Нигер (йылға)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Нигер
ингл. Niger
Мост через Нигер в Бамако
Мост через Нигер в Бамако
Характеристика
Оҙонлоғо 4180 км
Бассейн 2 117 700 км²
Һыу сығымы 8630 м³/с (тамаҡ)
Һыу ағымы
Инеше
 · Урынлашыуы Фута-Джаллон, Гвинеяның көньяҡ-көнсығышы
 · Бейеклеге 745 м
 · Координаталар 9°04′55″ с. ш. 10°43′24″ з. д. / 9.082194° с. ш. 10.72333° з. д. / 9.082194; -10.72333 (Нигер (йылға), инеш) (G) (O) (Я)
Тамағы Гвинея ҡултығы
 · Урынлашыуы Нигерияның көньяғы
 · Бейеклеге 0 м
 · Координаталар 5°19′00″ с. ш. 6°25′00″ в. д. / 5.316667° с. ш. 6.416667° в. д. / 5.316667; 6.416667 (Нигер (йылға), устье) (G) (O) (Я)Координаталар: 5°19′00″ с. ш. 6°25′00″ в. д. / 5.316667° с. ш. 6.416667° в. д. / 5.316667; 6.416667 (Нигер (йылға), устье) (G) (O) (Я)
Урынлашыуы
Һыу бассейны Гвинея ҡултығы

Илдәр Гвинея Гвинея, Мали Мали, Нигер Нигер, Бенин Бенин, Нигерия Нигерия
Нигер (йылға) (Африка)
Blue 0080ff pog.svg
инеше
Blue pog.svg
тамағы
Нигер Викимилектә

Ни́гер[1] (франц. Niger [niˈʒɛʁ], ингл. Niger [ˈnaɪdʒər], йоруба Niger, Ọya) — Көнбайыш Африкалағы иң мөһим йылға. Оҙонлоғо 4180 км, бассейны майҙаны 2 117 700 км²,[2] Африкала параметрҙары буйынса Нил һәм Конгонан ҡала өсөнсө урында тора.

Этимология[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Атаманың нисек килеп сыҡҡаны теүәл билдәле түгел. Тикшеренеүселәр араһында ла ошо юҫыта бәхәстәр бара. «Негр» һүҙе генә билдәле. Бәлки термин европалылар тарафынан килеп сыҡҡандыр тигән фараздар бар. Сөнки уға тамырҙаш милләт исеме бар. Улар тарихи тамырҙаш исемдәр иҫәпләнә.

Фараздарҙан иң популяры туареги nehier-ren — ағын йылға, йылға. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса тамырын «егерев н’егерев» һүҙҙәренә лә бәйләйҙәр Ул да тамашек телендә оло йылға тигән мәғәнәлә. Яр буйында йәшәгән башҡа халыҡтар ҙа Нигер тип атап йөрөткән.

латин һүҙе «niger»ҙән алынған тигән гипотезалар ҙа бар. Ул ҡара тигән мәғәнә бирә. Яр буйында йәшәгән ерле халыҡ йылғаны төрлөсә атай: Джолиба (мандинго телендә — «оло йылға»), Мэйо, Эгхирреу, Изо, Кворра (Куарра, Ковара), Баки-н-руу һәм башҡа телдәрҙә лә барыһы ла йылға мәғәнәһен бирә..[3]

Ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

ағым түбәненә

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Ф. Л. Агеенко Русское словесное ударение. Словарь имён собственных — М: ЭНАС, 2001.
  2. Gleick, Peter H. (2000), «The World's Water, 2000-2001: The Biennial Report on Freshwater», Island Press, с. 33, ISBN 1-55963-792-7 ; online at Google Books
  3. В. К. Губарев Река НигерДостопримечательности Стран Мира. retravel.ru. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 июнь 2012. 7 март 2012 тикшерелгән.

Өҙөмтә хатаһы: <references> билдәһенең ".D0.B8.D0.B7_.D0.91.D0.A1.D0.AD" исемле <ref> билдәһе үрҙәге текста ҡулланылмай.
Өҙөмтә хатаһы: <references> билдәһенең "gan" исемле <ref> билдәһе үрҙәге текста ҡулланылмай.
Өҙөмтә хатаһы: <references> билдәһенең ".D0.AD.D0.A1.D0.91.D0.91.D0.95" исемле <ref> билдәһе үрҙәге текста ҡулланылмай.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Дмитревский Ю. Д. Внутренние воды Африки и их использование — Л.: Гидрометеорологическое изд-во, 1967.
  • River studies and recommendations on improvement of Niger and Benue — Amsterdam: North-Holland Pub. Co., 1959.
  • Reader, John (2001), «Africa», Washington, D.C.: National Geographic Society, ISBN 0-620-25506-4 
  • Thomson, J. Oliver (1948), «History of Ancient Geography», Biblo & Tannen Publishers, ISBN 0-8196-0143-8 
  • Welcomme, R.L. (1986), "The Niger River System", in Davies, Bryan Robert & Walker, Keith F., «The Ecology of River Systems», Springer, сс. 9–60, ISBN 90-6193-540-7 
  • Нигер // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (урыҫ.)


Африка Был Африка географияһы буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.