Баҡыр

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Cu 29
63,546
3d104s1
Баҡыр
Ni Бакыр / Cuprum (Cu) Zn
Атом номеры

29

Матдәнең тышҡы күренеше Һығылмалы алтын-ал төҫлө металл
Cu-Scheibe.JPG
Атом үҙенсәлеге
Атом массаһы
(моляр масса)

63,546 а. м. б. (г/моль)

Атом радиусы

128 пм

Ионизация энергияһы
(беренсе электрон)

745,0 (7,72) кДж/моль (эВ)

Электрон конфигурацияһы

[Ar] 3d10 4s1

Химик үҙенсәлеге
Ковалент радиусы

117 пм

Ион радиусы

(+2e) 72 (+1e) 96 пм

Электр тиҫкәрелеге
(Полинг буйынса)

1,90

Электрод потенциалы

+0,337 В/ +0,521 В

Оксидлашыу дәрәжәһе

2, 1

Матдәнең термодинамик үҙенсәлеге
Тығыҙлыҡ

8,96 г/см³

Моляр йылы һыйҙырыусанлығы

24,44 Дж/(Kмоль)

Йылы үткәреүсәнлек

401 Вт/(мK)

Эреү температураһы

1356,6 K

Эреү йылылығы

13,01 кДж/моль

Ҡайнау температураһы

2840 K

Парға әйләнеү йылылығы

304,6 кДж/моль

Моляр күләм

7,1 см³/моль

Матдәнең кристаллик рәшәткәһе
Рәшәткә төҙөлөшө

--

Рәшәткә параметрҙары

3,615 Å

Дебай температураһы

315 K

Баҡырхимик элементтарҙың периодик таблицаһында атом һаны буйынса 29-сы элемент, беренсе группаның өҫтәмә төркөмөндә, дүртенсе периодында урынлашҡан. Cu (лат. Cuprum) символы менән билдәләнә. Һығылмалы алтын-ал төҫлө металл (оксид плёнкаһы булмағанда ал төҫтә). Кешелек боронғо замандан ҡуллана.

Тарихы һәм исеменең килеп сығышы[үҙгәртергә]

Руданан айырып алыуы сағыштармаса еңел һәм иреү температураһы түбән булғанға кеше үҙләштергән иң беренсе металдарҙың береһе. Боронғо заманда аҡ ҡурғаш менән ҡатнашмаһы — бронза ҡорал эшләү өсөн ҡулланылған.

Латинса исеме Cuprum баҡыр табылған Кипр утрауы исеменән килә.