Лысенков Алексей Максимович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Лысенков Алексей Максимович
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Принадлежность СССР
Тыуған көнө 19 сентябрь 1921({{padleft:1921|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй, Туймазы районы
Вафат булыу көнө 19 март 1945({{padleft:1945|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:19|2|0}}) (23 йәш)
Вафат булған урыны Венгрия
Ерләнгән урыны Фейер[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Ленин ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены Советтар Союзы Геройы Александр Невский ордены
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Ғәскәр төрө артиллерия[d]

Лысенко́в Алексей Максимович (19 сентябрь 1916 йыл19 март 1945 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, кесе лейтенант, Советтар Союзы Геройы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Алексей лысенков Максимович 1916 йылдың  19 сентябрендә Башҡортостандың Туймазы районы Константиновка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Урыҫ. 1942 йылдан ВКП(б) ағзаһы. 8 синыф тамамлаған. Колхозда эшләгән.

Ҡыҙыл Армия сафына  1940 йылда Башҡорт АССР-ы Туймазы район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 1941 йылдың июненән Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1943 йылда Алексей Максимович Киев артиллерия училищеһын тамамлай. 

1458-се үҙйөрөшлө артиллерия полкының үҙйөрөшлө артиллерия ҡоролмаһы батареяһының командиры (5-се гвардия танк  корпусы, 6-сы танк армияһы, 2-се Украина фронты)  кесе лейтенант А. М. Лысенков Корсунь-Шевченко операцияһы барышында батырлыҡ күрһәтә. 

1945 йылдың 19 мартында Лысенков Алексей Максимович  Секешфехервар (Венгрия) ҡалаһынан төньяҡ-көнбайыштараҡ Гуттамаша ауылы өсөн барған һуғыштарҙа батырҙарса һәләк була[1][2]. Шул уҡ ауылда ерләнгән[3].

Батырлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«1944 йылдың февраль көндәрендә, дошман контратакаһын кире ҡағып, А. М. Лысенковтың батареяһы Украинаның Черкассы өлкәһе Лысянский районының Тихоновка һәм Яблоновка ауылдары эргәһендә дошмандың 12 танкыһын һәм 2 орудиеһын юҡҡа сығара.  Шундай  алыштарҙың береһендә, 1944 йылдың 23 февралендә Лысенков үҙенең үҙйөрөшлө артиллерия ҡоролмаһын ышыҡҡа урынлаштыра һәм мәргән ут асып, танкты, 2 орудиены, 50-гә яҡын дошман һалдатын һәм офицерын юҡ итә. Дошмандың ҡаршы һөжүме туҡтай».

СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 13 сентябрендәге указы менән  немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта  командованиеның заданиеларын өлгөлө үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн кесе лейтенант Лысенков Алексей Максимовичҡа Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 4267) тапшырылып, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Советтар Союзы Геройы А. М. Лысенковтың тыуған ауылында, ул уҡыған мәктәп бинаһында мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Мәғлүмәт ОБД «Мемориал» документтар электрон базаһында.
  2. Мәғлүмәт ОБД «Мемориал» документтар электрон базаһында.
  3. Мәғлүмәт ОБД «Мемориал» документтар электрон базаһында.
  4. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 793756, д. 28, л. 469, 470).
  5. Указ Президиума Верховного Совета СССР «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 686043, д. 96, л. 3).
  6. Наградные документы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 690155, д. 2859, л. 3, 19, 20).
  7. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 690306, д. 415, л. 40, 41).

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Несокрушимые. — Уфа, 1985.
  • Славные сыны Башкирии. — Уфа.
  • Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов т. 4. Л-О. — Уфа: Башкирская энциклопедия. 2008. — 672 с. — ISBN 978-5-88185-068-5.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Лысенков Алексей Максимович. «Герои страны» сайты.