Шакиров Йыһандар Таһир улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Йыһандар Таһир улы Шакиров битенән йүнәлтелде)
Перейти к навигации Перейти к поиску
Шакиров Йыһандар Таһир улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 23 июнь 1914({{padleft:1914|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:23|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Өфө губернаһы, Бөрө өйәҙе, Текән
Вафат булған көнө 6 май 2006({{padleft:2006|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:6|2|0}}) (91 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Башҡортостан Республикаhы, Өфө
Һөнәр төрө ғалим
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
II дәрәжә Ватан һуғышы ордены Серебряная медаль ВДНХ
Уҡыу йорто Башҡорт дәүләт университеты
Ғилми дәрәжә биология фәндәре кандидаты[d]
Ғилми етәксе Таранов, Георгий Филиппович[d]

Шакиров Йыһандар Таһир улы (23 июнь 1914 йыл — 6 май 2006 йыл) — совет, Рәсәй һәм Башҡортостандың умартасы-ғалимы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почетлы академигы (1995), биология фәндәре кандидаты (1967), доцент (1968). РСФСР-ҙың атҡаҙанған зоотехнигы (1985), БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1980).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йыһандар Таһир улы Шакиров Өфө губернаһының Бөрө өйәҙе Текән ауылында тыуған. Йоматау зоотехникумын (1937) һәм К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын (1950) тамамлаған. Умартасылыҡ ғилми-тикшеренеү институты аспирантураһында профессор Г. Ф. Тарановта уҡый.

1939-46 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, яралана, хәрби наградалар менән билдәләнгән. Һуғыштан һуң күп йылдар Йоматау ауыл хужалығы техникумында умартасылыҡ буйынса уҡыта.

Башҡортостан Республикаһының Балтас, Иглин һәм Шаран райондары мәктәптәрендә (1931—1939) уҡытыусы; Йоматау ауыл хужалығы техникумында уҡытыусы һәм завуч (1946—1963); 1963 йылдан Башҡортостан ауыл хужалығы институтында уҡытыусы булып эшләй. Умартасылыҡ кафедраһының беренсе мөдире 1963—1979, уны ойоштороусы[1].

1967 йылда Ҡазан дәүләт ветеринар институтында «Урындағы бал ҡорттарын Башҡорт АССР-ының колхоз һәм совхоздарында тоҡом маҡсатында ҡулланыу» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.

Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почетлы академигы (1995)

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 2-се дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы ордены (01.08.1986)[2]
  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған зоотехнигы (1985)
  • Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1980)
  • СССР Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһенең көмөш миҙалы.

Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

80-гә яҡын фәнни һәм фәнни-методик хеҙмәт авторы. 1938 йылда «Умартасылыҡ» журналында (№ 10) «Мин нисек уҡытам» исемле беренсе мәҡәләһе баҫылып сыҡҡан.

  • Й. Шакиров «Умартасылыҡ буйынса белгестәр әҙерләү». М.: СССР ауыл хужалығы министрлығы, 1980.
  • Й. Шакиров «Башҡортостан умартасылығы». 2. баҫма. Өфө: Башкнигоиздат, 1992.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Башкирский государственный аграрный университет. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 ғинуар 2013. 15 ғинуар 2013 тикшерелгән.
  2. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө, 2006.
  • Башкортостан: ҡыҫҡаса энциклопедия. — Өфө: Башҡорт энциклопедияһы. 1996.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]