Хромов Сергей Петрович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Хромов Сергей Петрович
Заты ир-ат
Тыуған көнө 4 (17) сентябрь 1904
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Мәскәү губернаһы[d], Бронницы[d]
Вафат булған көнө 29 апрель 1977({{padleft:1977|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (72 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Мәскәү ҡалаһы
Ерләнгән урыны Ваганьков зыяраты[d]
Эш биреүсе Военно-космическая академия имени А. Ф. Можайского[d]
Ғилми дәрәжә география фәндәре докторы[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены

Сергей Петрович Хромов (22 август (4 сентябрь1904, Бронницы, Мәскәү губернаһы, Рәсәй империяһы — 29 апрель 1977, Мәскәү, Мәскәү өлкәһе, СССР) — совет һәм Рәсәй ғалим-метеорологы һәм климатологы, география фәндәре докторы, профессор (1938), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1975), инженер-майор (1943 йылдан).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1922 йылда 1-се Мәскәү гимназияһын тамамлай һәм Мәскәү университетының физика-математика факультетына уҡырға инә. Уны 1928 йылда гидрометеорология һөнәре буйынса тамамлай[1]. 1924 йылдан уҡыу менән бер рәттән Дәүләт геофизика институтының обсерваторияһында техник булып, ә 1926—1946 йылдарҙа — Мәскәү өлкә һауа торошо бюроһында (хәҙерге Гидрометүҙәк) эшләй[2]. 1937 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡламайынса уға физика-математика фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһе бирелә[1].

Ҡыҙыл Армия институтында эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында армия өсөн мөһим әһәмиәткә эйә булған эш алып бара. Хромов хәрби метеорологтар әҙерләү эшендә әүҙем ҡатнаша, фронт метеохеҙмәте тәжрибәһен өйрәнеү һәм уның эшендә ярҙам ойоштороу өсөн бер нисә тапҡыр фронтҡа сыға[3].

1946 йылдан Ленинградта, унда 1946—1953 йылдарҙа Ленинград дәүләт университетының география факультетында метеорология һәм климатология кафедраһы мөдире була, бер үк ваҡытта Арктика институтында һәм А. Ф. Можайский исемендәге Хәрби-инженерлыҡ академияһында эшләй. Кире Мәскәүгә ҡайтҡандан һуң 1953 йылда Мәскәү дәүләт университетының география факультетында метеорология һәм климатология кафедраһы мөдире булып эшләй (вазифаһында 1973 йылға тиклем була).

1977 йылдың 29 апрелендә Мәскәүҙә вафат була. Ваганьково зыяратында ерләнгән (11 уч.)[4][2].

Фәнни эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Совет синоптик метеорология һәм климатология мәктәбенә нигеҙ һалыусы, һауа торошо хеҙмәте практикаһына фронт метеохеҙмәте тәжрибәһен ғәмәлгә индерә.

Һауа торошона, дөйөм атмосфера әйләнешенә, тропик метеорологияға, поляр өлкәләрҙең һәм дөйөм алғанда планетабыҙҙың климатына арналған яҡынса 150 хеҙмәт авторы[1]. Беренсе ватан «Метеорология һүҙлеге» (1955) (үҙенең ҡатыны, шулай уҡ метеоролог, Лидия Ивановна Мамонтова менән авторҙашлыҡта) төҙөй.

40 фән кандидатының ғилми етәксеһе, һуңынан уларҙан 12 кеше докторлыҡ диссертацияһы яҡлай[1].

Ҡайһы бер хеҙмәттәре:

  • Введение в синоптический анализ. Изд. ГУГМС. 1935.
  • Основы синоптической метеорологии, Л., 1948.
  • Атмосферная циркуляция и погода на пути «Оби» в плавании 1956—1957 гг. // Труды САЭ. — 1959.- Т. 5. — С. 27-83.
  • К 75-летию Тура Бержерона // Метеорология и гидрология. 1966. N 8.
  • Метеорология и климатология для географических факультетов, 2 изд., Л., 1968.
  • 100 лет нашей службы погоды // Метеорология и гидрология. 1972. N 10.
  • Солнечные циклы и климат // Метеорология и гидрология. — 1973. — N 9. — C. 93-110.
  • (соавт. Мамонтова Л. И.) Метеорологический словарь. Издание третье, переработанное и дополненное. — Л. Гидрометеоиздат, 1974. — 568 с.
  • (соавт. Петросянц М. А.) Метеорология и климатология. М., 1994.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Е.К. Семенов Хромов С.П.. Сайт Географического факультета МГУ. 15 декабрь 2019 тикшерелгән.
  2. 2,0 2,1 Сергей Петрович Хромов (1904-1977). Сайт ГОСУДАРСТВЕННЫЙ НАУЧНЫЙ ЦЕНТР РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ АРКТИЧЕСКИЙ И АНТАРКТИЧЕСКИЙ НАУЧНО-ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИЙ ИНСТИТУТ. 15 декабрь 2019 тикшерелгән.
  3. Московский университет в Великой Отечественной войне, 2020, с. 133
  4. Артамонов М. Д. Ваганьково. — М.: Моск. рабочий, 1991. — С. 176.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Калесник С. В. К пятидесятилетию С. П. Хромова // Известия ВГО. — 1954. — Т. 86. — Вып. 4, — С. 357—358.
  • Бугаев В. А., Джорджио В. А. Сергей Петрович Хромов (к 60-летию со дня рождения) // Метеорология и гидрология. — 1964. — № 8. — С. 55-57.
  • Сергей Петрович Хромов (к 70-летию со дня рождения) // Метеорология и гидрология. — 1974. — № 8. — С. 119
  • Памяти Сергея Петровича Хромова // Вестник Московского университета. 1977. — № 4. — C. 121.
  • Хромов С. П. (к 100-летию со дня рождения) // Метеорология и гидрология. — 2004. — № 9. — С. 117—118.
  • Московский университет в Великой Отечественной войне — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — Б. 133. — 632 б. — 1000 экз. — ISBN 978-5-19-011499-7.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]