Эгон Шиле

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Эгон Шиле
нем. Egon Schiele
Рәсем
Заты ир-ат[1][2][3]
Гражданлығы Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Австро-Венгрия
Тыуған көнө 12 июнь 1890({{padleft:1890|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})[3][4][…]
Тыуған урыны Австрия, Нижняя Австрия[d], Тульн[d], Тульн-на-Дунае[d][2]
Вафат булған көнө 31 октябрь 1918({{padleft:1918|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[3][4][…] (28 йәш)
Вафат булған урыны Австро-Венгрия, Вена[2]
Үлем төрө тәбиғи үлем[d]
Үлем сәбәбе испан киҙеүе[d] һәм Грипп
Ерләнгән урыны Обер-Санкт-Фейтское кладбище[d]
Изображение могилы
Хәләл ефете Edith Schiele[d]
Значимый человек Валери Нойзель[d]
Һөнәр төрө рәссам, гравёр, рәссәм, деятель пластических искусств
Сәнғәт йүнәлеше экспрессионизм[d]
Жанр портрет[d]
Испытал влияние от Минне, Жорж[d][6]
Уҡыу йорто Венская академия изобразительных искусств[d]
Кемдә уҡыған Густав Климт[d] һәм Кристиан Грипенкерль[d]
Эш урыны Вена
Состояние здоровья испан киҙеүе[d] һәм Грипп
Ҡатнашыусы Documenta 3[d][7]
Авторҙың Викимилектәге ҡалыбы Egon Schiele
Собрание работ Миннеаполисский институт искусства[d], Эстонский художественный музей[d], Nelson-Atkins Museum of Art[d], Музей Тиссена-Борнемисы[d], Галерея Бельведер (Вена)[d], Нью-Йорк заманса сәнғәт музейы[d] һәм Национальная галерея искусства[d]
Commons-logo.svg Эгон Шиле Викимилектә

Эгон Шиле (нем. Egon Schiele; 12 июнь 1890 йыл; Дунайҙағы Тульн — 31 октябрь 1918 йыл, Вена) — Австрия рәссамы һәм графигы, экспрессионизм ағымының сағыу вәкилдәренең береһе.

Биографияһы һәм ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әсәһе — сығышы менән көньяҡ Богемия ҡалаһы Чески-Крумловтан чех ҡыҙы. Атаһы — Вена ҡалаһынан, тимер юл хеҙмәткәре, 1905 йылда сифилистан вафат булған. Егет Леопольд Чихачек бабаһы ғаиләһендә тәрбиәләнгән. 1906 йылда ул Вена сәнғәт һәм һөнәрҙәр мәктәбенә уҡырға инә, һуңынан Һынлы сәнғәт академияһына күскән. 1907 йылдан Густав Климт йөҙөндә остазын һәм бағыусыһын таба. 1908 йылда, Шиле бында мәктәптә уҡыған, Вена янындағы Клостернойбург ҡалаһында (Шиле бында мәктәптә уҡыған) уның беренсе күргәҙмәһе үткән. 1909 йылда Климт Шилены Венаның Художество галереяһында ойошторолған күргәҙмәлә ҡатнашырға саҡыра, уның эштәре Климт эштәренән тыш, Ван Гог, Эдвард Мунка һ. б. рәссамдарҙың полотнолары уратыуына ҡуйыла.

1911 йылда Валли Нойциль Шилеҙың әхирәте һәм моделе булған. Улар Чески-Крумловтағы богема тормошонан ҡасып киткән, һуңынан ҡала Нойленгбах ҡалаһында 1912 йылда Шиле бәлиғ булмаған ҡыҙҙы аҙҙырыуҙа ғәйепләнеп ҡулға алына. Темтеү ваҡытында полиция порнографик тип атарлыҡ бер нисә тиҫтә шаран-яра һүрәт таба. Рәссам ҡыҫҡа ваҡытҡа төрмәгә ябыуға хөкөм ителгән. Австрия коллекционеры Һенрих Бенеш, буласаҡ сәнғәт тарихсыһы Отто Бенештың атаһы, Шилены яҡлаусыларҙың береһе булған.

1912—1916 йылдарҙа Шиле төрлө күргәҙмәләрҙә киң һәм уңышлы ҡатнашҡан. Уның эштәре Венала, Будапешта, Мюнхенда, Прагала, Гамбургта, Штутгартта, Цюрихта, Һагенда, Дрезденда, Берлинда, Римдә, Кёльнда, Брюсселдә, Парижда күрһәтелгән. 1917 йылда ул Венаға ҡайтҡан. 1918 йылдың яҙында Климт үлгәндән һуң, Шиле Австрияның ҙур рәссамы роленә дәғүә иткән.

Йөклө ҡатын Эдит вафат булып, өс көн үтеүгә ул саҡта Европала миллионлаған кешеләрҙең ғүмерен өҙгән испанка эпидемияһынан һәләк була.

Мираҫы һәм танылыуы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәссамдың мираҫына яҡынса 300 картина һәм бер нисә мең һүрәт инә. Шиле үлгәндән һуң уның экспозициялары донъяның иң ҙур музейҙарында үтә һәм һаман да дауам үтә. Шиле тормошо тураһында Джоанна Скотт «Тәкәбберлек» (1990) һәм Люис Крофтс (2007) романдарын яҙған. Милен Фармер үҙенең иң билдәле «Je te rends ton amour» (1999) йырҙарының береһендә рәссамдың исемен телгә ала: «Je te rends ton amour/Redeviens les contours/De mon seul maître: Egon Shiele et…» (Мин һинең мөхәббәтеңде кире ҡайтарам/Яңынан һүрәт контуры булырмын/Минең берҙән-бер уҡытыусым: Эгон Шиле һәм…).

Эгон Шиле тураһында «Эгон шиле — Янъял / Эгон Шиле — Эксцесс һәм яза» (1981) тигән нәфис фильмдар төшөрөлгән, төп ролдәрҙә Матьё Каррьер һәм Джейн Биркин, һәм «немец телендә» Egon Schiele: Tod und Mädchen" Эгон Шиле: Үлем һәм ҡыҙ" (2016 йылда). Рауль Руистың «Климт» (2006) фильмында Эгон Шиле ролен Николай Кински уйнай. Шиле «Оятһыҙҙар» (АҠШ) фильмының 5-се миҙгелендә телгә алына.

1990 йылғы австрия почта маркаһында һүрәтләнгән.

Галереяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Comini A. Egon Schiele’s portraits. Berkeley: University of California Press, 1974.
  • Sabarsky S. Egon Schiele. New York: Rizzoli, 1985
  • Nebehay C.M. Egon Schiele sketchbooks. New York: Rizzoli, 1989
  • Kallir J. Egon Schiele, the complete works. New York: H.N. Abrams, 1990
  • Werkner P. Egon Schiele: art, sexuality, and Viennese modernism. Palo Alto: Society for the Promotion of Science and Scholarship, 1994.
  • Leopold R. Egon Schiele: landscapes. Munich; New York: Prestel, 2004
  • Kuhl I. Egon Schiele. München: Prestel, 2006
  • Die Tafelrunde: Egon Schiele und sein Kreis/ Tobias G. Natter, Thomas Trummer (Hrsg). Köln: DuMont, 2006
  • Иван Чечот. Эгон Шиле. Заметки в кабинете

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]