Сергеев Дмитрий Степанович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Сергеев Дмитрий Степанович
Заты ир-ат
Принадлежность СССР
Тыуған көнө 30 октябрь 1922({{padleft:1922|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})
Тыуған урыны Совет Рәсәйе, Башҡорт АССР-ы, Өфө кантоны, Аннин
Вафат булыу көнө 13 март 2003({{padleft:2003|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:13|2|0}}) (80 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Башҡортостан Республикаhы, Өфө
Ерләнгән урыны Өфө Көньяҡ зыяраты[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Ленин ордены Советтар Союзы Геройы I дәрәжә Ватан һуғышы ордены медаль «За отвагу» медаль «За оборону Сталинграда» Дан ордены
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы

Сергеев Дмитрий Степанович (30 октябрь 1922 йыл,   Аннинский ауылы — 13 март 2003 йыл, Өфө) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, гвардия сержанты, Советтар Союзы Геройы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сергеев Дмитрий Степанович  Аннин ауылында (хәҙерге Башҡортостандың Благовещен районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ.

1943 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы. 8 синыфты һәм Йоматау зоотехникумының ике курсын тамамлаған.  Иҫке Надеждинский ауыл клубы  мөдире булып эшләгән.

1941 йылда Башҡорт АССР-ы Благовещен район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла.  Ульяновск хәрби авиацияһы пилоттар мәктәбендә уҡыған.

Бөйөк Ватан һуғышы фронтында  1942 йылдың октябренән. 157-се  гвардия артиллерия полкының  орудие командиры (74-се гвардия уҡсылар дивизияһы, 8-се гвардия армия, 1-се Белоруссия фронты) гвардия сержанты Д.С. Сергеев Познань ҡалаһы (Польша) өсөн алышта батырлыҡ күрһәтә.

1945 йылдан лейтенант Д.С. Сергеев  — запаста. Тыуған иле Башҡортостанға ҡайта.

1948 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының 3 курсын, 1964 йылда — Өфө авиация техникумын тамамлай.

Өфө районының Подымалов 7-йыллыҡ мәктәбендә  директор, парития ойошмаһы секретары һәм Өфө районының  «Шемәк» совхозы директоры урынбаҫары, инженер-технолог, Өфө ҡалаһында 210-сы п/й һанлы заводта һатыу  бүлеге начальнигы, Өфө Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡлы бәйләнеш аппаратураһы заводында (хәҙер «Прогресс» Башҡорт производство берекмәһе) хеҙмәт буйынса өлкән иҡтисадсы булып эшләй. 

2003 йылдың 13 мартында вафат була. Өфө ҡалаһының Көньяҡ зыяратында ерләнгән[1].

Батырлығы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1945 йылдың 2 февраленә  ҡарай төндә гвардия өлкән сержанты, орудие командиры Д.С. Сергеев Познань ҡалаһында дошман үҙенә нығытылған терәк пункты итеп әйләндергән бина ҡаршыһына орудиеһын аҫтыртын ҡуя һәм таң менән ут аса, шулай итеп уҡсылар подразделениеһына бинаны баҫып алыуҙы тәьмин итә.   

1945 йылдың  20 февралендә Сергеев расчеты менән беренсе булып ҡала ҡәлғәһенә баҫып инә һәм дошмандың ут нөктәләрен баҫтыра.

СССР  Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 31 майындағы указы менән немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта ҡаһарманлыҡ һәм батырлыҡ күрһәткән өсөн гвардия сержанты Сергеев Дмитрий Степановичҡа Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 6852) тапшырылып, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

Д.С. Сергеевтың бүләкләү ҡағыҙынан:

Орудиеһы тоҫҡаусыһы булып эш итеп, Сталинград ҡалаһынан Днестр йылғаһына тиклем үҙенең хәрби иҫәбендә 3 яндырылған танк, "фердинанд" тибындағы 3 үҙйөрөшлө орудие, 5 бронетранспортер, 11 автомашина, 2 артиллерия батареяһы, 3 миномет батареяһы, 14 пулемет, 300-гә тиклем  гитлерсыны юҡ итә. Днестр йылғаһынан Познань ҡалаһына тиклем орудие командиры булып хеҙмәт итә, пехотаның хәрби тәртибенең  тура тоҫҡап атыуында урынлашып, 3 бронетранспортер, 2 артиллерия батареяһын,  1 зенит батареяһын, 13 пулеметты һәм 100-гә тиклем  дошман һалдатын һәм офицерын юҡ итә, 4 танкты ҡыйрата.   

Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Советтар Союзы Геройының   «Алтын Йондоҙ» миҙалы , (31.05.1945)[2][3];
  • Ленин ордены (31.05.1945);
  • 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены орден  (11.03.1985)[4];
  • 3-сө дәрәжә Дан ордены  (02.08.1944)[5];
  • «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (04.12.1943)[6];
  • «Сталинградты обороналау өсөн» миҙалы (1942);
  • башҡа миҙалдар.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Познань ҡалаһында (Польша) «Цитадель» ҡәлғәһе стенаһына   Д. С. Сергеев батырлығына арналған мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Сергеев Дмитрий Степанович. «Герои страны» сайты.
  2. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 793756, д. 43, л. 224, 225).
  3. Указ Президиума Верховного Совета СССР «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 686046, д. 170, л. 59).
  4. Карточка награждённого к 40-летию Победы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында.
  5. Наградные документы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 690155, д. 1138, л. 2, 86, 87).
  6. Приказ о награждении «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 686044, д. 4582, л. 3).

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Несокрушимые. — Уфа, 1985. / стр. 174—204.
  • Славные сыны Башкирии. — Уфа, 1979, кн. 4. / стр. 31—34.
  • Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов; т. 5. П-С. — Башкирская энциклопедия, 2009. — 576 с. — ISBN 978-5-88185-072-2.