Чарли Чаплин

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Чарли Чаплин
Charlie Chaplin
Фото
Чаплин «Бәләкәй берәҙёк» образында
Исеме:

Чарльз Спенсер Чаплин

Тыуған ваҡыты:

16 апрель 1889(1889-04-16)

Тыуған урыны:

Лондон, Бөйөк Британия

Вафат ваҡыты:

25 декабрь 1977(1977-12-25)

Вафат урыны:

Веве, Швейцария

Гражданлығы:

Бөйөк Британия Бөйөк Британия

Һөнәре:

актёр, кинорежиссёр, сценарист, кинопродюсер, Ҡалып:Кинокомпозитор

Карьера:

19141967

Наградалары:
Кавалер ордена Британской империи

«Оскар» (1929, 1972, 1973)
IMDb:

ID 0000122

Чарли Чаплин (ингл. Charles Spencer «Charlie» Chaplin; 16 апрель, 1889 йыл — 25 декабрь 1977 йыл)американ һәм инглиз кино актеры, сценаристы, композиторы һәм режиссеры. Күп яҡлы киноматограф оҫтаһы, донъла киң билдәле берәҙәк Чарли образын тыуҙырыусы киноактер. Чаплин пантомима һәм буффонада актив ҡулланы. Бер иң атаҡлыдан йыһан кино күренеше төҙөүсе — берәҙәк Чарли[1].

1919 йылда Мэри Пикфорд, Дуглас Фэрбенкс һәм Дэвид Гриффит менән «United Artists» киностудия нигеҙдә.

Биография[үҙгәртергә]

Чарли Чаплин 1889 йылдың 16 апрелендә мюзик-холл артистары ғаиләһендә тыуа. Уның ата-әсәһе — Чарльз Спенсер Чаплин һәм Ханна Чаплин (сәхнәлә Лили Герл) эстрада артистары була. Әсәһе йыр, бейеү менән төрлө театрҙарҙа, билдәле Джильберта һәм Салливена оперетталары композиторҙарының антрепризында (шәхси театрында) сығыш яһай. Атаһы яғымлы баритон тауышы менән Лондон мюзик-холында билдәле кеше була. Ул Нью-Йоркта сығыш яһай, Европа буйлап гостролдәрҙә йөрөй. Чарльз Спенсер Чаплиндың сәхнә карьераһы фажиғәле тамамлана: ул тауышын юғалта; ангажементтан (артистарҙы эшкә саҡырыуҙан) мәхрүм була; эсә башлай һәм 1901 йылдың 9 майында 37 йәшендә Лондон госпиталендә вафат була.

Хана Чаплин ире үлгәс сирләй башлай. 1896 йылда аҡылын юғалта һәм психиатрик клиникаға эләгә. Ағалы-энеле Сид һәм Чарли йәтимдәр һәм ярлылар мәктәбенә бирелә. Йәшәү өсөн үҙҙәре эшләп табырға мәжбүр булалар.

Чарли 1894 йылда, 5 йәшлек сағында, сәхнәлә әсәһе урынына сығыш яһай. 1898 йылда балалар бейеү группаһында ҡатнаша. Чарли мәктәпкә һирәк йөрөй; гәзит һатыусы, врач ярҙамсыһы булып һәм типографияла эшләй, йәш булғанға оҙаҡ эшләй алмай.

14 йәшлек сағында Чарли театрға даими эшкә алына һәм уға «Шерлок Холмс» пьесаһында йомошсо Билл ролен бирәләр. Чарли ул ваҡытта уҡый-яҙа белмәй, тексты ҡысҡырып уҡырға ҡушырҙар тип хәүефленә. Ролде ятларға ҡустыһы Синди ярҙам итә. Бер нисә йыл Чарли варьетела уйнай. 16 йәшенән театр дирижёрынан һәм таныштарынан скрипкала уйнау дәрестере ала. 1910 йылдан 1912 йылға тиклем Чарли Карно театры менен АҠШ-та гастрольдәрҙә була. 1912 йылда биш айға Англияға ҡайта, һәм 1912 йылдың 2 октябрь2 октябрендә йәш Чарли Корно группаһы менән АҠШ-ҡа китә һәм был илдә ҡала. Тамаша ваҡытында Чарлины кинопродюсер Мак Сенат күреп ҡала. Уға уның уйнағаны оҡшай, Уны «Кистоун Филм» (Keystone Film) киностудияһына саҡыра. 1913 йылдың 23 сентябрендә Чарли 150$ эш хаҡы менән киностудияла эшләй башлай. Баштараҡ Чарли тупаҫ комедияларҙа ҡатнаша. Һуңыраҡ йылылыҡ, лиризм менән тулы берәҙәк роле уның өсөн уңышлы икәнен аңлай. Чарли актёр эше менән генә ҡәнәғәтләнмәй. Үҙенә фильмдар ҡуйырға рөхсәт һорай. Актёр эше уның ижады мөмкинлектәрен сикләй, ул «Кистоун Филм» китә. 1914 йылда Чаплин үҙенең беренсе «Ямғырҙа ҡалған» фильмын төшөрә. Фильмда ул актёр, режиссёр һәм сценарист була. Чаплиндың эш хаҡы бик тиҙ үҫә. 1914 йылда «Кистоун»да ул аҙнаһына 150$-ға эшләй, 1915 йылда «Эссеней Филм» (Essanay Film) киностудияһында аҙнаһына 1250$ һәм 10 000$ бонус ала. «Мьючуэл Филм»да (Mutual Film) — 10 000$ аҙнаһына һәм 150 000$ контракт өсөн. 1917 йылда «Фёрст Нэшнл» (First National Pictures) студияһы менән 1 млн. долларға контракт төҙөй һәм ул замандағы иң ҡыйбат актёр була. 1919 йылда ирекле ижад өсөн үҙенең «Юнайтед Артистс» студияһын аса. Чаплинға билдәлелекте «телһеҙ кино» килтерә. Тауышлы кино 1927 йылда уҡ барлыҡҡа килһәлә, ул иҫке кинотехникаға тағы тиҫтә йыл тоғро ҡала. Чаплиндың тәүге тауышлы киноһы 1940 йылда төшөрөлә. Гитлерға ҡаршы төшөрөлгән кино «Бөйөк диктатор» тип атала.

