Бәхтизин Нәзиф Раян улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Бәхтизин Нәзиф Раян улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 31 декабрь 1927({{padleft:1927|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй, Илеш районы, Сүлте ауыл Советы (Илеш районы), Яңы Аташ
Вафат булыу көнө 21 октябрь 2007({{padleft:2007|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:21|2|0}}) (79 йәш)
Балалары Бәхтизин Рәмил Нәзиф улы
Һөнәр төрө ғалим
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
«Почёт Билдәһе» ордены Золотая медаль ВДНХ Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены Серебряная медаль ВДНХ
Уҡыу йорто Башҡорт дәүләт аграр университеты
Ғилми дәрәжә ауыл хужалығы фәндәре кандидаты[d]

Бәхтизин Нәзиф Раян улы (31 декабрь 1927 йыл21 октябрь 2007 йыл) — Рәсәй ғалимы, юғары мәктәп эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1991), профессор (1978). Үҫемлекселек белгесе, агроэколог, Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығы фәнен ойоштороусы. СССР юғары мәктәбе отличнигы. БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1970).

Бәхтизин Рәсәйҙә беренселәрҙән булып ауыл хужалығы культураларын программалаштырып үҫтереү алымын эшләй башлай. Башҡортостан Республикаһында агрономия фәнни мәктәбен булдыра. Игенселек һәм баҫыу культуралары селекцияһы ғилми-тикшеренеү институты янында Селекция үҙәген ойоштороусы(1984).

Башҡортостандың күп томлыҡ энциклопедияһы редакция коллегияһы һәм редакция советы ағзаһы (Бәхтизин тәүге ике томында 20-нән ашыу мәҡәлә баҫтыра).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бәхтизин Нәзиф Раян улы[1] 1927 йылдың 31 декабрендә Башҡорт АССР-ының Бөрө кантоны[2] Яңы Аташ ауылында тыуған.

1951 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлай, һуңынан ошо институттың проректоры (1961-1964), ректоры (1964-1973), үҫемлекселек кафедраһы мөдире (1973-1979) булып эшләй.

Игенселек һәм баҫыу культуралары селекцияһы ғилми-тикшеренеү институтында 1979-1988 йылдарҙа директор, 1988 йылдан баш ғилми хеҙмәткәр. Агроэкологик үҫемлекселек ғилми йүнәлешен булдыра. Ужым культураларын: арыш («Сулпан» сорты) һәм бойҙайҙы теләһә ниндәй һауа шарттарында юғары һәм тотороҡло уңыш тәьмин иткән эшкәртеүҙең экологик яҡтан хәүефһеҙ технологияларын эшләй.

Башҡортостан Республикаһының ҡый үҫемлектәре донъяһын (1956—1957), ужым культуралары уңышы формалашыуының агроэкологик шарттарын (1962-67) өйрәнеү буйынса ғилми экспедицияларҙа ҡатнаша.

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡатыны: Гөлниса Мәхмүт ҡыҙы (ҡыҙ фамилияһы — Әмирова),

Улдары Рәмил (Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы президенты).

Н. Р. Бәхтизин 30-ҙан ашыу фән кандидаты һәм докторы әҙерләгән. Башҡорт ауыл хужалығы академияһының аграр фән буйынса диссертация советы рәйесе булып тора.

Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Р. Н. Бәхтизин — яҡынса 500 фәнни хеҙмәт авторы, шул иҫәптән 17 монография.

  • Сорные растения Башкирии. Уфа, 1958; Проблемы ржаного поля. М., 1980; Почвозащитная система земледелия. Уфа, 1987; Озимая рожь. Уфа, 1992.
  • Стратегия устойчивого ведения земледелия в Башкортостане (материалы международной конференции. Москва — Казань,2001 год). Навстречу 21 века: продовольственная безопасность Башкортостана (журнал «Экономика и управление», 1999 й. № 3).
  • Современные подходы к реализации федерального закона «Об обороте земель сельскохозяйственного назначения» (журнал «Экономика и управление», 2002 й. № 5).
  • Книга «Озимая пшеница в Башкортостане» (авторҙаш, Өфө 2006 й.).

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1973),
  • «Почёт Билдәһе» ордены (1966),
  • ВДНХ-ның алтын һәм көмөш миҙалы.
  • «СССР-ҙың юғары мәктәп отличнигы»,
  • «СССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың ауыл хужалығы отличнигы».

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]