Уолт Дисней

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Уолт Дисней
Walt Disney
Фото
Тыуған ваҡыты:

5 декабрь 1901({{padleft:1901|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})

Тыуған урыны:

Чикаго, АҠШ

Вафат ваҡыты:

15 декабрь 1966({{padleft:1966|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:15|2|0}}) (65 йәш)

Вафат урыны:

Лос-Анджелес, АҠШ

Гражданлығы:

Америка Ҡушма Штаттары АҠШ

Һөнәре:

художник-мультипликатор (аниматор), кинорежиссёр, сценарист, продюсер, актёр

Карьера:

19201966

Йүнәлеше:

ғаилә өсөн кино

Наградалары:
Азатлыҡ Президент миҙалы
IMDb:

ID 0000370

Walt Disney Family Museum
Newman Laugh-O-Gram (1921)

Уо́лтер Эла́йас «Уолт» Ди́сней (ингл. Walter Elias «Walt» Disney, ХАФӘ: [ˈwɔlt ˈdɪzni][1], 5 декабрь 1901(19011205) — 15 декабрь 1966 вафаттар) —рәссам-мультипликатор, кинорежиссёр, актёр, сценарист, продюсер; «The Walt Disney Company» компанияһына һәм хәҙерге заманда медиаимперияға әйләнгән «Walt Disney Productions» компанияларына нигеҙ һалыусы.

Киноматография тарихында беренсе тауышлы, музыкаль тулы метражлы йәнһүрәттәр төшөрөүсе. Үҙенең ғәҙәттән тыш көсөргәнешле ғүмерендә Уолт Дисней режиссёр булараҡ 111 фильм төшөрә һәм 576 киноның продюсеры була. Кино сәнғәте өлкәһендәге күренекле хеҙмәттәре өсөн 25 «Оскар» статуэткаһы, «Оскар» статусында булған Ирвинг Тальберг исемендәге премия һәм башҡа бик күп премиялар һәм наградалар менән бүләкләнә.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тормош юлы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Уолт Дисней 1901 йылдың 5 декарендә Чикагола тыуа. Уның ата-бабалары араһында инглиздәр, ирландтар, немецтар булған. 1906 йылда уның ғаиләһе — Миссури штатына фермаға, 1910 йылда Канзас-сити штатына күсенә. 14 йәшендә гәзит таратыусы булып эшләй. Беренсе Бөтә Донъя һуғышы йылдарында Францияла Халыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре йәмғиәтенең санитар машинаһында хеҙмәт итә.

1919 йылда Дисней кинореклама студияһына рәссам булып эшкә урынлаша, шунда үҙенең беренсе реклама фильмдарын эшләй, шул ваҡытта уның рәсем анимацияһында экспериментын дауам итеү теләге тыуа. Ваҡыт үтеү менән Дисней Канзас-Ситила үҙенең «Laugh-O-Gram» анимация студияһын аса, Аб Айверкс уның компаньоны һәм баш аниматоры була. Тик фирма бөлгөнлөккә төшә.

1925 йылдың июлендә студияһында эшләүсе Лилиан Боунстҡа өйләнә (1899—1997). 1933 йылда уларҙың ҡыҙы Дайана Мэри тыуа. Икенсегә бала табыуға мөмкинлектәре булмағанға, 1937 йылда ҡыҙлыҡҡа бала алалар, уға Шэрон Мэй Дисней (1936—1993) тигән исем бирәләр.

Дайана Мэри Дисней (1933—2013[2]) — ете бала әсәһе, популяр Уолт Дисней биографияһының авторы, Уолт Дисней менән бәйле бер нисә проект авторы, Сан-Францискола Уолт Дисней музейын нигеҙләүсе (музей 2009 йылдың октябрендә асыла). Өлгөлө атайҙың буш ваҡытын ғаиләһе менән үткәреүе, йыш ҡына балалар менән урамға сығып йөрөүе тураһында һөләй Дайана. Уның балаларға ла, өлкәндәргә лә ҡыҙыҡлы уйын урынын булдырыу тураһында хыялланғанын иҫкә ала. Диснейленд нәҡ шундай урын була ла инде.

