Королёв Лев Николаевич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Королёв Лев Николаевич
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 6 сентябрь 1926({{padleft:1926|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})
Тыуған урыны Подольск, Мәскәү губернаһы[d], РСФСР, СССР
Вафат булған көнө 5 ғинуар 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (89 йәш)
Вафат булған урыны Мәскәү ҡалаһы, Рәсәй
Ерләнгән урыны Троекуров зыяраты[d]
Туған тел урыҫ теле
Һөнәр төрө специалист в области информатики, математик
Эшмәкәрлек төрө системное программное обеспечение[d]
Эш биреүсе М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты
Ойошма йәки клуб ағзаһы СССР Фәндәр академияһы[d]
Уҡыу йорто МДУ-ның механика-математика факультеты[d]
Ғилми дәрәжә физика-математика фәндәре докторы[d]
Ғилми етәксе Сергей Алексеевич Лебедев[d]
Аспиранттар Игорь Валерьевич Машечкин[d] һәм Peter Brusilovsky[d][1]
Уҡыусылар Руслан Леонидович Смелянский[d]
Кемдә уҡыған Сергей Алексеевич Лебедев[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Лев Николаевич Королева (6 сентябрь 1926, Подольск — 5 ғинуар 2016, Мәскәү[2][3]) — совет һәм Рәсәй системалы программисы һәм математигы, техник фәндәр докторы (1967), Мәскәү дәүләт университетының хисаплау математикаһы һәм кибернетика факультетының иҫәпләү комплекстары системаларын автоматлаштырыу кафедраһы мөдире. Мәскәү университетының атҡаҙанған профессоры (1996).

СССР Фәндәр академияһының (1981) һәм Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1991). СССР Дәүләт премияһы (1969) һәм СССР Министрҙар Советы премияһы (1982) лауреаты. 1968 йылдан КПСС ағзаһы.

СССР-ҙа программалау һәм иҫәпләү техникаһы үҫешенә нигеҙ һалған ғалимдар даирәһенә инә.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1943 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетына уҡырға инә.

1944 йылда армия сафына саҡырыла[4]. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша.

1952 йылда механика-математика факультетын отличие менән тамамлай. 1975 йылға тиклем СССР Фәндәр академияһының аныҡ механика һәм иҫәпләү техникаһы институтында (ИТМИВТ) академик С. А. Лебедев етәкселегендә эшләй. 1953 йылда беренсе ватан компьютерҙары (BESM, BESM-2 һәм M-20) өсөн программалар төҙөүҙә ҡатнаша. 1956 йылда текстарҙы инглиз теленән рус теленә машина менән тәржемә итеү өсөн компьютер программаһын эшләй, 1960 йылда ошо темаға диссертация яҡлай.

1967 йылда ракета оборонаһы эшмәкәрлегенә булышлыҡ итеүсе компьютер системаһы эшләнмәһе нигеҙендә докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. Бынан тыш, йыһанға осоштар менән идара итеү өсөн математик тәьмин итеү эшләй, шул иҫәптән «Союз-Аполлон» осошо өсөн дә.

1967 йылда Л. Н. Королёв етәкселегендә БЭСМ-6 электрон хисаплау машиналары өсөн «Диспетчер-68» операция системаһы эшләнә, ул тәүге совет мультипрограммаһы операция системаһына әүерелә. Бынан тыш, система хәтерҙе динамик бүлеү менән виртуаль хәтерҙе ойоштороуҙы тәьмин итә. Был тикшеренеүҙәр ватан системалы программалауҙы артабан үҫтереүгә етди йоғонто яһай.

70-тән ашыу ғилми баҫма, шул иҫәптән 10 монография һәм уҡыу әсбаптары авторы. Профессор (1969), Мәскәү дәүләт университетының хисаплау математикаһы һәм кибернетика факультетының иҫәпләү комплекстары системаларын автоматлаштырыу кафедраһы мөдире (1970—2016), суперкомпьютерҙар архитектураһы буйынса курс уҡыта. Л. Н. Королёвтың уҡыусылары араһында ике Рәсәй Фәндәр академияһы ағза-корреспонденты, 40-тан ашыу фән кандидаты һәм докторы бар.

Мәскәүҙә Троекуров зыяратында ерләнгән[5].

Төп хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Современные вычислительные машины. Тексты лекций» (1972);
  • Структуры ЭВМ и их математическое обеспечение. М., 1974 (2-е изд. 1978);
  • «Операционные системы» (1977);
  • «Микропроцессоры, микро- и мини-ЭВМ». М., 1984 (2-е изд. 1988);
  • Развитие ЭВМ и их математического обеспечения. М., 1984 (в сер. «Новое в жизни, науке, технике»);
  • «Элементы информатики» (1984; в соавт.);
  • «Микропроцессоры и персональные компьютеры» (1986);
  • «Архитектура процессоров электронных вычислительных машин» (2003);
  • «Информатика. Введение в компьютерные науки» (2003; 2-е изд. 2012; в соавт.).

Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. https://sites.pitt.edu/~peterb/#vitae
  2. «Чудеса Льва Королева» Открытые системы № 3, 2016, стр. 41-43. Дата обращения: 17 апрель 2022. Архивировано 14 апрель 2022 года.
  3. Королев Лев Николаевич | ВМК МГУ. Дата обращения: 6 ғинуар 2016. Архивировано 15 февраль 2016 года.
  4. Память народа. Дата обращения: 21 март 2017. Архивировано 22 март 2017 года.
  5. Могила Л. Н. Королёва. Дата обращения: 21 июнь 2017. Архивировано 26 июнь 2017 года.
  6. Указ Президента РФ от 12 июля 1996 г. № 1026
  7. Память народа. Дата обращения: 8 октябрь 2016. Архивировано 9 октябрь 2016 года.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Лев Николаевич Королёв: биография, воспоминания, документы / сост. и ред.: В. К. Власов, Р. Л. Смелянский, А. Н. Томилин. — М.: Макс пресс, 2016. — 267, [3] с., [5] л. цв. ил.; ISBN 978-5-317-05333-8 — 500 экз.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]