Әминә Семие Онасья

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Әминә Семие Онасья
төр. Emine Semiye Önasya
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of the Ottoman Empire.svg Ғосман империяһы
Flag of Turkey.svg Төркиә
Псевдоним Emine Vahide
Тыуған көнө 28 март 1866({{padleft:1866|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})
Тыуған урыны Ғосман империяһы, Истанбул
Вафат булған көнө 1944[1]
Вафат булған урыны Төркиә, Истанбул
Атаһы Ахмед Джевдет-паша[d]
Бер туғандары Фатма Алийе Топуз һәм Güzide Sabri Aygün[d]
Хәләл ефете Reşit Ronabar[d]
Һөнәр төрө яҙыусы, Уҡытыусы, деятель феминизма

Әминә Семие Онасья (шулай уҡ Эмине Семие һәм Эмине Вахиде исемдәре аҫтында билдәле, 28 март 1866, Истанбул — 1944, Истанбул) —төрөк яҙыусыһы һәм тәүге феминистарҙың береһе.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1866 йылдың 28 мартында Ғосман империяһының баш ҡалаһы Истанбулда тыуған[2]. Әхмәт Йәүҙәт пашаның менән Адвие Рабиға ханымдың ҡыҙы һәм яҙыусы Әлиә Фатима Топуздың һеңлеһе була[3][4]. Ул Ғосман империяһы ҡатын-ҡыҙҙары араһынан тәүгеләрҙән булып Европала белем алған[4]. Әминә Семие ете йыл дауамында Францияла һәм Швейцарияла психология һәм социологияны өйрәнә[2][4].

1882 йылдан Әминә Семие Истанбулда һәм башҡа ҡалаларҙа төрөк телен һәм әҙәбиәтен уҡыта[4]. Ҡыҙҙар өсөн мәктәптә инспектор һәм Шишли Эфтал госпиталендә кесе шәфҡәт туташы булып эшләй[2]. «Mütalaa» һәм «Hanımlara Mahsus Gazete» гәзиттәрендә баҫылып сыҡҡан мәғариф һәм сәйәсәт тураһында мәҡәләләр яҙған[2]. Шулай уҡ 1893 йылда «Hulasa-i Ilm-i Hesap» тигән математика буйынса әсбап нәшер иткән[5]. Әминә Семиеның иң билдәле әҫәрҙәренең береһе — «Sefalet» («Фәҡирлек»)[6] һәм «Gayya Kuyusu» («Тамуҡ соҡоро») хикәйәләре[2].

Апаһы Әлиәй Фатима Топуз менән бергә Әминә — Ғосман империяһында ҡатын-ҡыҙҙар хоҡуҡтары өсөн хәрәкәттең иң әһәмиәтле эшмәкәрҙәренең береһе тип иҫәпләнә[7][8]. Ҡатын-ҡыҙҙарға ярҙам итеү маҡсаты булған бер нисә мәрхәмәтлелек ойошмаларын төҙөүҙә ҡатнаша[3]. Шулай уҡ Әминә ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтарын киңәйтеү өсөн көрәшә. Ул «Берҙәмлек һәм прогресс» партияһы, шулай уҡ Ғосман демократик партияһы ағзалары булған[2]. 1920 йылда Әминә Семие Төркиә журналистары ассоциацияһы идаралығы составына ингән[9].

Шәхси тормошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Оҙаҡ ваҡыт Парижда йәшәй. Ике мәртәбә кейәүҙә була[4]. Уны беренсе иренең исеме Мостафа бей була, икенсеһе — Рәшит паша. Ике никах та айырылышыу менән тамамлана[4]. Әминәнең улы — Йәүҙәт Лагаш[4]. Әминә Семие 1944 йылда Истанбул ҡалаһында вафат була[4].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. WomenWriters
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Emine Semiye. Ministry of Culture (Turkey). 28 август 2012 тикшерелгән.
  3. 3,0 3,1 Emine Semiye  (төр.). Kitap Yurdu (Book Land). 28 август 2012 тикшерелгән.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Karaca, Şahika Modernleşme Döneminde Bir Kadın Yazarın Portresi: Emine Semiye Hanım (A portrait of a woman author in modernisation period: Emine Semiye) (und) // Bilig. — 2011. — Т. 57. — С. 115—134.
  5. Livezeanu, Irina Women and gender in Central and Eastern Europe, Russia, and Eurasia — AWSS, 2007. — Б. 226.
  6. Sefalet - Emine Semiye. Alternative Books. Тәүге сығанаҡтан архивланған 29 октябрь 2013. 28 август 2012 тикшерелгән.
  7. Kurnaz, Şefika Fatma Aliye’nin Emine Semiye’ye Bir Mektubu (A letter of Fatma Aliye to Emine Semiye). ASOS Index. 28 август 2012 тикшерелгән.
  8. Elif Bilgin An analysis of Turkish modernity through discourses of masculinities (PhD Thesis). Middle East Technical University (2004-10). 23 ноябрь 2013 тикшерелгән.
  9. Nur Bilge Criss Istanbul under Allied Occupation, 1918-1923 — Boston: Brill, 1999. — Б. 24.Ҡалып:Subscription required