Хосе де Рибера

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Хосе де Рибера
исп. José de Ribera
Рәсем
Заты ир-ат[1][2][3][4]
Гражданлығы Испания
Тыуған көнө 17 февраль 1591({{padleft:1591|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[5]
Тыуған урыны Испания, Валенсия[d], Хатива[d][6][7]
Вафат булыу көнө 3 сентябрь 1652({{padleft:1652|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[8][5] (61 йәш)
Вафат булған урыны Неаполитанское королевство[d], Неаполь[d]
Ерләнгән урыны Santa Maria del Parto a Mergellina, Naples[d]
Һөнәр төрө рәссам, художник-гравёр
Биләгән вазифаһы придворный художник[d]
Уҡыусылар Джордано, Лука[d]
Кемдә уҡыған Рибальта, Франсиско[d]
Эш урыны Валенсия[d][9], Рим[9], Парма[d][9] һәм Неаполь[d][9]
Авторҙың Викимилектәге ҡалыбы José de Ribera
Собрание работ Штеделевский художественный институт[d], Прадо[d], Чикагский институт искусств[d], Nelson-Atkins Museum of Art[d], Auckland Art Gallery[d], Музей Тиссена-Борнемисы[d], Финская национальная галерея[d], Гетти музейы, Национальная галерея Виктории[d], Национальная галерея искусства[d], Национальный музей изобразительных искусств[d] һәм Национальная галерея Канады[d]
Commons-logo.svg Хосе де Рибера Викимилектә

Хосе йәки Хуселе де Рибера  (исп. José de Ribera)  Спаньолетто ҡушаматлы (Ауазы Spagnoletto — «бәләкәй испанлы»; 17 февраль 1591 йыл, Хатива2 сентябрь 1652 йыл, Неапольбарокко дәүерендәге испан караваджисы, итальян Неаполендә  йәшәгән һәм эшләгән. Һынлы сәнғәт эштәренән тыш графиканың ҙур күләмен ҡалдырған.Гойяға тиклем эшләгән иң мөһим испан гравёры.

Уның күпселек әҫәрҙәре Прадо музейынды һәм неаполитан  сиркәүҙәрендә һаҡлана (башлыса, изге Януарий ғибәҙәтханаһында).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Биограф Паломино  хәбәр итеүенсә, Франсиско Рибальтаның оҫтаханаһында уҡыған . Рибераның йәшлек йылдары тураһында мәғлүмәттәр әҙ[10].  1613 йылдарҙан ҡалмай Италияға күсеп килеүе ихтимал, унда, нигеҙҙә, Парма һәм Римдә боронғо оҫталарҙың картиналарын өйрәнә.

Рәссамдың һаҡланған барлыҡ эштәре неаполитан осорона ҡараған. Рибераның Неаполдә тәүге тапҡыр булыуы тураһында 1616 йылда хәбәр ителә, был ваҡытта ул урындағы ҡыҙға өйләнә. Урындағы руханиҙарҙың,  вице-король герцог Осундың, шулай уҡ уның вариҫтарының заказдары буйынса эшләй. Заказсыларҙың күбеһе Рибераның картиналарын үҙҙәре менән Испанияға алып китә, унда Рибераны баһалайҙар һәм күп эштәренең күсермәһен алалар.  1626 йылда ул Изге Лука рим академияһының ағзаһы булып һайлана. 

Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Прометей.1630 йй. тирәһе
Изге Филиптың ыҙа сигеүе. 1639
"Изге Инесса һәм уны япма менән ҡаплап торған фәрештә", 1641

Рибераның тәүге картиналары тенебризм  традицияһына ярашлы һәм остазы Рибальта эштәренә оҡшаш, Караваджоның  көслө йоғонтоһо аҫтында башҡарылған. Һуңыраҡ караваджо нигеҙенә Караваджонан сиктән тыш алыҫ булған Караччи болон академистарының йоғонтоһо һалына. Караваджо осрағында һымаҡ уҡ, Рибераның стиль манераһы яҡтылыҡ һәм күләгә контрасына ҡорола. Драматик ыҙа сигеү күренештәренда тән ғазабы һәм ыҙа сигеү өҫтөнән рухтың һәм ихтыяр көсөнөң еңеүен күрһәтә.

Рибера һүрәттәренең натурализмы уны ҡурҡыныс легендаларҙың һәм ғәйбәттәрҙең геройы яһай.  Күп йылдар төрмәләрҙә һорау алыу ваҡыттарын һүрәткә төшөрә, кешеләрҙең язалау ваҡытында үҙҙәренең тотошон күҙәтә. Рибераның ижади мираҫында мифологик һәм дини темалар өҫтөнлөк итә. Уны боронғо тарих, Иҫке һәм Яңы Ғәһед  ваҡиғалары, изгеләрҙең  тормош күренештәре ҡыҙыҡһындыра. Шулай уҡ бер нисә портрет һаҡланған.

Ҙур совет энциклопедияһында билдәләнеүенсә,  яҡынса 1635 йылдан алып Рибера «баҫалҡыраҡ төҫтәргә күсә: әҫәрҙәрендә яҡтылыҡ һәм күләгәләр йомшағыраҡ була, төҫтәр гаммаһы алтын  һәм көмөш  төҫмөрҙәр менән тулыландырыла»[11]. Ҡурҡыныс реалистик деталдәр тупаҫ буяу аша башҡарыла. Яра, йыйырсыҡ, һаҡалдарҙың драматик эффекты  йыш ҡына буяу ҡатламын ҡалынайтыу юлы менән өлгәшелә.

Рәссамдың  иң яҡшы әҫәрҙәренең береһе тип «Изге. Инесса» картинаһы иҫәпләнә (1641; Дрезден, картиналар галереяһы)[12].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. VIAF — 2012.
  2. Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118788604 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  3. идентификатор BNF: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых дадзеных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq data platforma, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы — 2011.
  4. http://kulturnav.org/bea21d6d-8a8e-4496-b4da-021ade076692 — 2016.
  5. 5,0 5,1 (unspecified title)Королевская академия истории.
  6. http://explore.rkd.nl/explore/artists/66553Институт истории искусства Нидерландов.
  7. (unspecified title)Лондон: (untranslated), 1962. — С. 174.
  8. SNAC — 2010.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 RKDartists
  10. Jose de Ribera (Spanish painter) (англ.). — статья из Encyclopædia Britannica Online.
  11. [ Рибера Хусепе де] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
  12. Т. П. Каптерева. Искусство Испании // Всеобщая история искусств. Том 4. Искусство 17-18 веков

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]