Копетдағ

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Копетдағ
Рәсем
Донъя ҡитғаһы Азия
Дәүләт Flag of Turkmenistan.svg Төркмәнстан
Flag of Iran.svg Иран
Иң юғары нөктә Q20726071?
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 3211 Метр
Оҙонлоҡ 650 километр

Kopetdag-mountains.jpg

Копетда́ғ (төрки «күп таулыҡ» (күп әт-тау) тигәндән алынған; фарс. کپه‌داغ, төркм. Köpetdag) — Иран һәм Төркмәнстандағы иң ҙур тау системаһы, Төркмән-Хөрәсән тауҙары|ның бер өлөшө. Оҙонлоғо 650 километр тирәһе, бейеклеге 3117 метрға тиклем етә. Параллель һырттары, ҡырастары, үҙәндәре арҡырыға-буйға Атрек һәм Сумбар йылғалары менән бүлгеләнеп бөткән.

Тәбиғәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сейсмик хәүефлелек юғары, Ашхабадтағы 1948 йылғы көслө ер тетрәү ваҡытында бөтә ҡала халҡының яҡынса өстән ике өлөшө һәләк була.

Тау битләүҙәре ярымсүллек үҫемлектәре менән ҡапланған. Совет осоронда Төркмәнстанда Копетдағ ҡурсаулығы булдырылған.

йәнлектәре

Сүллек булған лёс тау итәктәрендә гепард, леопард, сүл бүреһе, буйлы гиена, һинд балашарҙары (медоед), бүрекле дикобраз йәшәй. Бейек түбәләрҙәге асыҡлыҡтарҙа һарыҡ, ҡая тарлауыҡтарында безоар кәзә көтәләр[1].

Рекреация һәм туризм мөмкинлектәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Копетдағ янындағы парк

Фирүзә тарлауығында, Ашхабадтан йыраҡ түгел, Фирүзә курорты урынлашҡан . 2000 йылда Ашхабад эргәһендә Копетдаг тау һырты булап Сәләмәтлек һуҡмағы һалынған — бетон түшәлгән йәйәүле юлдарҙың оҙонлоғо 36 км [2].2006 йылда Копетдаг тауы аша аҫылмалы канат юлы төҙөлгән[3]. 2011 йылда Копетдаг тау һырттарының береһендә 211 метр бейеклектәге «Төркмәнстан» телерадио үҙәге төҙөлгән[4][5].

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Вальбе С. П., Основные черты тектоники Копетдага, «Известия АН СССР. Серия геологическая», 1970, № 6;
  • Ефремов Ю. К., О рельефе Копетдага, в книге: Вопросы географии, сб. 40, М., 1957;
  • Резанов И. А., Тектоника и сейсмичность Туркмено-Хорасанских гор, М., 1959;
  • Коровин Е., Основные черты в строении растительного покрова горной и подгорной части Копетдага, «Известия института почвоведения и геоботаники Средне-Азиатского государственного университета», 1927, в. 3.
  • [ 'Копетдаг'] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡалып:Азияның тау системалары