Хокинг Стивен

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Хокинг Стивен
ингл. Stephen William Hawking
Рәсем
Заты ир-ат[1][2][3]
Гражданлығы Flag of the United Kingdom.svg Бөйөк Британия[4]
Тыуған көнө 8 ғинуар 1942({{padleft:1942|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[2][5][…]
Тыуған урыны Бөйөк Британия, Англия, Оксфорд[d], Оксфорд[d][2]
Вафат булған көнө 14 март 2018({{padleft:2018|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[7][8][…] (76 йәш)
Вафат булған урыны Бөйөк Британия, Англия, Кембриджшир[d], Кембридж[d][8]
Үлем сәбәбе боковой амиотрофический склероз[d]
Ерләнгән урыны Вестминстер аббатлығы[10]
Хәләл ефете Джейн Уайлд Хокинг[d][11] һәм Элейн Мэйсон[d]
Балалары Люси Хокинг[d], Роберт Хокинг[d] һәм Тим Хокинг[d]
Туған тел инглизсә
Һөнәр төрө физик-теоретик, космолог, яҙыусы
Эшмәкәрлек төрө Дөйөм сағыштырмалыҡ теорияһы, квантовая гравитация[d], теоретическая физика[d] һәм космология[d]
Эш биреүсе колледж Гонвилл-энд-Киз[d][12]
Faculty of Mathematics, University of Cambridge[d][12]
Perimeter Institute for Theoretical Physics[d][13]
Кембридж университеты[d][14][15]
Биләгән вазифаһы Лукасовский профессор математики[d][14][15]
Ҡыҫҡаса атамаһы Stephen Hawking
Сәнғәт йүнәлеше атеизм[16][17]
Ойошма йәки клуб ағзаһы Королевское общество искусств[d], орден Кавалеров Почёта[d][18], Папская академия наук[d][19], Американское философское общество[d][18], Национальная академия наук США[d][20][21], Лондонское королевское общество[d][15], Америка сәнғәт һәм фәндәр академияһы[d] һәм Стармус Фестиваль[d]
Уҡыу йорто Университетский колледж[d]
Тринити Холл[d][22]
St Albans School[d]
St Albans High School for Girls[d]
Ғилми исеме Лукасовский профессор математики[d]
Ғилми дәрәжә бакалавр искусств[d] (1962) һәм фән докторы[d] (1 март 1966)
Докторская диссертация Properties of expanding universes[d][23]
Ғилми етәксе Деннис Сиама[d]
Аспиранттар Don Page[d], У Чжунчао[d], Marika Taylor[d], Fay Dowker[d], Bruce Allen[d], Raphael Bousso[d], Карр, Бернард[d], Christophe Galfard[d], Малкольм Перри[d], Raymond Laflamme[d], Thomas Hertog[d], Gary Gibbons[d] һәм Jonathan Halliwell[d][24]
Уҡыусылар Bruce Allen[d], Raphael Bousso[d], Карр, Бернард[d], Fay Dowker[d], Gary Gibbons[d], Raymond Laflamme[d], Don Page[d], Малкольм Перри[d] һәм У Чжунчао[d]
Кемдә уҡыған Деннис Сиама[d]
Эш урыны Кембридж[d][2]
Спорт командаһы ағзаһы University College Boat Club[d]
Ҡултамға
Обычно используемое транспортное средство инвалидная коляска[d]
Состояние здоровья боковой амиотрофический склероз[d][25]
Испытал влияние от Тахта, Тигран[d], Поль Дирак[d], Бертран Рассел[d], Карл Раймунд Поппер[d], Линде, Андрей Дмитриевич[d][26], Яков Борисович Зельдович[d][26] һәм Альберт Эйнштейн
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Телгә алынған хеҙмәттәр Descent, Part I[d]
Рәсми сайт hawking.org.uk​ (инг.)
Число Эрдёша 4[27]
Прошёл тест IQ-тест[d]
Commons-logo.svg Хокинг Стивен Викимилектә

Стивен Хокинг Уильям (ингл. Stephen William Hawking; 8 ғинуар 1942 йыл — 14 март 2018 йыл) — инглиз физик-теоретигы, космолог һәм астрофизигы, яҙыусы, Кембридж университетының Теоретик космология үҙәгенең фәнни эштәр буйынса директоры[28][29]. Бер нисә фәнни хеҙмәт авторы, шул иҫәптән Роджер Пенроуз менән бергә дөйөм сағыштырмалыҡ теорияһы сиктәрендә гравитация сингулярлығы тураһында теорема буйынса һәм йыш ҡына Хокинг нурланышы тип аталған ҡара упҡындың нурланыш бүлеүе тураһында теоретик күрәҙәлек авторы. Хокинг беренселәрҙән булып дөйөм сағыштырмалыҡ теорияһы һәм квант механикаһы күҙеллеуҙары берләшкән космологик теорияны аңлата. Әүҙем хупланы интерпретация многомировой Квант механикаһын төрлө яҡлап аңлатыуҙы әүҙем хуплай[30][31].

Хокинг Король сәнғәт йәмғиәтенең почетлы ағзаһы, Папа фәндәр академияһының ғүмерлек ағзаһы, АҠШ граждандары өсөн иң юғары награда булып һаналған Азатлыҡ президент миҙалына лайыҡ була. 2002 йылда Би-би-си-ҙың бөтә замандарҙың иң бөйөк британлыларын билдәләү буйынса үткәргән һорау алыу һөҙөмтәһендә Хокинг 25-се урын биләй. Ғалим 1979—2009 йылдарҙа Кембридж университетында математиканың Лукас профессоры була, космологияла үҙенең теориялары тураһында фекер йөрөткән фәнни-популяр әҫәрҙәре арҡаһында коммерцияла уңышҡа өлгәшә. Хокингтың «Краткая история времени» китабы Британияның «The sunday times» баҫмаһының рекордлы 237 аҙнаһы буйына бестселлер баҫмалар исемлегенә инә.

