Һөнәрселәр сиркәүе

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Иҫтәлекле урын
Синагога ремесленников
300px
Ил Рәсәй
Ҡала Дондағы Ростов, Станиславский урамы, 106
Конфессия Иудаизм
Бина тибы сиркәү
Архитектура стиле готика
Төҙөлөшө {{{Начало строительства}}}—1901 йылдар
Бөгөнгө хәле емерелгән

1901

Һөнәрселәр сиркәүе — Дондағы Ростовтағы синагога. 1901 йылда төҙөлгән, 1942 йылда янған.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дондың түбән яғында йәһүдтәр  XIX быуаттың тәүге тиҫтәһендә күренә башлаған.. Был 1836 йылда Дондағы Ростовта  яҡынса  8100 кеше йәшәгән, шулар араһында  73 йәһүд булһа,10 йылдан һуң улар 289-ға еткән. Йәһүд йәмғиәте  уларҙың Көнбайыш Украинанан, Белоруссиянан һәм Литванан  Рәсәйгә күсеп килеүе араһында барлыҡҡа килгән. Рәсәй  империяһы ҡанундары буйынса йәһүдтәрҙең йәмғиәте йорттарының һаны утыҙға тулһа - ғибәҙәт ҡылыу йорто, һикһәнгә етһә сиркәү (синагога) төҙөргә хоҡуҡлы булған.

1891 йылда Дондағы Ростовта йәһүд һөнәрселәренең Хоҙайға табыныу йәмғиәте барлыҡҡа килгән. 1894-1901 йылдарҙа был йәмғиәт үҙенең  дини ихтыяжын  ҡәнәғәтләндереү өсөн Я. К. Башмакова  вариҫтарының    Казан тыҡрығындағы бер ҡатлы 24-се (хәҙерге Гәзит тыҡрығындағы 28-се һанлы) йортон  арендаға алып, ғибәҙәт ҡылған.

1894 йылда төҙөлөш подрядсыһы Абрам Моисеевич Геронимус Ростовта  Почта урамы (хәҙер Станиславский урамы,106 һанлы йорт) менән Казан тыҡрығы (хәҙерге Гәзит тыҡрығы, 28 һанлы йорт)  киҫешкән урында утар һатып алған. 1901 йылда ул бында йәһүд һөнәрселәр йәмғиәте өсөн кирбестән ғибәҙәт ҡылыу йорто төҙөгән.  Йорттоң үлсәме - 16,75 х 16,25 x 3,35. метр. Биналарҙың дөйөм майҙаны - яҡынса 323 кв. метр. Бина ике ҡатлы, ослайып торған ҡыйыҡлы итеп, готика стилендә һалынған. 1904 йылда А. М. Геронимус был йортто йәһүд һөнәрселәр йәмғиәтенә бүләк иткән. 1905 йылғы йәһүдтәр погромы ваҡытында йорт янған. Ремонттан һуң йортта ғибәҙәт ҡылыуҙар дауам иткән. 1913 йылда  Дон ғәскәре өлкәһенең дини эштәр буйынса Департаменты Һөнәрселәр йәмғиәтенә  был дин йортон А.М.Геронимустан хәйергә алырға рөхсәт биргән.

Йорт граждандар һуғышы йылдарында снаряд төшөүҙән зыян күргән, шулай ҙа бирешмәй, һаҡланып ҡалған. 1936 йылда был ғибәҙәтхана  Дондағы Ростовта ғәмәлдә булған берҙән-бер йәһүд сиркәүе булған. 1942 йылдың июлендә йорт тулыһынса тиерлек янған, бары тик көнсығыштағы стенаһы ғына зыян күрмәгән. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң йорт тергеҙелмәгән. Хәҙер уның урынында Добрыня аҙыҡ магазины тора.

Йорттоң бары тик революцияға тиклем төшөрөлгән фотоһы ғына  һаҡланып ҡалған.

Дин башлыҡтары [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1920 йылдарҙа Һөнәрселәр ғибәҙәт ҡылыу хәсидтәр йәмғиәтенең раввины  Иошуа-Эшель  Авраам Хаимович Земский булған. Төрлө ваҡытта йәһүд йәмғиәтенең рәйестәре -  Я.  М.Лельчук, Угольников, һ. б.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Главная хоральная синагога (Ростов-на-Дону)

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]