Артист 1978 йылдың 25 декабендә үҙ йортонда, Швейцарияның Вефе ҡалаһында, вафат була. Уның иҫтәлегенә Женева күле буйында һәйкәл ҡуйыла. 1978 йылдың 1 мартында Чаплиндың мәйетен ҡаҙып алып йолом алыу өсөн урлайҙар[2]. Енәйәтселәрҙе полиция ҡулға ала. Бындай хәл башҡа ҡабатланмаһын тип, актёр 6 фут (1,8 м) бетон аҫтына ерләнә. Чаплин дүрт мәртәбә өйләнә, уның 12 балаһы ҡала. Ҡайһы берҙәре үҙҙәрен актёр һөнәрендә һанап ҡарай, мәҫәлән, Джералдина Чаплин билделе актёр була.

Ҡыҙыҡлы факттар[үҙгәртергә]

  • Чаплин, «Бөйөк диктатор» фильмендә үҙе пародиялаштырыу күрһәткән Адольф ГитлерГитлерҙан 4 көнгә олораҡ була.
  • Чаплиндын күҙҙәре зәңгәр була.
  • Чаплин һулаҡай була, хатта скрипкала ла һул ҡулында уйнай.
  • Беренсе автомобиле en:Locomobile компанияһы етештергән 4900 $ Locomobile автомобиле була.
  • Боксты бөтә спорт төрҙәренән өҫтөн ҡуя.
  • Яратҡанбейеүетанго.
  • Чаплин фильдәрендә 10,5$ аҡса эшләй.
  • Чаплин, Бөйөк депрессия алдынан эшһеҙлек тураһында мәғлүмәткә нигеҙләнеп, 1928 йылда бөтә акцияларын һата.
  • Фильм төшөргән ваҡытта Чаплин бер генә бәхетһеҙ осраҡҡа тап килә. «Тыны сурам» фильмендә аяғын йәрәхәтләй.
  • Чаплин бер ваҡыт ялған исем менән, үҙенең образы, Берәҙәккә оҡшаш кешеләр конкурсында ҡатнаша. Ул был конкурста фаналға ла үтә алмай[3].
  • Чаплиндың яратҡан комигы Бенни Хилл була.
  • 20-се йылдарҙа Чаплин персонажы Европала «Шарло» исеие менән билдәле.
  • Револяцияға тиклем Рәсәйҙә Чаплин уңышҡа ирешә алмай. Уның тураһында «Проектор» журналы былай тип яҙа: « … Чаплин комик актёрҙарға бик алыҫ тора. Ул үҙен мәсхәрә итә торған клоун ғына. <…> Ул Рәсәйҙә билделе була алмай: ул тупас,бер ҡатлы, күркәм түгел. <…>Макс Линдер, Пренс, Паташон, хатта Андре Дид кеүек комиктар беҙгә яҡыныраҡта аңлайышлылыла [4].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Blanke David The 1910s — illustrated. — Westport, CT: Greenwood Publishing Group, 2002. — P. 226. — ISBN 0313312516.
  2. Источники: 25 лет назад скончался Чарли Чаплин, Чарли Чаплин: Большая любовь маленького человека
  3. Milton, Joyce. Tramp: The Life of Charlie Chaplin. New York: HarperCollins, 1996. ISBN 0-06-017052-2 (pp. 92-93).
  4. О. Б. «Из сказок жизни. Карьера Чарли Чаплина». — «Проектор», 1916, № 10, с. 10.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Стефен Вейсман. Чарли Чаплин: История великого комика немого кино = Chaplin: A Life. — М.: ЭКСМО, 2010. — С. 352. — ISBN 978-5-699-40883-2 (урыҫ.)
  • Лита Грей Чаплин. Моя жизнь с Чаплином: Интимные воспоминания = My Life With Chaplin. — М.: «Альпина Нон-фикшн», 2009. — С. 411. — ISBN 978-5-91671-037-3 (урыҫ.)
  • Чаплин Ч. С. Моя биография. Пер. с англ. З. Гинзбург. — М.: «Вагриус», 2000. — 520 с. ISBN 5-264-00127-8. (урыҫ.)
  • Кукаркин А. В. Чарли Чаплин. 2-е изд., дораб. и доп. — М.: «Искусство», 1988. — 287 с. (урыҫ.)
  • Садуль Ж. Чарли Чаплин. Пер. с франц. — М.: «Искусство», 1981. — 209 с. (урыҫ.)

Һылтанмалар[үҙгәртергә]