Беляев Павел Иванович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Беляев Павел Иванович
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Хеҙмәт итеүе СССР
Тыуған көнө 26 июнь 1925({{padleft:1925|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2][…]
Тыуған урыны Вологда өлкәһе, Бабушкинский район[d], Рослятинское сельское поселение[d], Челищево[d]
Вафат булған көнө 10 ғинуар 1970({{padleft:1970|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[1][3][…] (44 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Мәскәү ҡалаһы[1]
Үлем сәбәбе перитонит[d]
Ерләнгән урыны Новодевичье зыяраты[d]
Һөнәр төрө Космонавт, лётчик-истребитель
Уҡыу йорто Ейск юғары хәрби авиация институты[d]
Ю. А. Гагарин исемендәге Хәрби-һауа академияһы[d]
Летал на Восход-2[d][5]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Время в космосе 1562 Минут
Хәрби звание полковник[d]
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Commons-logo.svg Беляев Павел Иванович Викимилектә

Беляев Павел Иванович - (26 июнь 1925, Челищево, Төньяҡ Двина губернаһы — 10 ғинуар 1970, Мәскәү) — Советтар Союзы Геройы, СССР-ҙағы 10-сы летчик-космонавт, СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1965), совет-япон һуғышында ҡатнашҡан, полковник.

Ленин ордены, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены һәм миҙалдар, шул иҫәптән К. Э. Циолковский исемендәге СССР Фәндәр Академияһының Алтын миҙалы кавалеры, Болгария Халыҡ Республикаһының Социалистик Хеҙмәт Геройы, Вьетнам Социалистик Республикаһының Хеҙмәт Геройы, Монголия Халыҡ Республикаһы Геройы. Ул Калуга, Калининград[6], Пермь, Вологда, Төмән[7], Снежинск, Березники[8]ҡалаларының почетлы гражданы итеп һайланған булған.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Павел Иванович Беляев 1925 йылдың 26 июнендә Төньяҡ Двина өлкәһе (хәҙерге Бабушкин районы, Вологда өлкәһе ) Рослятинск районының Челищево ауылында тыуған. 1937-1941 йылдарҙа Каменск-Уральский ҡалаһындағы 3-сө урта мәктәптә, 1941-1942 йылдарҙа - Каменск-Уральскиҙың 1-се урта мәктәбендә уҡыған. 1942 йылда ун йыллыҡ мәктәпте тамамлағас, Синара торба заводында токарь булып хеҙмәт юлын башлай. 1943 йылда ул үҙ теләге менән Ҡыҙыл Армия сафтарына ҡушыла һәм 1943-1944 йылдарҙа Удмурт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһының Сарапул ҡалаһында урынлашҡан хәрби авиация осоусылар мәктәбенә ебәрелә. Училищены 1945 йылда тамамлай.

Хәрби летчик булараҡ, ул Тымыҡ океан флоты 12-сө һөжүм һауа дивизияһының 38-се Гвардия истребитель авиация полкы составында (1945 йылдың август-сентябре) совет-япон һуғышында ҡатнаша, артабан СССР Хәрби-диңгеҙ флотының авиация бүлектәрендә хеҙмәт итә.

1956 йылдан ул Хәрби-һауа көстәре академияһында (хәҙерге ваҡытта Ю.А. Гагарин исемендә) уҡыған һәм уны 1959 йылда тамамлаған.

Үҙләштергән самолеттары У-2, Ут-2, Як-7Б, Як-9, Як-11, Ла-11, МиГ-15 и МиГ-17, дөйөм осош ваҡыты 500-ҙән ашыу сәғәт була.

Космонавтикаға килеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1960 йылда ул космонавтар отрядына алына. Армияға алынған летчиктар араһында ул йәше буйынса ла, хәрби званиеһы (майор) һәм дәрәжәһе (эскадрилья командиры) буйынса ла ул иң олоһо була. Төркөм эсендә ул хеҙмәттәштәре исеме һәм атаһы исеме менән мөрәжәғәт иткән берҙән-бер кеше була. [9]Ул "Восток" һәм "Восход" тибындағы судноларҙа осоштар өсөн күнегеүҙәр үткән.

Могила космонавта Павла Беляева.JPG

1965 йылдың 18-19 мартында ул Восход-2 космик корабы командиры булараҡ Йыһанға осош яһай. Осош ваҡытында икенсе пилот А. А. Леонов донъяла беренсе тапҡыр асыҡ Йыһанға сыға. Осоштоң һуңғы этабында, караптың йүнәлеш тотоу системаһы эшләмәҫ булып, автоматик режимдан сығыу мөмкинлеге булмағас, Беляев карапҡа ҡулдан йүнәлеш бирә һәм тормоз системаһын ҡабыҙа. Был операциялар космонавтикала беренсе тапҡыр башҡарыла[10]:77.

Артабанғы йылдарҙа ул «Союз» тибындағы караптарҙа осоу әҙерлеген үтә

Ул 1970-се йылдың 10 ғинуарында операциянан һуң перитонит арҡаһында вафат була.[11] Мәскәүҙә Новодевичье зыяратында ерләнгән.

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Беляев исеме бирелгән объекттар:

  • Ай кратеры,
  • кесе планета 2030Belyaev , 1969 йылдың 8 октябрендә асылған [12].
  • СССР Фәндәр Академияһының (ӨФӨ)«Космонавт Павел Беляев» ис.фәнни-тикшеренеү судноһы
  • Аэрофлот авиакомпанияһының VQ-BSH.борты
  • Каменск-Уральский № 3 мәктәбе
Мемориаль таҡтаташ

2015 йылдың 9 майында Звездный Городокта Бөйөк Ватан һуғышыБөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан өс осоусы: Г. Т. Береговой , Н. Ф. Кузнецов һәм П. И. Беляев иҫтәлегенә скульптура портреттары булған мемориаль таҡта асыла (скульптор Андрей Следков)

Почта маркалары
USSR miniature sheet of 1965, The Triumph of the Soviet Union. Voskhod-2 spacecraft.jpg Soviet Union-1965-stamp-Pavel Belyayev-6K.jpg Stamps of Germany (DDR) 1965, MiNr 1139.jpg
Павел Беляев һәм Алексей Леонов. СССР Восход-2. , 1965 йылда Почта маркаһы Куба, 1965 йылда Почта маркаһы ГДР, 1965 йылда

Фильм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 Беляев Павел Иванович / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. http://www.astronautix.com/astros/belyayev.htm
  3. 3,0 3,1 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/60231/Pavel-Belyayev
  4. http://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2F978-0-387-84824-2_9.pdf
  5. http://www.spacefacts.de/english/e_first.htm
  6. Беляев Павел Иванович
  7. Почётные граждане Тюмени — Павел Беляев
  8. Владимир Максимович Михайлюк Город белых берёз — Пермское книжное издательство, 1982. — 157 б.
  9. С человеком на борту. - М.: Сов. писатель, 1985; Воениздат, 1990.
  10. Владимир Попов К 50-летию первого в мире выхода человека в открытый космос. «Алмаз-2», выходи… // Авиапанорама. — М., 2015. — № 1. — С. 71—80.
  11. Павел Беляев
  12. Schmadel, Lutz D. Publication dates of the MPCs // Dictionary of Minor Planet Names. Addendum to Fifth Edition: 2006–2008 — Heidelberg, N. Y., Dordrecht, L.: Springer, 2003. — P. 221. — 316 p. — ISBN 978-3-642-01964-7.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]