Хокингта һирәк осраған мотор нейрондарының яй үҫешкән сир формаһы була (амиотрофик склероз йәки Лу Герига сире булараҡ та билдәле), ул уны тиҫтә йылдар дауамында яйлап хәрәкәтһеҙ итә[32][33]. Телдн яҙғас та Хокинг телмәр синтезаторы ярҙамында аралашырға һәләтле була. Стивен Хокинг 2018 йылдың 14 мартында 76 йәшендә вафат була[34][35].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. VIAF — 2012.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118761285 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  3. Bibliothèque nationale de France BNF танытҡысы: асыҡ мәғлүмәт платформаһы — 2011.
  4. https://web.archive.org/web/20170324032948/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/stephen-hawking
  5. Архив по истории математики Мактьютор
  6. SNAC — 2010.
  7. Stephen Hawking dies aged 76BBC, 2018.
  8. 8,0 8,1 Stephen Hawking, modern cosmology's brightest star, dies aged 76The Guardian, 2018. — ISSN 1756-3224
  9. Prajavani
  10. https://www.francetvinfo.fr/monde/royaume-uni/stephen-hawking-sera-enterre-au-cote-de-newton-et-darwin-a-l-abbaye-de-westminster_2666542.html
  11. https://science.howstuffworks.com/dictionary/famous-scientists/physicists/stephen-hawking1.htm
  12. 12,0 12,1 Professor Stephen HawkingКембриджский университет.
  13. Physicist Stephen Hawking accepts post at Waterloo instituteТоронто Стар, 2008.
  14. 14,0 14,1 http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/cambridgeshire/8282358.stm
  15. 15,0 15,1 15,2 http://www.damtp.cam.ac.uk/people/s.w.hawking/
  16. http://www.elmundo.es/ciencia/2014/09/21/541dbc12ca474104078b4577.html
  17. http://time.com/5199149/stephen-hawking-death-god-atheist/
  18. 18,0 18,1 http://www.amphilsoc.org/memhist/search?creator=hawking&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced
  19. http://www.casinapioiv.va/content/accademia/en/academicians/ordinary/hawking.html
  20. http://www.nasonline.org/member-directory/members/62159.html
  21. Notable Names Database — 2002.
  22. Hawking S. Properties of expanding universes — 1966. — 117 p. — doi:10.17863/CAM.11283
  23. (unspecified title)doi:https://www.repository.cam.ac.uk/handle/1810/251038
  24. https://greenspirit.org.uk/uni-story-conf/speaker-jonathan-halliwell/
  25. http://time.com/5199001/stephen-hawking-als/
  26. 26,0 26,1 http://old.elementy.ru/nauchno-populyarnaya_biblioteka/434041/Put_v_nebesa
  27. https://oakland.edu/enp/erdpaths/
  28. Centre for Theoretical Cosmology: Outreach Stephen Hawking. University of Cambridge. 19 март 2018 тикшерелгән.
  29. About Stephen. Stephen Hawking Official Website. 19 март 2018 тикшерелгән.
  30. Multiverses and Blackberries. 19 март 2018 тикшерелгән.
  31. THE EVERETT FAQ. Department of Physics, Washington University in St. Louis. 19 март 2018 тикшерелгән.
  32. Mind over matter: How Stephen Hawking defied Motor Neurone Disease for 50 years, The Independent (26 ноябрь 2015).
  33. How Has Stephen Hawking Lived to 70 with ALS?, Scientific American (7 ғинуар 2012). 19 март 2018 тикшерелгән. «Q: How frequent are these cases of very slow-progressing forms of ALS? A: I would say probably less than a few percent.».
  34. Overbye, Dennis. Stephen Hawking Dies at 76; His Mind Roamed the Cosmos, The New York Times (14 март 2018). 19 март 2018 тикшерелгән.
  35. Henry, David. Stephen Hawking, physicist who reshaped cosmology, passes away at 76, The Economic Times (14 март 2018). 19 март 2018 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Китаптар
Мәҡәләләр
  • Carr B.J., Ellis G.F.R., Gibbons G.W., Hartle J.B., Hertog T., Penrose R., Perry M.J., Thorne K.S. Stephen William Hawking CH CBE. 8 January 1942—14 March 2018 // Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. — 2019. — Vol. 66. — P. 269—308. — DOI:10.1098/rsbm.2019.0001
  • Castelvecchi D. Science mourns Stephen Hawking’s death (инг.) // Nature. — 2018. — Т. 555. — С. 423—424. — DOI:10.1038/d41586-018-02957-4
  • Page D.N. Stephen William Hawking // Physics Today. — 2018. — Vol. 71. — № 8. — P. 60. — DOI:10.1063/PT.3.4003
  • Preskill J. Stephen Hawking (1942–2018) (инг.) // Science. — 2018. — Т. 360. — С. 156. — DOI:10.1126/science.aat6775
  • Rees M. Stephen Hawking (1942–2018) (инг.) // Nature. — 2018. — Т. 555. — С. 444. — DOI:10.1038/d41586-018-02839-9
  • Hawking, Stephen William // Biographical encyclopedia of scientists, 3rd ed. / ed. J. Daintith. — CRC Press, 2009. — P. 334—335.
  • Колчинский И.Г., Корсунь А.А., Родригес М.Г Хокинг Стивен Уильям // Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 б.
  • Ҡалып:Книга:Храмов Ю. А.:Физики

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]