Прокудин-Горский Сергей Михайлович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Прокудин-Горский Сергей Михайлович
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of France.svg Франция
Тыуған көнө 30 август 1863({{padleft:1863|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})
Тыуған урыны РСФСР, Владимир өлкәһе, Киржачский район[d][1][2][3]
Вафат булыу көнө 27 сентябрь 1944({{padleft:1944|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:27|2|0}}) (81 йәш)
Вафат булған урыны Франция, Париж
Ерләнгән урыны кладбище Сент-Женевьев-де-Буа[d]
Һөнәр төрө фотограф, химик, изобретатель, нәшерсе, педагог, Уҡытыусы
Уҡыу йорто Берлинский технический университет[d]
Санкт-Петербургский технологический институт[d]
Рәсми сайт prokudin-gorsky.org
Авторҙың Викимилектәге ҡалыбы Sergey Prokudin-Gorsky
Commons-logo.svg Прокудин-Горский Сергей Михайлович Викимилектә

Сергей Михайлович Проку́дин-Го́рский (18 (30) август 1863, Фуникова Гора,Покровский өйәҙе, Владимир губернияһы, Рәсәй империяһы — 27 сентябрь 1944, Париж, Франция) — урыҫ фотографы, химик, Дмитрий Иванович Менделеевтың уҡыусыһы, уйлап табыусы, нәшриәтсе, педагог йәмәғәт эшмәкәре, Император Рус географик йәмғиәте ағзаһы, Император Рус техник һәм Рус фотография йәмғиәттәре ағзаһы. Фотография һәм кинематография үҫешенә тос өлөш индергән шәхес. Рәсәйҙә төҫлө фотография пионеры, « Рәсәй империяһының күренекле урындары коллекцияһы»н ойошторған.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дворян Прокудин-Горскийҙар нәҫеленән.

Сергей Михайлович 1863 йылдың 18(30) авгусында донъяға килгән. Тыуған ере - Фуникова Гора,Покровский өйәҙе, Владимир губернияһы [4][5].

Өс йыл ( 1886-ға тиклем) Александров лицейында уҡый, әммә тулыһынса курсты тамамламай.

1886 йылдың октябренән 1888 йылдың ноябренә тиклем Санкт-Петербург университетының физика-математика факультетында уҡый.

1888 йылдың сентябренән 1890 йылдың майына тиклем Император Хәрби-медицина академияһында курстар үтә, әммә тамамламай.

Император Нәфис сәнғәт Академиияһында уҡый.

1897 йылда Прокудин-Горский үҙенең фотография өлкәһендәге эҙләнеүҙәре тураһында Император Рус Техник йәмғиәтенең (ИРТО) Бишенсе бүлегендә сығыштар яһай башлай һәм тиҙҙән ағза итеп ҡабул ителә, ҙур абруй яулай. Уға ИРТО ҡаршыһында курстар үткәреү йөкмәтелә. 1898 йылда Прокудин-Горский фотографияның техник аспекттары буйынса тәүге китаптарын нәшер итә. 1900 йылда Рус Техник йәмғиәте Прокудин-Горский фотографияларын Бөтә донъя Париж күргәҙмәһендә күрһәтә.

1904 йылдан Прокудин-Горский Рәсәй төбәктәренән төҫлө фотолар эшләй башлай (Дағстан күренештәре).

1905 йылдың апрель — сентябрендә Прокудин-Горский Рәсәй империяһы буйлап сәйәхәт итеп, Кавказ, Ҡырым һәм Украина күренештәренән 400 төҫлө фотография төшөрә.

Прокудин-Горский 1909 йылдың майында император Николай Икенселә аудиенцияла була, шунда уға император Рәсәй империяһы күренештәрен төшөрөргә ҡуша. Бының өсөн фотографҡа махсус ҡорамалландырылған тимер юл вагоны бирелә. Һыу юлдары өсөн ҙур булмаған пароход, Чусовой йылғаһында — моторлы кәмә бирелә. Төбәктәрҙәге чиновниктарға уға һәр яҡлап ярҙам итергә ҡушыла. Бар сығымдар иһә фотографтың үҙ кеҫәһенән була.

