Моратов Зиннәт Ибәт улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Моратов Зиннәт Ибәт улы
татар. Zinnət İbət uğlı Moratov
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тыуған көнө 27 декабрь 1905 (9 ғинуар 1906)
Тыуған урыны Яңы Ҡалмаш, Бәләбәй өйәҙе, Өфө губернаһы, Рәсәй империяһы
Вафат булған көнө 31 май 1988({{padleft:1988|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:31|2|0}}) (82 йәш)
Вафат булған урыны Мәскәү ҡалаһы, СССР
Ерләнгән урыны Троекуров зыяраты[d]
Балалары Раднэр Зинятович Муратов[d]
Һөнәр төрө сәйәсмән
Эш урыны Санкт-Петербург дәүләт һыу коммуникациялары университеты[d]
Биләгән вазифаһы СССР Юғары Советы депутаты[d]
Ойошма ағзаһы КПСС Үҙәк комитеты
Уҡыу йорто Санкт-Петербург дәүләт политехник университеты
Ҡыҙыл профессура институты[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Ҡатнашыусы КПСС-тың XIX съезы[d] һәм КПСС-тың ХХ съезы[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Ленин ордены Халыҡтар Дуҫлығы ордены Октябрь Революцияһы ордены «Почёт Билдәһе» ордены
Commons-logo.svg Моратов Зиннәт Ибәт улы Викимилектә

Моратов Зиннәт Ибәт улы (27 декабрь (9 ғинуар) 1905 йыл31 май 1988 йыл) — совет партия эшмәкәре, КПСС Татар өлкә комитетының беренсе секретары (1944—1957).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Зиннәт Ибәт улы Моратов 1905 йылдың 27 декабрендә (1906 йылдың 9 ғинуарында) Өфө губернаһының Яңы Ҡалмаш ауылында (хәҙер Башҡортостандың Саҡмағош районы) тыуа.

1930 йылдан ВКП(б) ағзаһы. 1930 йылда Ленинград политехник институтын, 1933 йылда  Ҡыҙыл профессура институтын тамамлай. Милләте буйынса татар[1].

  • 1920—1926 йылдар  — ремонт эшсеһе, Томск тимер юлында йөк ташыусы,
  • 1927—1930 йылдар — Ленинград политехник институты студенты,
  • 1930—1933 йылдар — Ленинград һыу транспорты инженерҙары институтында уҡытыусы, Красная профессура институты тыңлаусыһы
  • 1933—1935 йылдар — Омск тимер юлының идара итеү партия комитеты секретары һәм сәйәси бүлек секторы начальнигы,
  • 1935—1941 йылдар — Тимер юл транспорты сәйәси хеҙмәткәрҙәренең Үҙәк партия курстары начальнигы,
  • 1942 йыл — ВКП(б) Үҙәк Комитеты ҡарамағында Партия контроле комитетының яуаплы секретары,
  • 1943 йыл — Киров өлкәһе буйынса ВКП(б) Үҙәк Комитеты ҡарамағында Партия контроле комитеты вәкиле,
  • 1943—1944 йылдар — өсөнсө, икенсе Татар өлкә комитеты секретары, ВКП(б),
  • 1944—1950 йылдарҙа — ҡазан ҡала комитеты секретары, ВКП(б),
  • 1944—1957 йылдар —ВКП (б)-КПСС Татар өлкә комитеты беренсе секретары[2],
  • 1957—1960 йылдар — КПСС Үҙәк Комитеты инспекторы.

1960 йылдан  — хаҡлы ялда.

КПСС ҮК ағзаһы (1952—1961), СССР Юғары Советының 2 - 4-се саҡырылыш депутаты.

Мәскәүҙә Троекурово зыяратында ерләнгән[3].

Өлкә комитетының беренсе секретары вазифаһында эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • СССР Юғары Советының 2-се саҡырылыш депутаты, СССР Юғары Советы Президиумы ағзаһы, РСФСР Юғары Советының 2-се саҡырылыш депутаты, ТАССР Юғары Советының 2-се саҡырылыш депутаты, ТАССР Юғары Советы Президиумы ағзаһы, ВКП(б) – КПСС делегаты, СССР Халыҡ контроле комитетының Йәшәйеш именлеге үҙәге комиссияһы ағзаһы.
  • Зиннат Моратов татарҙарҙан беренсе булып КПСС-тын Татар өлкә комитетын етәкләй (унан алда килгән 16 кеше бер нисек тә титуллы милләткә ҡарамай)[4].
  • Ул оҙаҡ ваҡыт — 13 йыл тиерлек вазифа биләгән тәүге республика етәксеһе була, шул уҡ ваҡытта унан алдағы кешеләр уртаса 2-3 йыл һайын алмашынған[5].
  • И.В.Сталин хуплағана Моратов З.И. инициативаһы буйынса 1952 йылда КПСС Үҙәк Комитеты Татар өлкәһен крайкомға үҙгәртеү тураһында ҡарар ҡабул итә, уның буйынса республика ике өлкәгә  — Ҡазан һәм Чистополгә бүленә[6].

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Улы — Раднэр Моратов (1928—2004) — совет киноактеры, РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы.
  • Улы — Лир Моратов (1932—2018) — шахмат буйынса Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған тренеры, халыҡ-ара шахмат буйынса арбитр.
  • Улы — Родэс Моратов (1937 йылғы) – физик, физика-математика фәндәре докторы. http://www.mathnet.ru/rus/person64933.

Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Өс Ленин ордены (24.07.1945; 24.06.1950; 31.12.1955)
  • Октябрь революцияһы ордены (30.12.1975)
  • Халыҡтар Дуҫлығы ордены (26.12.1985)
  • «Почет Билдәһе» ордены (08.01.1966)
  • «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1977)
  • «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы
  • «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы
  • «Ленинградтың 250 йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы
  • «Маҡтаулы хеҙмәте өсөн. В.И. Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы» (1970) миҙалы
  • Мәскәү ҡалаһы КПСС-тың Бауман райкомының Почет грамотаһы
  • 1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеү хөрмәтенә юбилей миҙалдары,
  • СССР-ҙың, РСФСР-ҙың, ТАССР-ҙың, министрлыҡтарҙың, ведомстволарҙың һәм йәмәғәт ойошмаларының билдәләре, дипломдары, почет грамоталары

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Муратов Зиннат Ибятович
  2. http://www.socialsciences.manchester.ac.uk/disciplines/politics/research/SovietProvinces/archive/Tambov-to-Cheliabinsk.pdf (недоступная+ссылка)
  3. Могила З. И. Муратова
  4. Все побежали — и я побежал
  5. Первые секретари Татарского обкома, рескома партии (недоступная ссылка)Дата обращения: 20 октября 2007. Архивировано 6 апреля 2009 года.
  6. Камиль Фасеев Игра в эксперименты или как однажды дробили Татарстан 2022 йылдың 11 апрель көнөндә архивланған.