армияһы 71-се гвардия уҡсы дивизияһы 213-сө гвардия уҡсы полкы ротаһы менән командалыҡ итә. Белоруссия ССР-ын азат итеү өсөн барған һуғыштарҙа батырлыҡ күрһәтә[1].

1944 йылдың 22 июнендә Гайдым ротаһы Белоруссия ССР-ы Витебск өлкәһенең Шумилино ҡасабаһы эргәһендә һуғышта, дошмандың ике контратакаһын кире ҡағып, немец оборонаһын өҙә һәм Ильницы ауылын ала. 24 июндә рота Көнбайыш Двина йылғаһы аша сыға һәм уның көнбайыш ярында плацдармды яулап ала. Немец ғәскәрҙәре бер нисә тапҡыр контратакаға күтәрелә, ләкин, ҙур юғалтыуҙар кисереп, сигенергә мәжбүр була. Был көндәге һуғыштарҙың береһендә Гайдым һәләк була. Белоруссияның Витебск өлкәһе Бешенкович районы Загромадино ауылында ерләнгән[1].

СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 22 июлендәге Указы менән, «рота менән оҫта командалыҡ иткәне һәм немец илбаҫарҙары менән һуғышта күрһәткән ҡаһарманлығы һәм батырлығы өсөн», гвардия капитаны Иван Гайдым үлгәндән һуң Советтар Союзы Геройы тигән юғары исемгә лайыҡ була[2][3]. Шулай уҡ Ленин, Ҡыҙыл Йондоҙ[4] һәм I дәрәжә Ватан һуғышы ордендары[5], шулай уҡ миҙалдар менән бүләкләнгән.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Гайдым хөрмәтенә Әлшәй районының Раевка ҡасабаһында урам уның исеме менән аталған[1].

Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 Гайдым Иван Яковлевич. «Герои страны» сайты.
  2. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 793756, д. 10, л. 105, 106)
  3. Указ Президиума Верховного Совета СССР «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 686043, д. 71, л. 13)
  4. Наградные документы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 686044, д. 2953, л. 1, 5, 6)
  5. Карточка награждённого к 40-летию Победы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Лицом на запад. — Уфа, 1972.
  • Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.
  • Подвиги их — бессмертны. — Уфа: Китап, 2000.
  • Славные сыны Башкирии. Книга 3. — Уфа, 1968.