Харисов Фираз Фәхрәз улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Харисов Фираз Фәхрәз улы
Заты ир-ат
Тыуған көнө 24 май 1952({{padleft:1952|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (68 йәш)
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, Яңауыл районы, Истәк
Ғилми дәрәжә педагогия фәндәре докторы[d]

Харисов Фираз Фәхрәз улы (24 май 1952(19520524)) — педагог. Педагогия фәндәре докторы (2001), профессор (2004). Татарстан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007), Татарстан Республикаһы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (2001), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2004). Ҡәйүм Насыри исемендәге премия лауреаты (1998).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Харисов Фираз Фәхрәз улы 1952 йылдың 24 майында Башҡорт АССР-ы Яңауыл районы Истәк ауылында тыуған. Фәрис Харисовтың ағаһы[1].

Урта белемде Яңауыл ҡалаһының 1-се һанлы мәктәбендә алған. 1969 йылдан ауыл мәктәбендә эшләй. 1971—1973 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә[2]. 1978 йылда Ҡазан педагогия институтын тамамлаған[1].

1978 йылдан Ҡазан педагогия институтында эшләй, ВЛКСМ комитеты секретары урынбаҫары була. 1979 йылдан Ҡазан ҡалаһының Ленин район халыҡ депутаттары советының башҡарма комитетындағы бүлек мөдире урынбаҫары вазифаһын үтәй[1].

1987 йылдан Татар гуманитар-педагогия университетында бүлек начальнигы, 1991—2011 йылдарҙа уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса проректор, бер үк ваҡытта 2001—2009 йылдарҙа татар теле һәм мәҙәниәт-ара бәйләнештәр кафедраһы мөдире вазифаларын башҡара[1].

2011 йылдан Ҡазан федераль университетында уҡыта: ғилми-белем татаристика, төркиәт һәм этномәҙәни белем биреү үҙәге етәксеһе урынбаҫары, 2012—2015 йылдарҙа татар теле һәм уҡытыу методикаһы кафедраһы мөдире вазифаларын үтәй[1].

Фәнни эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

500-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән уҡытыу-методик әсбаптар, һүҙлектәр, программалар авторы. Татар һәм француз телдәре буйынса әсбаптарҙың авторҙашы[2].

Төп хеҙмәттәре
  • Основы методики обучения татарскому языку как неродному. Монография. — Спб.: Просвещение, 2001. — 431 с.
  • Татар телен чит тел буларак өйрәтүнең фәнни-методик нигезләре. Монография. — Казан: Мәгариф, 2002. — 367 б.
  • Научные основы начального обучения татар­скому языку как неродному / под ред. Л. З. Шакировой. — Казань: Тарих, 2000. — 480 с.
  • Язык и нация: проблемы экологии в условиях полилингвизма. — Казань: Школа, 1998. — 72 с.
  • Лингводидактические основы первоначального обучения татарской устной речи в русской школе. Монография / под ред. Л. З. Шакировой.— Казань: Магариф, 1999. — 175 с.
  • Татар теле: рус телендә белем бируче мәк­тәпнең 5 нче сыйныфында укучы татар балалары өчен дәреслек. — Казан: Мәгариф, 2004. — 174 б. (Соавт. Ч. М. Харисова).
  • Мой первый татарский словарь: иллюстрированный татарско-русский словарь. — Казань: Магариф, 1995. — 159 с. Соавт. Ч. М. Харисова. (Рекомендован МО РФ).
  • В мире слов и предложений. — Казань: Ма­гариф, 1999. — 223 с. (Соавт. Ч. М. Харисова).
  • Русско-татарский и татарско-русский карманный словарь. — Казань: Хэтер, 2001. — 176 с.
  • Рус мәктәбенең башлангыч сыйныфларында укучы татар балаларына татар теле укыту программасы // Рус мәктәпләре өчен татар теле про­граммалары. — Казан: Мәгариф, 2001. — 3-29 б.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Харисов Фираз Фәхрәз улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
  2. 2,0 2,1 Харисов Фираз Фахразович // Казанская лингвистическая школа: Книга первая: Казанская тюркологическая лингвистическая школа/ сост. М. З. Закиев. — Казань: Татар. кн. изд-во, 2008. — С. 300—301.