Юпитер (планета)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Юпитер Jupiter symbol.svg
Jupiter.jpg
Юпитерҙың 1979 йылда «Вояджера-1» фотолары нигеҙендә эшләнгән яҡшыртылған рәсеме
Орбита характеристикалары
Перигелий

7,405736·108 км
(4,950429 а. е.)[1]

Афелий

8,165208·108 км
(5,458104 а. е.)[1]

Ҙур ярымкүсәр (a)

7,785472·108 км
(5,204267 а. е.)[2]

Орбитаның эксцентриситеты (e)

0,048775[1]

Әйләнеүҙең сидерик периоды

4332,589 көн (11,8618 года)[1]

Әйләнеүҙең Синодик периоды

398,88 көн[1]

Орбита тиҙлеге (v)

13,07 км/с (средн.)[1]

Ауышлығы (i)

1,03° (относительно эклиптики)
6,09° (Ҡояш экваторына ҡарата)

Долгота восходящего узла (Ω)

100,55615°[1]

Перицентр аргументы (ω)

275,066°

Юлдаштары

67

Физик характеристикалар
Поляр ҡыҫылышы

0,06487[1]

Экватор радиусы

71 492 ± 4 км[1]

Поляр радиусы

66 854 ± 10 км[1]

Уртаса радиус

69 911 ± 6 км[3]

Өҫлөк майҙаны (S)

6,21796·1010 км²

Күләме (V)

1,43128·1015 км³

Массаһы (m)

1,8986·1027 кг

Уртаса тығыҙлығы (ρ)

1,326 г/см³[1]

Экваторҙа есемдең тотҡарһыҙ төшөүе тиҙлеге (g)

24,79 м/с² (2,535 g)

Икенсе космик тиҙлек (v2)

59,5 км/с[1]

Экваторҙа әйләнеү тиҙлеге

12,6 км/с йәки 45 300 км/ч

Әйләнеү периоды (T)

9,925 часа[1]

Күсәр ауышлығы

3,13°

Прямое восхождение северного полюса (α)

17 ч 52 мин 14 с
268,057°

Төньяҡ полюс ауышлығы (δ)

64,496°

Альбедо

0,343 (Бонд)[1]
0,52 (Геометрик альбедо)[1]

Атмосфера
Атмосфера баҫымы

20—220 кПа[4]

Бейеклек шкалаһы

27 км

Состав:

89,8±2,0 % Водород (H2)
10,2±2,0 % Гелий
~0,3 % Метан (CH4)
~0,026 % Аммоний (NH4+)
~0,003 % Дейтерид (HD)
0,0006 % Этан (CH3—CH3)
0,0004 % Һыу
Льды:
Аммоний
Һыу
аммоний гидросульфиды (NH4SH)

ЮпитерҠояш системаһындағы иң ҙур планета. Ҡояштан бишенсе урында урынлашҡан. Ҡояш системаһындағы бөтә планеталарҙың массаһынан Юпитер ике тапҡыр ауырыраҡ. Сатурн, Уран, Нептун менән бергә Юпитер газ гиганты тип квалификациялана.

Планета кешеләргә күптәнән билдәле, был мифологияла һәм дини ышаныстарҙа сағылыш тапҡан.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

А* строномия: Учебник для 11 кл. общеобразовательных учреждений / Левитан Е. П. — 9-е изд. — М.: Просвещение, 2004. — ISBN 5-09-013370-0

  • Майлс Л. и Смит А. Астрономия и космос. Энциклопедия. — М.: Росмэн, 2001. — ISBN 5-8451-0296-0, 5-8451-0959-0
  • Карпенко С. Новая загадка Юпитера. — Новости космонавтики, 31 июля 2001

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 Dr. David R. Williams. Jupiter Fact Sheet (en). NASA (2007). Тәүге сығанаҡтан архивланған 16 октябрь 2010. 6 октябрь 2010 тикшерелгән.
  2. Jupiter — NASA (en). — Юпитер на сайте НАСА. Тәүге сығанаҡтан архивланған 11 август 2011. 5 октябрь 2010 тикшерелгән.
  3. P. Kenneth Seidelmann et al. (2007). "Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy 98 (3): 155–180. Ҡалып:Hide in printҠалып:Only in print. Ҡалып:Hide in printҠалып:Only in print. 
  4. National Aeronautics and Space Administration. Probe Nephelometer (en) // Журнал Galileo Messenger : характеристики космического аппарата. — NASA/JPL, 1983. — В. 6.