Әт-Тәфтәзәни

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Әт-Тәфтәзәни
Заты ир-ат[1]
Гражданлығы Timurid.svg Тимуридтар дәүләте[d][2]
Тыуған көнө 1 март 1322
Тыуған урыны Иран, Северный Хорасан[d], Ширван[d], Кушханех[d], Кушханех-йе Бала[d], Тафтазан[d]
Вафат булған көнө 10 ғинуар 1390[2] (67 йәш)
Вафат булған урыны Тимуридтар дәүләте[d], Сәмәрҡәнд[2]
Һөнәр төрө дин белгесе, литератор, фәлсәфәсе, мутакаллим, Фаҡиһ, математик
Эшмәкәрлек төрө калам[d][2], шиғриәт, Грамматика, Геометрия һәм Логика
Кемдә уҡыған Адудуддин аль-Иджи[d][2] һәм Кутб ад-дин ар-Рази[d][2]

Сәғдеддин Мәсүд ибн Үмәр әт-Тәфтәзәни (рус. Сад ад-дин Macуд ибн Умар ат-Тафтазани, ғәр. سعد الدين التفتازاني‎; ‏1322, Тәфтәзән, Хорасан — 1390, Сәмәрҡәнд)— ғәрәп мосолман философы, Кәләм ағымының һуңғы осорондағы күренекле вәкиле. Уның логика, юриспруденция, поэтика, грамматика, математика[3], риторика буйынса китаптары һәм Ҡөрьән тәфсире уҡыу әсбаптары булараҡ ҙур ихтыяж менән файҙалана[4].

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әт-Тәфтәзәни 1322 йылда Тәфтәзән ауылында, Ниса ҡалаһы янында (Хорасан, хәҙерге Төркмәнстан) донъяға килгән. Атаҡлы дин белгестәренән белем алған (вафаты — 1365 йыл). Утыҙ йыллап мосафирлыҡта йөрөй, Мәүәрәннәһерҙең төрлө мәҙрәсәләрендә уҡыта [5]. Гератта һәм Гиджуванда эшләй. Йәнебәк хан (рус. Джанибек) саҡырыуы буйынса Һарай ҡалаһында, артабан Ширазда шаһ һарайында эшләй. Уны Аҡһаҡ Тимера Сәмәрҡәндкә саҡырып ала, һәм ул шунда вафатына тиклем тороп ҡала [5].

1390 йылда баҡыйлыҡҡа күсә[3].

Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Шәрх рисәлә әш-шәмсиә (Ҡояш трактатына шәрехләмә);
  • Рисәлә фи зәүиә әл-мүсәлләс (Өсмөйөш мөйөштәре тураһында трактат);
  • Шәрх әл-ғәҡәид ән-нәсәфиә (Ән-Нәсәфи инаныстарына шәрехләмә)[6];
  • Тәхзиб әл-мантиҡ үә-л-кәләм (Логикаға һәм кәләмгә өйрәтеү)[3].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Ибрагим, Т. К. и Сагадеев А. В. ат-Тафтазани // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 235.
  • Матвиевская Г.П., Розенфельд Б.А. Книга 2. Математики и астрономы, время жизни которых известно // Математики и астрономы мусульманского средневековья и их труды (VIII-XVII вв.) — М.: Наука, 1983.