Кожедуб Иван Никитович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Кожедуб Иван Никитович
рус. Иван Кожедуб
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Хеҙмәт итеүе СССР
Тыуған көнө 8 июнь 1920({{padleft:1920|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2][3]
Тыуған урыны Глуховский уезд[d], Ображиевка[d]
Вафат булған көнө 8 август 1991({{padleft:1991|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[3] (71 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Мәскәү ҡалаһы
Ерләнгән урыны Новодевичье зыяраты[d]
Һөнәр төрө лётчик, хәрби хеҙмәткәр, сәйәсмән
Биләгән вазифаһы СССР Юғары Советы депутаты[d]
Уҡыу йорто Ю. А. Гагарин исемендәге Хәрби-һауа академияһы[d]
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре Генераль штабы Хәрби академияһы[d]
Әүҙемлек осороноң башланыуы Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 199: Функция для отображения свойства не найдена.
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Ҡатнашыусы КПСС-тың XIX съезы[d] һәм XXII съезд КПСС[d]
Хәрби звание Сержант, өлкән сержант, Лейтенант, өлкән лейтенант[d], Капитан, Майор, подполковник[d], полковник[d], генерал-майор авиации[d], генерал-лейтенант авиации[d], генерал-полковник авиации[d] һәм маршал рода войск[d]
Командовал 324-я истребительная авиационная дивизия[d] һәм 76-я воздушная армия[d]
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы, Корейская война[d], Икенсе бөтә донъя һуғышы, Курск һуғышы[d] һәм Штурм Берлина[d]
Ғәскәр төрө СССР хәрби-һауа көстәре[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Советтар Союзы Геройы Советтар Союзы Геройы Советтар Союзы Геройы Ленин ордены Ленин ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Александр Невский ордены I дәрәжә Ватан һуғышы ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены орден «За службу Родине в Вооружённых Силах СССР» II степени орден «За службу Родине в Вооружённых Силах СССР» III степени «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы В. И. Лениндың тыуыуына 100 тулыу айҡанлы юбилей миҙалы «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең егерме йыллығы» юбилей миҙалы юбилейная медаль «Тридцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» юбилейная медаль «Сорок лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» "Берлинды алған өсөн" миҙалы "Варшаваны азат иткән өсөн" миҙалы "СССР-ҙың Ҡораллы Көстәре ветераны" миҙалы медаль «За укрепление боевого содружества» юбилейная медаль «30 лет Советской Армии и Флота» юбилейная медаль «40 лет Вооружённых Сил СССР» юбилейная медаль «50 лет Вооружённых Сил СССР» юбилейная медаль «60 лет Вооружённых Сил СССР» юбилейная медаль «70 лет Вооружённых Сил СССР» медаль «В память 800-летия Москвы» медаль «В память 1500-летия Киева» медаль «За безупречную службу» I степени кавалер ордена Возрождения Польши Ҡыҙыл Байраҡ ордены орден Государственного флага орден «За заслуги перед Отечеством» в бронзе медаль «Китайско-советская дружба» медаль «50 лет Монгольской Народной Армии»
Commons-logo.svg Кожедуб Иван Никитович Викимилектә

Иван Никитович Кожедуб (укр. Іван Микитович Кожедуб; 8 июнь 1920 йыл — 8 август, 1991 йыл, Мәскәү, СССР) — совет хәрби начальнигы, авиация маршалы (1985), осоусы-ас. Өс тапҡыр Советтар Союзы Геройы (1944, 1944, 1945). СССР Юғары Советы депутаты (19461961). СССР-ҙың халыҡ депутаты (1989—1991).

Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытынан осоусы-ас, союздаштар авиацияһының иң һөҙөмтәле летчик-истребителе (64 еңеү). Псевдонимы составында хәрби хәрәкәт ваҡытында Кореяла хәрби совет белгестәре төркөмө составында хәрби хәрәкәттәр мәлендәге псевдонимы — «Крылов»[4].

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Чернигов губернаһы Глухов өйәҙе Ображиевка ауылында (хәҙерге Украинаның Шосткинск районы Сумы өлкәһендә) крәҫтиән — сиркәү старостаһы ғаиләһендә тыуа[5]. Украин[6]. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, совет осоусы-истребительдәрҙең икенсе быуынына ҡарай.

1934 йылда мәктәпте тамамлап Шостка ҡалаһында химик-технология техникумына уҡырға инә.

Авиацияла беренсе аҙымын Шосткин аэроклубыгда яһай. 1940 йылдың башында Ҡыҙыл армия сафына баҫа һәм шул уҡ йылдың көҙөндә Чунуев хәрби авиация летчиктар мәктәбен тамамлай, һуңынан шунда уҡ инструктор вазифаһында хеҙмәтен дауам итә.

Һуғыш башланғас, авиашкола менән бергә Ҡаҙағстандың Чимкентҡалаһына эвакуациялана, унда инструктор вазифаһында фронтҡа летчиктар әҙерләү менән шөғөлләнә. 1942 йылдың 23 февралендә Кожедубҡа өлкән сержант званиеһы бирелә. 1942 йылдың ноябрендә Ивановола формалаштырылған 302-се истребителдәр авиация дивизияһының (1944 йылдың 2 июленән — 14-се гвардия истребителдәр авиация дивизияһы) 240-сы истребитель авиация полкына ебәрелә. 1943 йылдың мартында дивизия составында Воронеж фронтына оса.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Кожедуб Иван Никитович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Bibliothèque nationale de France BNF танытҡысы: асыҡ мәғлүмәт платформаһы — 2011.
  3. 3,0 3,1 TracesOfWar
  4. «Две войны Ивана Кожедуба».
  5. В Киеве открыли памятник знаменитому лётчику Кожедубу.
  6. Кожедуб Иван Никитович. Сайт «Герои страны». 4 февраль 2018 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]