Соколова Нина Васильевна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Соколова Нина Васильевна
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 10 (23) декабрь 1912
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Новгород губернаһы[d], Череповец
Вафат булған көнө 17 декабрь 2001({{padleft:2001|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:17|2|0}}) (89 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Санкт-Петербург
Ерләнгән урыны Серафимовка зыяраты[d]
Һөнәр төрө Уҡытыусы
Уҡыу йорто Санкт-Петербург дәүләт һыу коммуникациялары университеты[d]

Ни́на Васи́льевна Соколо́ва (ҡыҙ фамилияһы Пи́менова; 10 декабрь 1912, Череповец, Рәсәй империяһы17 декабрь 2001, Санкт-Петербург, Рәсәй)[1]СССР-ҙың Хәрби-Диңгеҙ флоты инженер-полковнигы, СССР-ҙа беренсе водолаз ҡатын-ҡыҙ. Ладога аша торба үткәреү идеһы авторы, үҙе үк уны төҙөүҙә ҡатнашҡан (1942)[2]. Ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, ««Почёт Билдәһе» ордены» ордендары кавалеры, күп һанлы миҙалдар менән бүләкләнгән.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нина Васильевна 1912 йылда Череповецта күп балалы ғаиләлә тыуған.

1931-1936 йылдарҙа Санкт-Петербург дәүләт һыу коммуникациялары университетында уҡыған һәм инженер-гидротехник һөнәренә эйә булған[3][4][5].

Уҡып сыҡҡас, Айырым тәғәйенләнешле һыу аҫты эштәрендә (Экспедиции подводных работ особого назначения - (ЭПРОН) ) хеҙмәт юлын башлай һәм 3-сө ранг хәрби инженер дәрәжәһенә эйә була. [4][5][6][7].

1939 йылда Ленинградта курс үтеп, водолаз һөнәре ала. 10 метр тәрәнлекккә төшә алыр өсөн, ҡатын-ҡыҙ булараҡ, М. И. Калининдыңмахсус рөхсәте кәрәк була[5][3][7].

1939 йылда Соколова Баренц диңгеҙендә Полярный причалын төҙөүгә етәкселек итә[4].

Бөйөк Ватан һуғышы башынан алып Ладогала авария-ҡотҡарыу хеҙмәте тәьмин итеү менән шөғөлләнә [3][5].

1941 йылда һыу аҫтынан хәрби техниканы сығарыу, күл төбөнән телефон кабеле үткәреү эштәрендә ҡатнаша. Йәшәү юлы төҙөүгә лә өлөш индерә [8].

1942 йылдың яҙында ҡамалған Ленинградта яғыулыҡ бөтә башлағас, һыу аҫтынан торба үткәреү идеяһын тәҡдим итә һәм уны бойомға ашырыуҙа ҡатнашып, 43 көн эсендә быны үтәп тә сығалар (5 май — 16 июнь, 1942). Шуның өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә[9][10][4][5][6][7].

Һыу аҫтынан Ленинградҡа кабель үткәреүҙә лә ҡатнаша.1942 йылда яралана, госпиталдән һуң эшенә кире ҡайта[5].

Бүләкләү ҡағыҙы. 15 август, 1944

Ладогала эшләгән осронда һыу аҫтында 644 сәғәт үткәрә — 27 тәүлек самаһы[3][6].

1946 йылда инженер-полковник званиеһы ала. Высшем военно-морском училище имени М. В. Фрунзе исемендәге Юғары хәрби-диңгеҙ училищеһында уҡыта. 1958 йылда отставкаға сыға[3][5].

2001 йылда Санкт-Петербургта вафат була[3][4].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Ҡалып:Find a Grave.
  2. Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград, 1992, с. 312
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Савина, 2016
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Бычков, 2012
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Бычков, 2013
  6. 6,0 6,1 6,2 Федосеев В. Тысячи спасённых жизней и подъём взорванного моста через Неву. История первой женщины-водолаза в стране. Телеканал «Санкт-Петербург» (2018-11-26). 12 февраль 2020 тикшерелгән.
  7. 7,0 7,1 7,2 Глебова А. «Советская русалка»: как водолаз Нина Соколова проложила «Дорогу жизни» по дну Ладоги. Телеканал «Мир 24» (2020-01-26). 12 февраль 2020 тикшерелгән.
  8. Шитов А. Жизнь счастливого человека. Увековечена память женщины, спасавшей блокадный Ленинград. ТАСС (2019-01). 12 февраль 2020 тикшерелгән.
  9. Карпов, 1969
  10. Калашников Г. В. Ладожский трубопровод. Санкт-Петербург: энциклопедия. — Комитет по культуре Санкт-Петербурга ; Институт Петра Великого. 12 февраль 2020 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]