Дисней ныҡлы антикоммунист[3] була һәм оҙаҡ йылдар ФБР[4] менән хеҙмәттәшлек итә, үҙ ихтияжы менән Голливудта бергә эшләгән хеҙмәттәштәренә ошаҡ яҙа[5]. Һуғыштан һуң Америкаға ҡаршы эҙәрлекләү комиссияһына кино донъяһындағы йәшәрен коммунистарҙы табырға ярҙам итә.

Дебют[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1922—1937 йылдарҙа ижади хеҙмәткәр булып эшләй, һуғыштан һуң кино төшөрөү менән мәшғүл була. 1923 йылда Дисней Лос-Анжелесҡа килеп үҙенең туғаны Рой менән Голливудта ҙур булмаған The Walt Disney Company анимация студияһын аса.

1924 йылдың 1 мартында Дисней, Льюис Керроллдың «Алиса мөғжизәләр илендә» китабы буйынса төшөрөлгән «Алисаның диңгеҙҙәге көнө» исемле беренсе фильмын тәкдим итә. 1926—1927 йылдарҙа рәсем эшләп төшөргән фильмдар серияһын ошо китап героиняһы хөрмәтенә «Алиса мультипликация илендә» тип атай (Алиса мажаралары тураһында Дисней барлығы 56 фильм төшөрә). Шул ваҡытта Дисней йәнһүрәттәре стиле формалаша.

Микки Маус һәм башҡалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1927 йылда «Кролик Освальд» ҙур танылыу яулай, уның төп геройы Дисней фильмдарының танылған персонаждары галереяһын аса. Аб Айверкс төшөргән сысҡан балаһы Микки Маусты башта Мортимер тип атайҙар, һуңғараҡ хәҙерге заманда бөтә донъяға танылған исемен ала. Сысҡан балаһы Микки Маус беренсе тапҡыр «Ахмаҡ аэроплан» фильмында барлыҡҡа килә (1928), ошо уҡ йылда Диснейҙың беренсе рәсемдәр менән төшөрөлгән синхрон тауышлы «Пароход Вилли» фильмының төп геройы була. Беренсе ленталарҙа Дисней сысҡан балаһына үҙенең тауышын яҙҙыра, тиҙҙән был фильм режиссёрға уңышҡа юл аса.

1929 йылда Дисней «Бер ҡатлы симфония» йәнһүрәттәре циклында эшләй, 1938 йылда 70-тән артыҡ серияһын төшөрә, шул иҫәптән: «Һөлдәләр бейеүе» (1929), «Ерәнес өйрәк балаһы» (1932), «Өс сусҡа бәрәсе» (1933). Был фильмдарҙа Плуто (1930) исемле эт, Гуфи (1932) исемле ҡарауыл эте һәм өйрәк себеше Дональд Дак (1934) ҡатнаша.

Дисней һәм ете гном, 1937 йыл

Үлеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дисней 1966 йылдың 15 декабрендә Лос-Анджелеста үпкә шеш ауырыуынан үлә.

Был ваҡиғанан һуң уның исемен йөрөткән компания үҙ фильмдарында тәмәке күрһәтмәҫкә тигән стратегик ҡарар ҡабул итә.

Диснейҙың үлеменән һуң киностудия балалар өсөн анимацион һәм уйын фильмдарын төшөрөүҙе дауам итә.

1968 йылда Дисней үлгәндән һуң АҠШ-тың юғары наградаһы — Конгресстың Алтын миҙалы менән бүләкләнә.

Уолт Дисней криоген камерала, алыҫ киләсәктә иретеп алыу ысула табылғас, терелеү өмөтө менән туңдырылған, тигән фараз йәшәп килә.

Ысынында иһә, ул Форест-Лаун зыяратында ерләнгән.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Barrier, Michael (1999). Hollywood Cartoons: American Animation in Its Golden Age. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-516729-5.
  • Mosley, Leonard. Disney’s World: A Biography (1985, 2002). Chelsea, MI: Scarborough House. ISBN 0-8128-8514-7.
  • Schickel, Richard and Dee, Ivan R (1967, 1985, 1997). The Disney Version: The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney. Chicago: Ivan R. Dee, Publisher. ISBN 1-56663-158-0.
  • Thomas, Bob (1991). Disney’s Art of Animation: From Mickey Mouse to Beauty and the Beast. New York: Hyperion. ISBN 1-56282-899-1


Кинорежиссёр Был кинорежиссёр тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.