1910 йылдың мартында фотограф Урал сәнәғәте тураһында фотографиялар төшөрә башлай.1912 йылға тиклем Урал буйлап ижади сәйәхәт итә.

Фотографияларында - башҡорттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡортостан, башҡорт халҡы өсөн уның бигерәк тә башҡорт төбәктәре, көнкүреше, кешеләре тураһындағы фотографиялары ҙур тарихи әһәмиәткә эйә. Мәҫәлән, "Яхъя ауылы" тигән цикл[6][7], "Башҡорт тимер юл эшсеһе" тигән һәм башҡа эштәре киң танылған [8].

Фотогалерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡорт ҡатыны
Башҡорт тимер юлсыһы. 1910
Өфөнөң йәмиғ мәсете (Мөфтөй йәшәгән мәсет). 1910 йыл.Фотограф - Прокудин-Горский.
Фотограф - Прокудин-Горский Минйәр заводын - Башҡорт ерҙәрендә барлыҡҡа килгән заводты төшөрөп алған
Кесе Һатҡы йылғаһы
Хөсәйенбәк кәшәнәһенә Аҡһаҡ Тимер килтерткән таш
Баҡал һәм Шөйҙө һырты янында барлыҡҡа килгән Рудничное ауылы. Башҡорт ерҙәре
Башҡорт ир-егете


С. М. Прокудин-Горский тураһында фильмдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • The Tsar’s Last Picture Show для BBC Four (документальный, 2003).
  • «Альбом для царевича. Фотограф С. Прокудин — Горский». ООО «Синемедиа», Автор: Е. Головня. Продюсер: Б. Грачевский (документальный, 2004).
  • «Цвет времени». Режиссёр: Константин Касатов (документальный, 2007).
  • «История в цвете». Режиссёр Иван Мартынов (документальный, 2009).
  • «Россия в цвете». Режиссёр: Владимир Мелетин (документальный, 2010)[9].
  • «Инвентаризация Родины… по следам Прокудина-Горского». Режиссёр: Бен ван Лисхаут (Голландия). Съёмки начаты в 2011 году[10].
  • «Цвет нации». Автор: Леонид Парфёнов (документальный, 2013)[11]. Телевизионная премьера фильма состоялась на Первом канале 12 июня 2014 года[12].

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Достопримечательности России в натуральных цветах. Весь Прокудин-Горский. — М., 2003.
  • Российская империя Прокудина-Горского. 1905—1916. «Красивая Страна», 2008.
  • Российская империя в цвете: Владимирская и Ярославская губернии. 1909—1915 (альбом). — Минск: Издательство Белорусского Экзархата, 2007.
  • Prokudin-Gorski, Sergei Michailowitsch; Allshouse, Robert H. (ed.). Photographs for the Tsar: The Pioneering Color Photography of Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii Commissioned by Tsar Nicholas II (инг.). — Doubleday, 1980. — ISBN 0-385-27158-1.
  • Coote, Jack H. Illustrated History of Colour Photography (инг.). — Fountain Press, 1993.
  • Гаранина С. Неизвестные диапозитивы (снимки С. Прокудина-Горского в Ясной Поляне) // Советское фото. — 1983. — № 2. — С. 40—41.
  • Гаранина С. Прокудин-Горский С. Выдающийся деятель фотографии (памяти С. М. Прокудина-Горского) // Фотография. — 1994. — № 4. — С. 29—31.
  • Гаранина С. Обзор источников творческого наследия С. М. Прокудина-Горского (1863—1944) // Проблемы культурного наследия в области инженерной деятельности: Сборник статей. Вып. 2. — Политехнический музей, 2001. — С. 141—171.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Наследие С. М. Прокудина-Горского» [4]
  • Дореволюционная Россия в цветных фотографиях Сергея Прокудина-Горского[5]
  • Редчайшие цветные фотографии Прокудина-Горского[6]
  • Как выглядела великая Россия до революции[7]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]