Сатурн (планета)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Сатурн Saturn symbol.svg
Saturn from Cassini Orbiter (2004-10-06).jpg
Кассини станцияһынан Сатурн фотоһы
Орбита характеристикалары
Перигелий

1 353 572 956 км
9,048 а. е.

Афелий

1 513 325 783 км
10,116 а. б.

Ҙур ярымкүсәр (a)

1 433 449 370 км
9,582 а. е.

Орбитаның эксцентриситеты (e)

0,055 723 219

Әйләнеүҙең сидерик периоды

10 759,22 көн (29,46 йыл)[1]

Әйләнеүҙең Синодик периоды

378,09 көн

Орбита тиҙлеге (v)

9,69 км/с

Ауышлығы (i)

2,485 240°
5,51° (Ҡояш экваторына ҡарата)

Долгота восходящего узла (Ω)

113,642 811°

Перицентр аргументы (ω)

336,013 862°

Юлдаштары

62

Физик характеристикалар
Поляр ҡыҫылышы

0,097 96 ± 0,000 18

Экватор радиусы

60 268 ± 4 км [2]

Поляр радиусы

54 364 ± 10 км [2]

Өҫлөк майҙаны (S)

4,27·1010 км²[3]

Күләме (V)

8,2713·1014 км³ [4]

Массаһы (m)

5,6846·1026 кг[4]

Уртаса тығыҙлығы (ρ)

0,687 г/см³ [2][4]

Экваторҙа есемдең тотҡарһыҙ төшөүе тиҙлеге (g)

10,44 м/с²[4]

Икенсе космик тиҙлек (v2)

35,5 км/с[4]

Экваторҙа әйләнеү тиҙлеге

9,87 км/c

Әйләнеү периоды (T)

10ч 34мин 13с ± 2с[5]

Күсәр ауышлығы

26,73°[4]

Төньяҡ полюс ауышлығы (δ)

83,537°

Альбедо

0,342 (Бонд)
0,47 (Геометрикальбедо)[4]

Күренгән йондоҙ дәүмәле

от +1.47 до −0.24 [6]

Температура
 
мин. сред. макс.
1 бара кимәлендә
134 K
0,1 бара
84 K
Атмосфера
Состав:

~96 % Водород (H2)
~3 % Гелий
~0,4 % Метан
~0,01 % Аммиак
~0,01 % Дейтерид (HD)
0,000 7 % Этан
Боҙ:
Аммиак
Һыу
Аммоний гидросульфиды (NH4SH)

СатурнҠояштан алыҫлығы буйынса — алтынсы планета һәм ҙурлығы буйынса Ҡояш системаһында, Юпитерҙан ҡалышып, икенсе планета. Сатурн, Юпитер, Уран һәм Нептун газ гиганттары булып квалификациялана. Планетаға исемде Рим мифологияһындағы Аллаһ хөрмәтенә биргәндәр.

Сатурн башлыса водородтан һәм «тау тоҡомдары», гелий, һыу, метан, аммиак ҡатнашмаларына тора. Планетаның тау тоҡомдары һәм боҙҙан торған төшө металл хәлендәге водород һәм газ ҡатламы менән уратып алынған. Тышҡы атмосфераһы тыныс күренһәлә, ҡайһы саҡта оҙайлы «борсолоуҙар» күҙәтелә.

Сатурндың боҙ киҫәктәренән, тау тоҡомдарына һәм туҙандан торған ҡулсаһы бар. Планета тирәләй, бөгөнгө көндә билдәле булған, 63 юлдашы әйләнә. Шуларҙың иң ҙуры — Титан ул ҙурлығы буйынса Юритер юлдашы Ганимеданан ҡалышып икенсе урында.

Титан Меркурий (планета)Меркурийҙан ҙурыраҡ һәм Ҡояш системаһында тығыҙ атмосфера менән ҡапланған берҙән-бер планета юлдашы. Сатурндан Ҡояшҡа тиклем яҡынса 1 433 531 000 километр (9,58 а.й). Ҡояш тирәләй 10 759 көндә (яҡынса 29,5 йыл) бер әйләнеш яһай.

Сатурн өҫтөндә, газ гиганты булараҡ, ҡаты ҡатлам юҡ. Сатурн массаһы Ерҙән 95 тапҡыр ҙурыраҡ, ә тығыҙлығы ни бары 0,69 г/см³, йәғни һыу тығыҙлығынан да кәмерәк.

Һылтанмалар[үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Courtney Seligman Rotation Period and Day Length (en). cseligman.com. Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 август 2011. 31 июль 2011 тикшерелгән.
  2. 2,0 2,1 2,2 Yeomans, Donald K. HORIZONS System. NASA JPL (2006-07-13). Тәүге сығанаҡтан архивланған 25 июнь 2007. 8 август 2007 тикшерелгән.—Перейдите в "web interface" , выберите "Ephemeris Type: ELEMENTS", "Target Body: Saturn Barycenter" и "Center: Sun".
  3. NASA: Solar System Exploration: Planets: Saturn: Facts & Figures. Solarsystem.nasa.gov (2011-03-22). Тәүге сығанаҡтан архивланған 5 октябрь 2011. 8 август 2011 тикшерелгән.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Williams, Dr. David R. Saturn Fact Sheet. NASA (September 7, 2006). Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 31 июль 2007 тикшерелгән.
  5. Астрономы укоротили сутки на Сатурне. Lenta.ru (30 июля 2009). Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 14 август 2010 тикшерелгән.
  6. Schmude, Richard W Junior Wideband photoelectric magnitude measurements of Saturn in 2000. Georgia Journal of Science (2001). 14 октябрь 2007 тикшерелгән.