Брянцев Александр Александрович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Брянцев Александр Александрович
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тыуған көнө 2 (14) апрель 1883
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Санкт-Петербург[1]
Вафат булған көнө 30 сентябрь 1961({{padleft:1961|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})[1] (78 йәш)
Вафат булған урыны СССР, РСФСР, Санкт-Петербург[1]
Ерләнгән урыны Литераторские мостки[d]
Һөнәр төрө актёр, театр режиссёры, театральный педагог
Уҡыу йорто Вторая Санкт-Петербургская гимназия[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Сталинская премия СССР-ҙың халыҡ артисы «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены РСФСР-ҙың халыҡ артисы «Почёт Билдәһе» ордены РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре медаль «В память 250-летия Ленинграда»
Commons-logo.svg Брянцев Александр Александрович Викимилектә

Брянцев Александр Александрович (2 апрель (14 апрель) 1883 йыл — 30 сентябрь 1961 йыл) — Рәсәй империяһы һәм СССР актёры, театр режиссёры, педагог. Икенсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1950). СССР-ҙың халыҡ артисы (1956). Рәсәйҙә балалар театрына нигеҙ һалыусы һәм тәүге етәксеһе (1922)

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Александр Александрович Брянцев 1883 йылдың 2 (14) апрелендә Санкт-Петербург ҡалаһында чиновник ғаиләһендә тыуған.

1902 йылда 2-се Санкт-Петербург гимназияһын, 1908 йылда Император Санкт-Петербург университетының тарих-филология факультетын тамамлай

Студент йылдарында үҙешмәкәр спектаклдәрҙә ҡатнаша. 1904 йылға тиклем режиссёр ярҙамсыһы, Санкт-Петербург халыҡ театрҙарында актёр була. 1904 йылда Павел Павлович Гайдебуровтың дөйөм театрында режиссёр ярҙамсыһы булып эшкә инә. 1905 йылда П. П. Гайдебуров менән бергә Күсмә театр ойоштороуҙа ҡатнаша, унда 1920 йылға тиклем эшләй, 60 ашыу спектакль ҡуя. 1918 йылда Кузьмин әҫәре буйынса үҙенең беренсе балалар спектаклен ҡуя.

1919 йылда П. П. Гайдебуров менән бергә Петроград мәктәптән тыш институтының театр бүлеген ойоштора, бында уҡыта. 1920—1921 йылдарҙа Петроградта балалар йортонда педагог булып эшләй, тәрбиәләнеүселәр менән А. С. Пушкиндың «Сказка о рыбаке и рыбке» әкиәте буйынса драмалаштырған уйын ойоштора (1920).

1921 йылда Петроградта балалар өсөн театр ойоштороу буйынса комиссияны етәкләй. Һөҙөмтәлә 1922 йылда Йәш тамашасы театры (ТЮЗ) асыла, (1980 йылдан — А Брянцев исемендәге йәш тамашасылар театры), үҙенең вафатына тиклемге уның алыштырғыһыҙ етәксеһе була, 48 спектакль ҡуя.

А. А. Брянцев ойошторған Йәш тамашасылар театры, хәҙер уның исемен йөрөтә

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, 1942 йылдан 1944 йылға тиклем, театр труппаһы Уралда эвакуацияла була. Актерҙар Березниковскийҙағы драма театры сәхнәһендә А. Брянцев етәкселеге сығыш яһай. Режиссёр бер нисә тапҡыр Ленинградҡа оса, унда Ленсовет ултырышында ҡатнаша[2]

Санкт-Петербургтың Литераторские мостки некрополендә Брянцев ҡәбере

Театр архитектураһы мәсьәләләре, спектаклдәрҙең художество биҙәлеше, балалар өсөн театр теорияһы һәм практикаһы буйынса бер нисә китап һәм мәҡәлә авторы. «Йәш тамашасылар театры» (Сәнғәт тормошо, 1921) мәҡәләһендә театр ойоштороу принцибын төҙөй, ул һуңынан илдең балалар театры эшмәкәрлеген үҫтереүҙең нигеҙенә һалына.

Илдә балалар театрҙары смотрҙары һәм фестивалдәренең фактик һәм почётлы жюри рәйесе.

1943 йылдан ВКП(б) ағзаһы. Ленсоветтың бер нисә саҡырылыш депутаты.

1961 йылдың 30 сентябрендә Ленинградта вафат була (хәҙер Санкт-Петербургта). Литераторские мостки некрополенең Волков зыяратында ерләнә[3]. Ҡәбер ташын 1969 йылда скульпторҙар С. В. Новиков һәм И. Н. Костюхин, архитектор В. А. Седых эшләгән.

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1925)
  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1932)
  • РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1939)
  • СССР-ҙың халыҡ артисы (1956)
  • Икенсе дәрәжә Сталин премияһы (1950) — В. П. Катаевтың «Сын полка», Н. П. Вагнерҙың «Морская дружба», С. В. Михалковтың «Красный галстук» балалар спектаклдәрен ҡуйыуы өсөн
  • Өс Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1939; 28.12.1946; 1953)
  • «Почёт Билдәһе» ордены (1957)
  • «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы
  • «Ленинградтың 250 йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы

Театрҙағы ролдәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

П П. Гайдебуровтың Күсмә театры[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «На дне» М. Горького — Лука
  • «Вишнёвый сад» А. П. Чехова — Фирс
  • «Свои люди — сочтёмся» А. Н. Островского — Рисположенский

Постановкалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

П П. Гайдебуровтың Күсмә театры[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йәш тамашасы театры[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фильмографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фильмдарҙа ҡатнашыуы.[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1957 — Наш театр (документальный)

Баҫма хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Брянцев А. А. Опрощение театральной декорации. П., 1917
  • Брянцев А. А. Художник в театре для детей. Л., 1927
  • Брянцев А. А. Пять лет // Театр юных зрителей. Л., 1927
  • Брянцев А. А. Сценическая вещь и сценический человек // Театрально-декорационное искусство в СССР. 1917—1927, Л., 1927
  • Брянцев А. А. К постановке «Ревизор» // О «Ревизоре», Л., 1936
  • Брянцев А. А. Из записной книжки режиссёра // О «Коньке-горбунке». Л., 1937
  • Брянцев А. А. Пятнадцать лет // «Рабочий и театр», 1937
  • Брянцев А. А. Наша цель, наши искания // Театр для детей. М., 1955

Ленинградта адрестары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1923—1926 — Моховая урамы, 28;
  • 1926—1941 — Фонтанка яры буйы, 22;
  • 1944—1951 — Чайковский урамы, 10.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Моховая урамы буйынса 35-се йортта, 1962 йылда мемориаль таҡтаташ ҡуйыла (скульпторы А. А. Айриев, архитектор А. В. Седых).
  • Санкт-Петербургта 1970 йылдан Брянцев урамы бар

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Брянцев, Александр Александрович // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  • 3ельцер С. А. А. Брянцев М., 1961
  • Сорокина Е. Организатор детского театра в Ленинграде //Театр и драматургия. Л., 1959.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 Брянцев Александр Александрович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Березниковский историко-художественный музей им. И. Ф. Коновалова (коллектив авторов под ред. О. Н. Варнаковой). Город Березники в годы Великой Отечественной войны (справочник). — Березники, 2015. — ISBN 978-5-912-52-046-4.
  3. Могила А. А. Брянцева на Волковском кладбище. Тәүге сығанаҡтан архивланған 10 июнь 2016. 26 апрель 2012 тикшерелгән.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]