Франсиско Гойя

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Франсиско Гойя
Автопортрет
Автопортрет
Тыуған ваҡыттағы исеме:

Франсиско Хосе де Гойя-и-Лусьентес

Тыуыу датаһы:

30 март 1746({{padleft:1746|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})

Тыуыу урыны:

Фуэндетодос (Сарагосаға яҡын)

Вафат булыу датаһы:

16 апрель 1828({{padleft:1828|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:16|2|0}}) (82 йәш)

Вафат булыу урыны:

Бордо, Франция

Жанр:

рәссам, гравёр

Стиль:

романтизм, тәнҡитле реализм

Commons-logo.svg Commons-тағы эштәре

Франси́ско Хосе́ де Го́йя-и-Лусье́нтес (исп. Francisco José de Goya y Lucientes; 30 март 1746(17460330), Фуэндетодос, Сарагосаға яҡын — 16 апрель 1828, Бордо) — испан рәссамы һәм гравёрасы, Һынлы сәнғәт дәүерендә романтизмдың иң тәүге һәм балҡыу оҫталарының береһе.

Сарагоселағы Гоя һәйкәле
Портрет Франсиско Байеу

Франсиско Гойя Лусьентес 1746 йылда Арагондың (испан автономияһы) баш ҡалаһы Сарагос ҡалаһында урта хәлле ғаиләлә тыуа. Франсиско тыуғас, ҡалалағы фатирға ремонт үткәргән ваҡытта, ғаилә Сарагостан 40 саҡрым алыҫлыҡтағы Фуендетодос ауылына күсеп китә. Был ауылда улар 1749 йылға тиклем (башҡа сығанағтар буйынса 1760 йылға тиклем) йәшәй.

Франсиско ғаиләлә төпсөк ул була. Иң өлкән ағаһы Камилло дин буйынса китә, уртансыһы Томас атаһының һөнәрен һайлай. Хосе Гойя алтын менән эшләүсе оҫта була. Балаларҙың белем кимәле бик түбән була. Франсиско Гойя һәр ваҡыт хаталы яҙа.

1763 йылда Франсиско Силена гипс фигураһы рәсенен эшләү конкурсында ҡатнаша. 1764 йылдың 15 ғинуарында уның эше өсөн бер тауыш та бирмәйҙәр. Һуңынан ул гипс күсермәләрҙе яратмауы тураһында әйтә. 1766 йылда Мадридта Сан-Фернандо нәфислек академияһында тағы бер һынау үтә, бында ла еңелеү көтә. Конкурс эштәре король Альфонсо X аҡыллылығы, киң күңеллелеге һәм XVI быуат яугирҙәренең батырлығы менән бәйле була. Был сюжеттар Гойяна илһамаландырмай.

Әҫәрҙәре[үҙгәртергә | Вики-тексты үҙгәртергә]

Живопись[үҙгәртергә | Вики-тексты үҙгәртергә]

Мадридтағы 1808 йылдың 2 майындағы күтәрелеш
Карл IV-се ғаиләһе
Портрет маркизы Санта-Круз

Төҫтәргә тығыҙ һәм көндәлек тормош сәхнәһе композицияһы һәм халыҡ байрамдары күңел асыуҙар өсөн иркен. (Барыһы ла Мадрид ҡалаһы Прадо музейында.

  • «Ҡулсатыр», 1777;
  • «Һауыт-һаба һатыусы» и "Мадрид баҙары ", 1778;
  • «Пелота уйыны», 1779;
  • «Йәш үгеҙ», 1780;
  • «Яралы ташсы», 1786;
  • «Һәпәләк уйыны», 1791.

С начала 1780-х годов Гойя получает известность и как портретист:

  • Портрет графа Флоридабланка,1782-83 (банк Уркихо, Мадрид)
  • «Семья герцога Осуна», 1787, (Прадо);
  • Портрет маркизы А. Понтехос, около 1787 (Национальная галерея искусства, Вашингтон);
  • Сеньора Бермудес (Музей изобразительных искусств, Будапешт);
  • Франсиско Байеу (Прадо), Доктор Пераль (Национальная галерея, Лондон) оба 1796 г. ;
  • Фердинанд Гиймарде, 1798 (Лувр, Париж),
  • «Ла Тирана», 1799 (АХ, Мадрид);
  • «Семья короля Карла IV» 1800 (Прадо);
  • Сабас Гарсия, около 1805 (Национальная галерея искусства, Вашингтон);
  • Исабель Ковос де Порсель, около 1806 (Национальная галерея, Лондон);
  • портрет Т. Переса, (1820 (Метрополитен-музей);
  • П. де Молина, 1828 (собрание О. Рейнхарта, Винтертур).

Гойя тураһында фильмдар[үҙгәртергә | Вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Обнажённая Маха» (The Naked Maja), 1958, производство США — Италия — Франция. Режиссёр Генри Костер; в роли Гойи — Энтони Франчоза.
  • «Гойя, или Тяжкий путь познания», 1971, производство СССР — ГДР — Болгария — Югославия. По одноимённому роману Лиона Фейхтвангера. Режиссёр Конрад Вольф; в роли Гойи — Донатас Банионис.
  • «Гойя в Бордо» (Goya en Burdeos), 1999, производство Италия — Испания. Режиссёр Карлос Саура; в роли Гойи — Франсиско Рабаль.
  • «Обнажённая Маха» (Volaverunt), 1999, производство Франция — Испания. Режиссёр Бигас Луна; в роли Гойи — Хорхе Перугоррия.
  • «Призраки Гойи», 2006, производство Испания — АҠШ. Режиссёр Милош Форман; в роли Гойи — Стеллан Скарсгорд.

Библиография[үҙгәртергә | Вики-тексты үҙгәртергә]

Урыҫ телендә
  • Левина И. М., Гойя, Л. — М., 1958;
  • Прокофьев В. Н., «Капричос» Гойи, М., 1970;
  • Прокофьев В. Н. Гойя в искусстве романтической эпохи — М.: Искусство, 1986. — 216, [142] б. — (Из истории мирового искусства). — 25 000 экз.
  • Фейхтвангер Л., Гойя.
Сит ил телдәрендә
  • Cardera, Valentin. Biografia de D.Francisco Goya, pintor. El Artista, 2 1835
  • El Libro de Los. CAPRICHOS. Francisco de Goya. Мадрид. 1999. ISBN 84-87317-82-0
  • Mayer A., Francisco de Goya, Munch., 1923;
  • Klingender F. D., Goya in the democratic tradition, L., 1948, 2 ed., N. Y., 1968;
  • Sanchez Canton F. J., Vida у obras de Goya, Madrid, 1951;
  • Holland V., Goya. A pictorial biography, L., 1961;
  • Harris Т., Goya. Engravings and litographs, v. 1-2, Oxf., 1964:
  • Wyndham Lewis D. B., The world of Goya. L., 1968:
  • Gudiol J., Goya, L. — N. Y., 1969;
  • Goya. Konigliche Gemaldegalerie «Mauritshuis». Katalog, Haag, 1970 (библ.).

Һылтанмалар[үҙгәртергә | Вики-тексты үҙгәртергә]