Табидзе Тициан Юстинович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Табидзе Тициан Юстинович
груз. ტიციან ტაბიძე
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of the Transcaucasian Federation.svg Закавказская демократическая федеративная республика[d]
Flag of Georgia (1918–1921).svg Грузинская Демократическая Республика[d]
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Тыуған көнө 21 март (2 апрель) 1895
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Кутаиси губернаһы[d], Чквиши[d]
Вафат булған көнө 16 декабрь 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:16|2|0}}) (42 йәш)
Вафат булған урыны Грузия ССР-ы[d], Тбилиси
Үлем төрө атып үлтереү[d] һәм Үлем язаһы
Һөнәр төрө шағир
Сәнғәт йүнәлеше символизм[d]
Жанр шиғриәт
Уҡыу йорто Мәскәү университетының тарих-филология факультеты[d]
Commons-logo.svg Табидзе Тициан Юстинович Викимилектә

Тициан Юстинович Табидзе (1895 йылдың 21 марты (2 апреле), Рәсәй империяһы Кутаиси губернаһы Ван муниципалитеты Чквиши ауылында тыуған — 1937 йылдың 16 декабре) — грузин һәм совет шағиры, прозаик, тәржемәсе.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ауыл дин әһеле ғаиләһендә тыуған. Шағир Галактион Табидзе (1892—1959) Тициандың ике туған ағаһы.

1905 йылдан ул алдараҡ Владимир Владимирович Маяковский тамамлаған Кутаиси гимназияһында уҡый.

Йәштән шиғыр яҙа башлай, гимназияның 6-сы класынан (1912 йыл) шиғырҙары һәм рус һәм француз шағирҙарының грузин теленә тәржемәләре — тәүҙә кутаиси, ә аҙаҡ тифлис ҡалалары гәзиттәрендә баҫтырыла.

1917 йылда Мәскәү университетының Мәскәү университетының тарих-филология факультетын тамамлай. Мәскәүҙә рус символистары менән яҡынлаша. «Зәңгәр мөгөҙҙәр» (1915) грузин символист төркөмөн ойоштороусыларҙың береһе, был төркөмдөң «Баррикадалар» органын мөхәррирләгән.

Тбилисиға килгән һәр шиғри ҡунаҡты, ҡағиҙә булараҡ, тәүгеләрҙән булып Тициан Табидзе һәм Паоло Яшвилиҡаршы алған.

Был йәһәттән Табидзе данлыҡлы шағир Александр Чавчавадзеның традицияларын дауам иткән. Осраҡ ихтыяры буйынса, ул нәҡ Александр Чавчавадзеның йорто торған ерҙә йәшәгән.

Файл:House of the Writers, Tbilisi 1928.png
Максим Горький грузин яҙыусылары менән Грузия яҙыусылары Һарайы баҡсаһында. 1928 йылдың 24 июле. Табидзе — тәүге рәттә һулдан икенсе

1924 йылдың сентябрь айында улар Сергей Есенинды, 1926 йылдың мартында — Владимир Маяковскийҙы ҡаршы алған.

1931 йылда Грузияға Борис Пастернак килгән, һәм дуҫлашҡан ике шағирҙың тарихи осрашыуы булған. Пастернактың, Заболоцкийҙың, Әхмәтованың тәржемәләрендә Тициандың ижады рус әҙәбиәтенә ингән.

1937 йылдың башында Мәскәүҙә һәм Ленинградта Тициан Табидзеның ижад кисәһе үтә. Шул уҡ йылда ул төрлө (протоколға ярашлы Мдивани Буду, Л. Гасвиани, Г. Мгалоблашвили, Сакварелидзе, В Дарахвелидзе, Г. Элиава, Н. Мицишвили, Д. Церетели, А. Микадзе, Д. Ломадзе һәм Б. Квиташвили[1])[2] шаһитлығы буйынса милләтселектә, зыян килтереүҙә, француз разведкаһына эшләүҙә ғәйепләнеп репрессиялана) — Грузин ССР-ы Эске эштәр комиссариаты эргәһендәге Тройканың 1937 йылдың 15 декабре ҡарары менән[3].1937 йылдың 16 декабрендә атып үлтерелгән. Үлгәндән һуң аҡланған.

Ҡатыны — Табидзе Нина Александровна (1900—1964).

Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Рион-порт» (поэма, 1928)
  • «Тыуған ил» (шиғырҙар)
  • «Тбилиси төнө» (шиғыр)
  • «Окрокана» (шиғыр)

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тбилисиҙа Табидзе һәйкәле
  • Ҡулға алы ғанғаатиклем Тбилисиҙа Грибоедов урамы, 18 йорто адреса буйынс йәшәгән, унда «Был йортта 1921—1937 йылдарҙа билдәле грузин яҙыусыһы Тициан Табидзе йәшәгән» мемориаль таҡтаташ ҡуйылған. Был йортта шағирҙың музейы[3] урынлашҡан.
  • Тбилиси ҡалаһында Тициан Табидзе һәйкәлеҡуйылған һәм шағир исемен йөрөткән урам бар.
  • Йорт-музей шағирҙың тыуған ауылы Чквишиҙа асыла
  • Юнна Мориц Табидзеғаз «Хәтер Тициан Табидзены хәтерләп»[4] шиғырын арнаған.
  • Үлемһеҙ барак проекты[3] сайтындағы бит.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]