Теләшев Ғүмәр Ғариф улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Теляшев Ғүмәр Гарифович
267x267пкс
Дата рождения

13 декабрь 1931(1931-12-13)

Тыуған урыны

с. Имай-Ҡармалы, дәүләкән районы , башҡорт асср-ы, РСФСР, СССР

Дата смерти

2 июнь, 2016(2016-06-02) (84)

Үлгән урыны

Өфө, Рәсәй Федерацияһы

Гражданлығын

Flag of the Soviet Union.svg СССР

Flag of Russia.svg Россия

Тыуған эшмәкәрлеге

нефтехимия

Награда һәм премиялары
Hero of Socialist Labor medal.svg
SU Order of Lenin ribbon.svg Медаль «За трудовую доблесть»

Теләшев Ғүмәр Ғариф улы (13 декабрь 19312 июнь, 2016) — совет һәм Рәсәй нефть эшкәртеү өлкәһе технологиялары ғалимы, баш технолог Башҡортостан Республикаһы «Институт нефтехимпереработка» Дәүләт унитар предприятиһының баш технологы, Социалистик Хеҙмәт Геройы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1931 йылдың 13 декабрендә Башҡорт АССР-ының Дәүләкән районы Имай-Ҡармалы ауылында  тыуа.

1962 йылда Өфө нефть институтын тамамлай. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1950 йылда Ленин орденлы Өфө нефть эшкәртеү заводында оператор ярҙамсыһы булып башлай,  ленин ордены башланы. 1954 йылдан алып Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводында оператор, өлкән оператор, установка начальнигы. 1959 йылда Ғ. Теләшев бригадаһы технология установкаһының ремонт ара ваҡытын өс ай урынына бер йылға тиклем еткереү бурысын ҡуя.

Артабан бригада установканың 20 ай буйы өҙлөкһөҙ эшләүен тәьмин итеүгә өлгәшә. Был бөтә союз рекорды булып тора. Уның инициативаһы менән технологик ҡорамалды реконструкциялау установканың ҡеүәтен ике тапҡырға яҡын арттыра.

Күренекле хеҙмәт ҡаҙаныштары өсөн  Ғ. Теләшевҡа СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән 1960 йылдың 28 майында Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.

1964-1967 йылдарҙа — ректификация тикшеренеү лабораторияһына етәкселек итә. Ул 1964 йылда Германия Демократик республикаһында нефть эшкәртеү заводын эксплуатацияға индереүҙә ҡатнаша[1]. 1967-1989 йылдарҙа  — тәжрибә-тикшеренеү цехы етәксеһе, 1989 йылдан алып — фәнни-технологик цех директоры, бер үк ваҡытта 1994 йылдан алып — Өфө дәүләт нефть техник университетының нефть һәм газ эшкәртеү технологияһы кафедраһы профессоры. 1998-2002 йылдарҙа —  «Интеко нефть эшкәртеү инженер үҙәге» ЯСЙ-нең директор урынбаҫары. 2002 г. — «Востокнефтезаводмонтаж проект институты» ЯСЙ-нең директор урынбаҫары, һуңынан — «Башҡортостан Республикаһы нефть эшкәртеү институты» ДУП-ның баш технологы.

Техник фәндәр докторы, профессор (1993).

Ғ. Ғ. Теләшевтың әнни-производство эшмәкәрлеге нефтте тәрән эшкәртеү проблемалары менән бәйле. Уның. етәкселегендә Г. Теляшев юғары эффективлы конструкцияларҙы һәм аппараттарҙы сәнәғәттә реализациялау булдырыла, экологик яҡтан таҙа булған мотор яғыулыҡтары етештереү технологияһы индерелә, илдә тәүге тапҡыр легирлы ҡорос ҡойғанда файҙаланыла торған энәле (игольчатый) кокс етештереү ойошторола.

Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Социалистик Хеҙмәт Геройы (1960).

Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (2015).

Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рационализаторы (1978). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған химигы (1991). Рәсәй Федерацияһының почетлы нефтсеһе (1996).

Рәсәй Федерацияһының почетлы нефтсеһе (1996). Өфө ҡалаһы Орджоникидзе районының почетлы гражданы.

Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

300 ашыу ғилми хеҙмәттәр авторы, уйлап табыуҙар һәм рационализаторлыҡ тәҡдимдәре 100-ҙән ашыу.

  • Теляшев Г. Г. «Некоторые особенности исследования работы промышленных ректификационных колонн» //Технология нефти и газа. Вопросы фракционирования. М., 1967 (соавт.).

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Виноградский В. С. Герой труда Гумер Теляшев. Уфа, 1961.
  • Герои труда/ Справочник о Героях Социалистического Труда и кавалерах ордена Трудовой Славы трех степеней из Башкортостана./ сост. Р. А. Валишин [и др.]. — Уфа : Китап, 2011. — 432 с. : ил. -ISBN 978-5-295-05228-6.
  • Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов; т. 6. Советы нар. хозяйства. — У. 2010. − 544 с. ISBN 978-5-88185-071-5; науч. изд. Башкирская энциклопедия, г. Уфа.

Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Теләшев Ғүмәр Ғариф улы. «Герои страны» сайты.