Ғүмәров Әсғәт Ғәлимйән улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ғүмәров Әсғәт Ғәлимйән улы
Тыуған көнө:

15 август 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:15|2|0}}) (80 йәш)

Тыуған урыны:

Башҡорт АССР-ы Дүртөйлө районы Иҫке Байыш ауылы

Гражданлығы:

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР
Рәсәй Рәсәй

Эшләгән урыны:

Башҡортостан Республикаһының энергоресурстарҙы транспортлау проблемаһы институты

Ғилми дәрәжәһе:

техник фәндәр докторы

Ғилми исеме:

профессор

Уҡыу йорто:

Өфө нефть институты

Награда һәм премиялары


Дуҫлыҡ ордены — 2004 «Почёт Билдәһе» ордены  — 1971
Рәсәйҙең атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997) Премия Правительства Российской Федерации в области науки и техники — 2004

Ғүмәров Әсғәт Ғәлимйән улы (15 август 1937, Башҡорт АССР-ы Дүртөйлө районы Иҫке Байыш ауылы) — башҡорт совет һәм Рәсәй ғалимы, инженер-механик, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1991) һәм вице-президенты (1991). Техник фәндәре докторы (1984), профессор (1986), РФ (1997)[1] һәм БАССР-ҙың (1974) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1997), СССР нефть сәнәғәте отличнигы (1970), почетлы нефтсе (2002). «Башҡортостан Республикаһының энергоресурстарҙы транспортлау проблемаһы институты» дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры (1978—2015), «Башҡортостан Республикаһының энергоресурстарҙы транспортлау проблемаһы институты» дәүләт унитар предприятиеһының ғилми етәксеһе (2015 йылдан).

Белеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Өфө нефть институты (1958).

Карьера үҫеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Лаборант, инженер, өлкән ғилми хеҙмәткәр, проекттың баш инженеры, НИИтранснефть секторы етәксеһе (1957—1970); лаборатория мөдире, бүлек мөдире, ВНИИСПТнефть директор урынбаҫары (1970 й.), директоры (1978 й.). 2002—2015 йылдарҙа «Энергоресурстарҙы транспортлау проблемаһы институты» дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры. 1991 йылдан Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының вице-президенты.

Фәнни, инженерлыҡ һәм уҡытыу эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Инженер һәм фәнни тикшеренеүҙәренең төп йүнәлеше: нефть һәм нефть продукттарын магистраль үткәргес торба аша транспортлау системаһының ышаныслылығын тәьмин итеү. Үткәргес торба системаһында күп фазалы мөхит механикаһы, аралыҡ конструкцияларының үткәреү һәләтенә күсеш процестары һәм баҫымлы күренештәр йоғонтоһо, газ-шыйыҡ ҡатышмаһын һурҙырып ағыҙыуҙың хәүефһеҙ технологияларын эшләү, металл конструкцияларын тутығыуҙан һаҡлау дәрәжәһен күтәреү технологияһы һәм ысулдары өлкәһендә фундаменталь һәм ғәмәли тикшеренеүҙәр ойоштороу инициаторы һәм етәксеһе. Удар тулҡындарҙың таралыуын, цилиндр тышсаның һәм металл структураһының көсөргәнешле-деформацияланған торошон тикшереүгә өлөш индерә, шулар нигеҙендә принципиаль яңы технологиялар булдырыла. Торба үткәргес транспорты объекттарында шартлау энергияһын ижади маҡсатта файҙаланыу идеяһын тәҡдим итә. Әсғәт Ғәлимйән улы Ғүмәров үткәргес торбаларҙың ышаныслылығын тәьмин итеү проблемалары буйынса фәнни мәктәп булдыра. Уның уҡыусылары араһында 40-тан ашыу фән кандидаты һәм докторҙары бар. Уҡыусылары менән берлектә, шартлатҡыс матдәләр ҡулланып, принципиаль яңы технологик процестар һәм техник саралар булдырған.

Йәмәғәт эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы рәйесе. РФ фән етәкселәре Гильдияһы советы ағзаһы, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Эксперт советының яуаплы сәркәтибе, нефть һәм газ сәнәғәтендә металдарҙы тутығыуҙан һаҡлау буйынса Халыҡ-ара ассоциация президенты (1990), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының «ЭНТАс» экологик фәнни-техник ассоциацияһы президенты, «ИПТЭР» дәүләт унитар предприятиеһы ҡарамағындағы диссертация яҡлау буйынса махсуслаштырылған советтың рәйесе. «Рәсәй-Һиндостан» дуҫлыҡ Йәмғиәтенең вице-президенты, уның төбәктәрҙәге үҙәк етәкселәре советы президенты, «Башҡортостан-Һиндостан» дуҫлығы Йәмғиәтенең рәйесе.

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

СССР Министрҙар Советы (1983), РФ Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендәге (2004)[2], академик И. М. Губкин исемендәге (1973, 1981, 2002) премиялар лауреаты. Дуҫлыҡ ордены (2004), «Почет билдәһе» ордены (1971), миҙалдар, фән һәм техника буйынса Дәүләт комитетының дипломы (1980) менән бүләкләнә. Өфө ҡалаһының почетлы гражданины.

Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

800-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы, шул иҫәптән 145 РФ патенттары бирелгән[3].

  1. Старение труб нефтепроводов. М.: Наука, 1995 (авторҙаш).
  2. Трещиностойкость металла труб нефтепроводов. М.: Недра, 2002 (авторҙаш).
  3. Безопасность длительно эксплуатируемых магистральных нефтепроводов. М.: ООО «Недра-Бизнесцентр», 2003.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Указ Президента РФ от 25 августа 1997 N 926 «О награждении государственными наградами Российской Федерации работников акционерных обществ, предприятий, учреждений и организаций топливно-энергетического комплекса»
  2. Постановление Правительства РФ от 02 марта 2005 N 109 «О присуждении премий Правительства Российской Федерации 2004 года в области науки и техники»
  3. Академия Наук Республики Башкортостан — Гумеров Асгат Галимьянович

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Башкортостан: Краткая энциклопедия. — Өфө: Башкирская энциклопедия, 1996.
  • Проблемы гидродинамики, надежности и прочности в современном трубопроводном транспорте // Тезисы докладов научного семинара, посвященного 60-летию со дня рождения и 40-летию научной деятельности заслуженного деятеля науки РФ, академика АН РБ, д. т. н., профессора Гумерова А. Г. — Уфа: Транстэк, 1997.
  • Инженеры Урала: Энциклопедия. — Екатеринбург: Уральский рабочий, 2001.
  • Башҡорт энциклопедияһы. 7. томда. — Т. 2: В-Ж. — Өфө: Башҡорт энциклопедияһы, 2006.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]