Ғәрәбстан ярымутрауы сүлдәре

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Ғәрәбстан ярымутрауы сүлдәре
Космостан Ғәрәбстан ярымутрауына күренеш
Космостан Ғәрәбстан ярымутрауына күренеш
20°00′00″ с. ш. 50°00′00″ в. д.HGЯO
ИлдәрСәғүд Ғәрәбстаны Сәғүд Ғәрәбстаны
Иордания Иордания
Ираҡ Ираҡ
Кувейт Кувейт
Оман Оман
Катар Катар
Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре БҒӘ
Йемен Йемен
УрынлашыуыҒәрәбстан ярымутрауы
Диңгеҙ кимәленән бейеклеге3760 тиклем м
Оҙонлоғо2100 км
Киңлеге1100 км
Майҙаны≈2 300 000 км²
Климат
Ғәрәбстан ярымутрауы сүлдәре (Сәғүд Ғәрәбстаны)
PlainIcon.gif
Ғәрәбстан ярымутрауы сүлдәре

Ғәрәбстан ярымутрауы сүлдәре — Ғәрәбстан ярымутрауында урынлашҡан сүлле төбәктәрҙең комплексы. Инглиз телле географияла Ғәрәп сүле (ингл. Arabian Desert) исемен йөрөтә.

Тауисирлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөтә донъя ҡырағай тәбиғәт фонды версияһы буйынса сүл сиктәре (һары төҫтә).

Сүл башлыса Сәғүд Ғәрәбстанында урынлашҡан, шулай уҡ Иордания, Ираҡ, Күвәйт, Оман, Ҡатар, БҒӘ һәм Йәмән илдәренең территорияһына үтеп инә. Сүлдең ҡайһы бер өлөштәренең үҙ атамалары бар: Руб-әл-Хәли, Оло Нефуд, Дәхнә, Нефуд-Даһи, Әл-Һаса, Вәхибә, Йәғәфүрә, Тихама. Сүл яҡынса 2 300 000 км² майҙанды биләй, был уны ҙурлығы буйынса Сахаранан һуң икенсе урынға ҡуя.

Ҡаты шарттар арҡаһында: көндөҙгө температураның бик юғары (+54°С тиклем) һәм төндә ҡырау төшөү мөмкин (-12°С тиклем) булыуы арҡаһында[1], сүлдең хайуандар һәм үҫемлектәр донъяһы бик ярлы. Иң эре хайуандарҙан газелдәр (шул иҫәптән джейрандар), орикстар, бархан бесәйҙәре, энәғойроҡтар йәшәй. Бында ҡасандыр йәшәүсе буйлы гиеналар, шакалдар һәм медоедтар кеше менән тулыһынса тиерлек юҡ ителгәндәр. Борон сүл урында булған күлдәрҙең һәм йылғалаларҙың эҙҙәрен табылған[2], фараз буйынса бер нисә мең йыл элек бында урман булған[3].

Сүлдә эре нефть сығарыу урындары, шулай уҡ тәбиғи газ, фосфаттар һәм көкөрт табылған.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]