Закиров Әхмәт Закир улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Закиров Ахмет Закирович битенән йүнәлтелде)
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Әхмәт Закир улы Закиров
Zakirov AhmetZakirovich.jpg
Тыуған ваҡыты

19 март 1911({{padleft:1911|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})

Тыуған урыны

Өфө губернаһы, Бөрө өйәҙе, Кәшкәләү ауылы[1]

Үлгән ваҡыты

29 март 1988({{padleft:1988|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (77 йәш)

Вафат урыны

РСФСР, Башҡорт АССР-ы, Өфө

Хеҙмәт иткән урыны

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР

Хеҙмәт итеү йылдары

1933—1937; 1941—1944

Хәрби звание
Лейтенант
Гвардия лейтенанты
Хәрби алыш/һуғыш

Бөйөк Ватан һуғышы

Наградалар һәм премиялар
Советтар Союзы Геройы
Ленин ордены 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены — 1985
Совет гвардияһы

Әхмәт Закир улы Закиров (19111988) — гвардия лейтенанты (1944), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1911 йылдың 19 мартында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Борай районы) Кәшкәләү ауылында тыуған. Милләте башҡорт[2].

Урта белем ала. Ҡырғыҙ ССР-ы Ош өлкәһе Кызыл-Кия ҡалаһында шахтала эшләй. 1933—1935 һәм 1937—1939 йылдарҙа Ҡыҙыл Армияла Алыҫ Көнсығышта кавалерия полкында хеҙмәт итә. Хәрби хеҙмәте тамамланғас, Владивостокта йәшәргә һәм эшләргә ҡала[3].

1941 йылда Владивосток хәрби пехота училищеһын тамамлай, һәм Бөйөк Ватан һуғышы фронтына китә[3]. Брянск, Көнбайыш һәм Үҙәк фронттарында хеҙмəт итə.

Үҙәк фронтында 61-се армия 76-сы гвардия уҡсылар дивизияһы 239-сы гвардия уҡсылар полкының взвод командиры булып хеҙмәт итә. Гвардия кесе лейтенанты Закиров бигерәк тә Днепр өсөн Белорус ССР-ы Гомель өлкәһе Комарин ауылы тирәһендәге алыштарҙа батырлыҡ күрһәтә. 1943 йылдың 27-нән 28 сентябргә ҡараған төндә Әхмәт Закиров, Днепр аша үтеүҙе разведкалау һәм йылғаның уң яҡ ярында плацдармды яулап алыу мәсьәләһе ҡуйылған яугирҙарҙы етәкләй. Уның 20 һалдаттан торған штурмлау төркөмө, дошмандың көслө пулемёт һәм миномёт утына ҡарамаҫтан, Днепр йылғаһы аша үтеп фашист окоптарына төшә һәм дошман пулемёттары утын туҡтатып, ҡалған частарҙың йылға аша үтеүгә тәмьин итә һәм шуның менән уларға уң яҡ яр буйында нығынырға мөмкинлек бирә. Был алыштарҙа гвардия кесе лейтенанты Закиров ҡаты яралана һәм госпиталгә эләгә[3].

Днепр йылғаһы аша сыҡҡанда күрһәткән батырлығы өсөн, 1944 йылдың 15 ғинуарында Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була[4].

1944 йылдың февралендә госпиталдән сыға һәм туған яғына ҡайтарыла. Һуғыштан һуң Өфөлә йәшәй, Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводында машинист булып эшләй[3][4]. 1953 йылдан КПСС ағзаһы.

1988 йылдың 29 мартында Өфөлә вафат була.

Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Алтын Йондоҙ» миҙалы (15.01.1944)[5][6]
  • Ленин ордены (15.01.1944)
  • I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)[7]
  • Миҙалдар.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Хәҙерге Башҡортостан Республикаһы, Борай районы.
  2. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Рахматуллин Тимур. 19 марта – 100 лет со дня рождения Героя Советского Союза Ахмета Закирова. ИА «Башинформ» (19.03.2011). 14 ғинуар 2014 тикшерелгән.
  4. 4,0 4,1 Кәримова И. Ғ. Закиров Әхмәт Закир улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
  5. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 793756, д. 17, л. 222, 223).
  6. Указ Президиума Верховного Совета СССР «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 686043, д. 2, л. 3).
  7. Карточка награждённого к 40-летию Победы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Славные сыны Башкирии (очерки о Героях Советского Союза, полных кавалерах ордена Славы) — Уфа: Башкнигоиздат, 1965—1985. — Т. в 5 кн..
  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 б. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Закиров Ахмет Закирович// Подвиг их — бессмертен. — Уфа, 2000. — С. 112.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Hero of the Soviet Union medal.png Закиров Әхмәт Закир улы. «Ил Геройҙары» сайты.